I CSKP 224/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o zapłatę zadośćuczynienia w kwocie 80 000 zł, dochodzonego przez powódkę B.S. przeciwko ubezpieczycielowi odpowiedzialności cywilnej Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. (SPZOZ). Powódka twierdziła, że śmierć jej babci, A.N., nastąpiła w wyniku zaniedbań diagnostycznych i leczniczych SPZOZ po upadku i urazie głowy. Sądy obu instancji oddaliły powództwo, uznając, że mimo stwierdzonych błędów medycznych (m.in. zaniechanie wykonania tomografii komputerowej, błędne rozpoznanie, odesłanie do domu), powódka nie wykazała z wymaganym stopniem prawdopodobieństwa istnienia adekwatnego związku przyczynowego między tymi błędami a zgonem A.N. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powódki, podzielił stanowisko sądów niższych instancji co do braku wystarczającego związku przyczynowego. Podkreślono, że choć stwierdzono błąd diagnostyczny i terapeutyczny, nie udowodniono, że właściwe postępowanie diagnostyczne i niezwłoczna operacja dawały pacjentce istotne szanse na przeżycie. Sąd Najwyższy wskazał na specyfikę oceny związku przyczynowego w sprawach medycznych, gdzie często można mówić jedynie o prawdopodobieństwie, a test warunku koniecznego (conditio sine qua non) ulega modyfikacji, polegając na badaniu, czy możliwość wystąpienia szkody uległaby istotnemu zmniejszeniu, gdyby działania podjęto. W tej sprawie, z uwagi na złożoność urazu, wiek pacjentki i nieprzewidywalność reakcji organizmu, biegli nie byli w stanie kategorycznie stwierdzić, że zaniechania stanowiły przyczynę zgonu. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając, że sądy niższych instancji prawidłowo zastosowały przepisy dotyczące odpowiedzialności deliktowej, w tym art. 361 § 1 k.c. w kontekście teorii adekwatnego związku przyczynowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia adekwatnego związku przyczynowego w sprawach o błąd medyczny, zasady oceny dowodów w postępowaniu kasacyjnym, stosowanie dowodu prima facie.
Orzeczenie dotyczy specyfiki spraw medycznych i oceny związku przyczynowego w kontekście niepewności medycznej. Wymaga uwzględnienia całokształtu okoliczności faktycznych danej sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy błąd medyczny w postaci zaniechania wykonania tomografii komputerowej po urazie głowy, skutkujący opóźnieniem diagnozy i leczenia, stanowi podstawę do zasądzenia zadośćuczynienia za śmierć pacjenta, jeśli nie można z całą pewnością wykazać, że właściwe postępowanie zapobiegłoby zgonowi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie można wykazać z wymaganym stopniem prawdopodobieństwa, że właściwe postępowanie diagnostyczne i lecznicze dawałoby pacjentowi istotne szanse na przeżycie, nie można zasądzić zadośćuczynienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że w sprawach o błąd medyczny, nawet przy stwierdzonych zaniedbaniach, kluczowe jest wykazanie adekwatnego związku przyczynowego między błędem a szkodą. Test warunku koniecznego jest modyfikowany i polega na ocenie, czy możliwość wystąpienia szkody uległaby istotnemu zmniejszeniu, gdyby działania podjęto. W tej sprawie, z uwagi na złożoność urazu i nieprzewidywalność reakcji organizmu, nie udało się wykazać, że zaniechania miały decydujący wpływ na zgon.
Jakie są zasady oceny związku przyczynowego w sprawach o odpowiedzialność deliktową, w szczególności w kontekście błędów medycznych i teorii adekwatnego związku przyczynowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Związek przyczynowy jest normalnym następstwem działania lub zaniechania, jeśli szkoda jest jego zwykłym skutkiem. W sprawach medycznych, dla stwierdzenia związku przyczynowego, wystarczające może być ustalenie istnienia odpowiednio wysokiego stopnia prawdopodobieństwa pomiędzy działaniem (zaniechaniem) sprawcy a powstałą szkodą, a test conditio sine qua non ulega modyfikacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy szczegółowo omówił teorię adekwatnego związku przyczynowego, wskazując na dwuetapową ocenę: test warunku koniecznego (conditio sine qua non) oraz selekcję następstw. W kontekście błędów medycznych, podkreślono, że nie zawsze można mówić o pewności, a istotne jest ustalenie, czy możliwość wystąpienia szkody uległaby istotnemu zmniejszeniu, gdyby działania podjęto. Sąd podkreślił również, że sąd jest 'najwyższym biegłym' i musi samodzielnie analizować opinie biegłych.
Czy zarzut naruszenia art. 231 k.p.c. (domniemanie faktyczne) może być podstawą skargi kasacyjnej w kontekście ustalenia związku przyczynowego w sprawie medycznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów, w tym naruszenia art. 231 k.p.c., nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej, która jest sądem prawa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że kognicja sądu kasacyjnego ogranicza się do kontroli legalności orzeczenia, a nie badania ustaleń faktycznych. Zarzut naruszenia art. 231 k.p.c. jest nietrafny, ponieważ dotyczy oceny dowodów i ustalenia stanu faktycznego, co jest niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym. Ponadto, dowód prima facie, na który powoływała się skarżąca, nie ma samodzielnej podstawy normatywnej i nie może być utożsamiany z domniemaniem faktycznym w sposób uzasadniający zarzut naruszenia art. 231 k.p.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B.S. | osoba_fizyczna | powódka |
| [...] Zakład Ubezpieczeń S.A. w W. | spółka | pozwany |
| Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w S. | instytucja | interwenient uboczny po stronie pozwanej |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 361 § § 1
Kodeks cywilny
Zobowiązany ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Teoria adekwatnego związku przyczynowego oznacza, że odpowiedzialność ponosi się tylko za normalne następstwa, czyli takie zdarzenia, które w danych okolicznościach zwykle wynikają z danego działania lub zaniechania. W procesach medycznych normalne następstwo nie musi oznaczać skutku koniecznego, ale powinno być ustalone istnienie odpowiednio wysokiego stopnia prawdopodobieństwa pomiędzy działaniem lub zaniechaniem sprawcy a powstałą szkodą.
Pomocnicze
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
k.c. art. 430
Kodeks cywilny
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na stronie, która z określonych faktów wywodzi skutki prawne. W sprawach o błąd medyczny, mimo stwierdzenia błędu, powódka musi wykazać związek przyczynowy ze szkodą.
k.p.c. art. 231
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący domniemania faktycznego, którego naruszenie nie może być podstawą skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398³ § § 1 pkt 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
k.p.c. art. 398³ § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa skargi nie może być oparta na zarzutach dotyczących ustalenia faktów lub oceny dowodów.
k.p.c. art. 398¹³ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd związany jest podstawą faktyczną rozstrzygnięcia.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguła swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 398¹´
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie Sądu Najwyższego w przedmiocie skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wykazania z wystarczającym prawdopodobieństwem adekwatnego związku przyczynowego między błędem medycznym a zgonem pacjentki. • Niedopuszczalność zarzutów dotyczących ustalenia faktów lub oceny dowodów w skardze kasacyjnej (naruszenie art. 231 k.p.c. nieuzasadnione).
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie art. 361 § 1 k.c. poprzez zbyt rygorystyczne wymagania co do udowodnienia związku przyczynowego. • Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie art. 6 k.c. poprzez przerzucenie ciężaru dowodu na stronę powodową. • Niezastosowanie art. 231 k.p.c. poprzez zaniechanie ustalenia związku przyczynowego (dowód prima facie).
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy jest sądem prawa, jego kognicja nie obejmuje badania prawidłowości ustaleń faktycznych i oceny dowodów. • W procesach medycznych normalne następstwo nie musi oznaczać skutku koniecznego, ale powinno być ustalone istnienie odpowiednio wysokiego stopnia prawdopodobieństwa pomiędzy działaniem lub zaniechaniem sprawcy a powstałą szkodą. • Sąd orzekający w sprawie jest 'najwyższym biegłym'. • Przy ustalaniu związku przyczynowego decydujące znaczenie ma to, czy i jaką szkodę spowodowało bezprawne zdarzenie wskazane przez powoda jako podstawa faktyczna tego roszczenia, a nie ewentualne inne współistniejące przyczyny szkody.
Skład orzekający
Agnieszka Piotrowska
przewodniczący
Anna Owczarek
sprawozdawca
Marta Romańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia adekwatnego związku przyczynowego w sprawach o błąd medyczny, zasady oceny dowodów w postępowaniu kasacyjnym, stosowanie dowodu prima facie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki spraw medycznych i oceny związku przyczynowego w kontekście niepewności medycznej. Wymaga uwzględnienia całokształtu okoliczności faktycznych danej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy błędu medycznego i jego konsekwencji, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie. Pokazuje złożoność dowodzenia związku przyczynowego w medycynie i ograniczenia postępowania kasacyjnego.
“Błąd medyczny nie zawsze oznacza odszkodowanie. Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy zaniedbanie szpitala prowadzi do odpowiedzialności.”
Dane finansowe
WPS: 80 000 PLN
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.