I CSKP 100/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w W. od postanowienia Sądu Okręgowego w W., które utrzymało w mocy postanowienie Sądu Rejonowego o umorzeniu zobowiązań M. K., osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, bez ustalania planu spłaty. Sąd pierwszej instancji uzasadnił swoją decyzję trudną sytuacją osobistą i zdrowotną upadłej, która ma na utrzymaniu niepełnoletnie dziecko, cierpi na przewlekłą chorobę nerek i inne schorzenia, a jej dochody ledwo pokrywają podstawowe potrzeby. Sąd Okręgowy podzielił tę ocenę, uznając ją za prawidłową i nie noszącą znamion dowolności. Sąd Najwyższy, rozpatrując skargę kasacyjną ZUS opartą na zarzucie naruszenia przepisów Prawa upadłościowego, podkreślił, że celem postępowania upadłościowego wobec konsumentów jest oddłużenie, ale z poszanowaniem praw wierzycieli. Zgodnie z przepisami, sąd umarza zobowiązania bez planu spłaty, jeśli osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje na trwałą niezdolność do jakichkolwiek spłat. Sąd Najwyższy uznał, że trudna sytuacja zdrowotna i finansowa upadłej, która nie ma widoków na poprawę, uzasadnia odstąpienie od ustalenia planu spłaty, gdyż nałożenie takiego obowiązku podważyłoby cel postępowania i mogłoby doprowadzić ją do ubóstwa. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną ZUS.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie możliwości umorzenia zobowiązań w upadłości konsumenckiej bez planu spłaty ze względów humanitarnych i zdrowotnych, nawet przy istnieniu minimalnych możliwości zarobkowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej z bardzo trudną sytuacją zdrowotną i rodzinną.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w postępowaniu upadłościowym wobec osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej priorytetem jest oddłużenie konsumenta kosztem zaspokojenia wierzycieli, nawet jeśli istnieją możliwości częściowej spłaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w sytuacji gdy osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje na trwałą niezdolność do dokonywania jakichkolwiek spłat, priorytetem jest oddłużenie konsumenta ze względów humanitarnych, nawet kosztem częściowego zaspokojenia wierzycieli.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że celem upadłości konsumenckiej jest oddłużenie, a umorzenie zobowiązań bez planu spłaty jest dopuszczalne, gdy sytuacja osobista upadłego (zdrowie, utrzymanie rodziny) w oczywisty sposób uniemożliwia jakiekolwiek spłaty, nawet jeśli istnieją minimalne możliwości zarobkowe.
Jakie czynniki należy brać pod uwagę przy ustalaniu planu spłaty wierzycieli w postępowaniu upadłościowym konsumenta?
Odpowiedź sądu
Sąd bierze pod uwagę możliwości zarobkowe upadłego, konieczność utrzymania upadłego i osób na jego utrzymaniu, ich potrzeby mieszkaniowe, wysokość niezaspokojonych wierzytelności oraz stopień ich zaspokojenia.
Uzasadnienie
Przepisy Prawa upadłościowego wskazują na konieczność uwzględnienia szerokiego katalogu czynników przy ustalaniu planu spłaty, jednakże w wyjątkowych sytuacjach, gdy sytuacja osobista upadłego jest wyjątkowo trudna, można odstąpić od ustalenia planu spłaty.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. | instytucja | uczestnik |
| U. sp. z o.o. w W. | spółka | uczestnik |
Przepisy (9)
Główne
p.u.n. art. 491^16 § ust. 1
Ustawa - Prawo upadłościowe
Sąd umarza zobowiązania upadłego bez ustalenia planu spłaty, jeśli osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że jest on trwale niezdolny do dokonywania jakichkolwiek spłat.
p.u.n. art. 2 § ust. 2
Ustawa - Prawo upadłościowe
Postępowanie upadłościowe wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej należy prowadzić tak, aby umożliwić umorzenie zobowiązań upadłego niewykonanych w postępowaniu upadłościowym, a jeśli jest to możliwe - zaspokoić roszczenia wierzycieli w jak najwyższym stopniu.
k.p.c. art. 398^14
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
p.u.n. art. 491^21
Ustawa - Prawo upadłościowe
p.u.n. art. 2 § ust. 1a
Ustawa - Prawo upadłościowe
Świadczy o rzetelności upadłego w wykonywaniu obowiązków wobec syndyka.
k.p.c. art. 398^3 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
p.u.n. art. 491^1
Ustawa - Prawo upadłościowe
p.u.n. art. 491^15 § ust. 4
Ustawa - Prawo upadłościowe
Sąd nie jest związany stanowiskiem upadłego oraz wierzycieli co do treści planu spłaty wierzycieli.
p.u.n. art. 491^4 § ust. 3
Ustawa - Prawo upadłościowe
Odniesienie do zasad słuszności i humanitaryzmu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Trudna sytuacja osobista i zdrowotna upadłej uniemożliwia jej dokonywanie jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty. • Priorytetem w upadłości konsumenckiej jest oddłużenie, nawet kosztem częściowego zaspokojenia wierzycieli, gdy sytuacja upadłego jest wyjątkowo trudna. • Umorzenie zobowiązań bez planu spłaty jest uzasadnione, gdy nie ma widoków na poprawę sytuacji upadłego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 491^17 ust. 1 p.u.n. w związku z art. 398^3 § 1 pkt 1 k.p.c., art. 491^1 i nast. p.u.n. w tym art. 491^16 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 2 p.u.n. przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że priorytetem jest oddłużenie kosztem funkcji zaspokojenia wierzycieli.
Godne uwagi sformułowania
osobista sytuacja upadłej wskazuje, że nie jest ona zdolna do dokonywania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty. • ewentualne określanie planu spłaty oznaczałoby danie prymatu interesu pieniężnego wierzycieli nad względami humanitarnymi. • upadła do końca 2017 r. wykorzystywała wszystkie dostępne możliwości zarobkowe. • wierzyciele występujący w niniejszym postępowaniu nie wskazali na żadne konkretne okoliczności faktyczne, które przemawiałyby za nałożeniem na upadłą obowiązku realizacji planu spłaty poza ogólnikowym wskazywaniem, że możliwości zarobkowe umożliwiają ustalenie planu spłaty. • nałożenie na upadłą obowiązku realizacji jakiegokolwiek planu spłaty stałoby w jaskrawej sprzeczności z celami postępowania upadłościowego realizującego w praktyce zasady sprawiedliwości społecznej i pomijałoby względy humanitarne. • trudna sytuacja finansową M. K. wpływa w sposób istotny fakt, że cierpi ona - podobnie jak pozostająca na jej utrzymaniu córka - na przewlekłą chorobę nerek, co wiąża się z ponoszeniem kosztów badań i leczenia oraz utrzymywania diety bezglutenowej. • w tej sytuacji nie jest ona w stanie ponieść kosztów jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty; ustalenie takiego planu mogłoby doprowadzić ją do stanu ubóstwa. • chociaż pierwszoplanowym celem tzw. […]
Skład orzekający
Grzegorz Misiurek
przewodniczący-sprawozdawca
Marian Kocon
członek
Anna Owczarek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie możliwości umorzenia zobowiązań w upadłości konsumenckiej bez planu spłaty ze względów humanitarnych i zdrowotnych, nawet przy istnieniu minimalnych możliwości zarobkowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej z bardzo trudną sytuacją zdrowotną i rodzinną.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje ludzki wymiar prawa upadłościowego, gdzie względy humanitarne i zdrowotne mogą przeważyć nad interesem wierzycieli, co jest interesujące dla szerszego grona odbiorców.
“Zdrowie i rodzina ważniejsze niż długi? Sąd Najwyższy w wyjątkowej sprawie.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 1800 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.