I CSK 987/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie zachodzą przesłanki wskazujące na potrzebę wykładni przepisów prawnych ani istnienie istotnych zagadnień prawnych.
Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną Banku S.A. od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie o zapłatę. Bank powołał się na potrzebę wykładni przepisów dotyczących abuzywności klauzul walutowych w umowach kredytowych indeksowanych do franka szwajcarskiego oraz na istnienie istotnych zagadnień prawnych. Sąd Najwyższy, analizując argumenty, stwierdził, że przedstawiona problematyka jest utrwalona w orzecznictwie i nie stanowi nowości, a przytoczone wątpliwości nie spełniają wymogów formalnych dla przyjęcia skargi do rozpoznania.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie w sprawie o zapłatę. Skarżący bank wnosił o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazując na potrzebę wykładni przepisów dotyczących abuzywności postanowień umownych w umowach kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego, w szczególności w zakresie jednostronnego ustalania kursu waluty przez bank oraz możliwości zastąpienia niedozwolonego postanowienia przepisem dyspozytywnym. Bank powołał się również na istnienie istotnych zagadnień prawnych związanych z wpływem woli konsumenta na utrzymanie umowy po usunięciu klauzuli abuzywnej oraz zakresem informowania konsumenta o skutkach nieważności umowy. Sąd Najwyższy, odwołując się do art. 398^9 § 1 k.p.c., podkreślił, że skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia wymagającym wykazania przesłanek o charakterze publicznoprawnym. Analiza wniosku wykazała, że problematyka abuzywności klauzul walutowych jest utrwalona w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a przytoczone przez bank wątpliwości nie spełniają wymogów dla przyjęcia skargi do rozpoznania. Sąd odniósł się również do kwestii nieważności postępowania, wskazując, że zaskarżone orzeczenie zapadło przed podjęciem uchwały mającej wpływ na wykładnię prawa w tym zakresie, a jej zastosowanie wstecz kolidowałoby z zasadą pewności prawa. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, problematyka ta jest utrwalona w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a przytoczone wątpliwości nie spełniają wymogów formalnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kwestie abuzywności klauzul walutowych w umowach kredytowych indeksowanych do CHF są szeroko omówione w judykaturze, a argumenty skarżącego nie wskazują na istnienie niejednolitej wykładni lub nowych, precedensowych zagadnień prawnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strona wygrywająca
Bank spółka akcyjna w W.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J.S. | osoba_fizyczna | powód |
| M.S. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^4 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W skardze kasacyjnej niezbędne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).
k.c. art. 385^1 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy postanowień umownych charakteryzujących się abuzywnością.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Kwalifikowany jako przepis dyspozytywny mający zastosowanie w miejsce abuzywnej klauzuli kursowej.
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wymogów dla przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wymóg wykazania istotnego zagadnienia prawnego.
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania cywilnego
Wymóg wykazania potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Istnienie istotnych zagadnień prawnych dotyczących abuzywności klauzul walutowych i ich skutków. Nieważność postępowania przed Sądem Apelacyjnym.
Godne uwagi sformułowania
skarga kasacyjna, będąca nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym problematyka ta nie stanowi novum i była nie tylko wielokrotnie, lecz także wszechstronnie podejmowana w nowszej judykaturze Sądu Najwyższego zasada pewności prawa i nadrzędna potrzeba zapewnienia stabilności obrotu
Skład orzekający
Paweł Grzegorczyk
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wymogów formalnych dla przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, utrwalone stanowisko SN i TSUE w sprawie klauzul abuzywnych w kredytach frankowych, zasada pewności prawa w kontekście zmian wykładni."
Ograniczenia: Dotyczy głównie kwestii proceduralnych związanych z dopuszczalnością skargi kasacyjnej, a nie meritum sprawy o zapłatę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i klauzul abuzywnych, a także procedury kasacyjnej. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy podchodzi do oceny przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania.
“Sąd Najwyższy: Czy Twoja skarga kasacyjna ma szansę na rozpoznanie? Kluczowe wymogi formalne.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I CSK 987/23 POSTANOWIENIE 13 grudnia 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk na posiedzeniu niejawnym 13 grudnia 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa J.S. i M.S. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 8 września 2022 r., I ACa 492/22, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 398 4 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych). Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank S.A. w W. powołała się na potrzebę wykładni przepisów prawnych, tj. art. 385 1 § 1 i 2 k.c. co do tego, które postanowienia charakterystyczne dla umów kredytu indeksowanych do franka szwajcarskiego są abuzywne w razie stwierdzenia przez sąd, że uprawnienie banku do jednostronnego ustalenia kursu franka szwajcarskiego rażąco narusza interesy konsumenta i jest niezgodne z dobrymi obyczajami. Wskazała również na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych, dotyczących wpływu woli konsumenta na możliwość zastąpienia niedozwolonego postanowienia umownego przepisem dyspozytywnym i utrzymania umowy, dopuszczalności ustalenia treści umowy – po usunięciu z niej postanowienia abuzywnego – na podstawie powołanych we wniosku przepisów prawa, w tym mających zastosowanie per analogiam , możliwości automatycznej substytucji abuzywnego postanowienia umownego normą dyspozytywną, kwalifikacji art. 358 § 2 k.c. jako przepisu dyspozytywnego, mającego zastosowanie z mocy prawa w miejsce abuzywnej klauzuli kursowej, jak również zakresu informowania konsumenta przez sąd o konsekwencjach wynikających ze stwierdzenia nieważności umowy, w tym o możliwości dochodzenia roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. W świetle utrwalonego stanowiska, w celu uzasadnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c.) konieczne jest wykazanie, że określony przepis prawa lub zespół tych przepisów, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w judykaturze w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08 i z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07) Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga natomiast sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14). Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej zaskarżonym wyrokiem wystąpiły twierdzone przyczyny kasacyjne. Przytoczone we wniosku wątpliwości w zestawieniu z zarzutami skargi i przedmiotem postępowania przed Sądami meriti odnosiły się do konsekwencji zawarcia w umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą (frankiem szwajcarskim) postanowień umownych wyrażających ryzyko walutowe i odsyłających do tabel kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote polskie i odwrotnie. Problematyka ta nie stanowi novum i była nie tylko wielokrotnie, lecz także wszechstronnie podejmowana w nowszej judykaturze Sądu Najwyższego w odniesieniu do zbliżonych treścią umów kredytowych oraz w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do utrwalenia się jednolitych kierunków orzeczniczych (por. np. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20, z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 405/22, z dnia 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22, z dnia 9 września 2022 r., II CSKP 794/22, z dnia 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, z dnia 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 25 maja 2023 r., II CSKP 1311/22, z dnia 28 lipca 2023 r., II CSKP 611/22, z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 820/23, z dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22 oraz II CSKP 1753/22, i z dnia 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 oraz II CSKP 36/23; postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22, z dnia 27 kwietnia 2023 r., I CSK 3629/22, z dnia 8 grudnia 2023 r., I CSK 5651/22 i z dnia 29 maja 2024 r., I CSK 2038/23 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo Sądu Najwyższego ; w judykaturze Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zob. zwłaszcza wyroki z dnia 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341, z dnia 18 listopada 2021 r., C-212/20, M.P., B.P. przeciwko „A.”, ECLI:EU:C:2021:934, z dnia 16 marca 2023 r., C-6/22, M.B.,U.B., M.B. przeciwko X S.A., ECLI:EU:C:2023:216 i z dnia 23 listopada 2023 r., C-321/22, ZL, KU, KM przeciwko Provident Polska S.A., ECLI:EU:C:2023:911). Uzupełniająco – w kontekście zakresu obowiązku informacyjnego spoczywającego na sądzie wobec konsumenta w związku z ryzykiem upadku umowy na skutek stwierdzenia abuzywności jej postanowień – należało zauważyć, że z materiału sprawy wynikało, iż Sąd Okręgowy poinformował powodów, że skutkiem nieważności umowy może być wystąpienie przez bank o natychmiastowy zwrot kapitału, jak również domaganie się przez bank zapłaty za bezumowne korzystanie z kapitału, a powodowie podtrzymali żądanie stwierdzenia nieważności umowy (k. 312v). Powołane zagadnienie odrywało się zatem od okoliczności faktycznych sprawy. Wobec tego, na marginesie tylko trzeba podnieść, że w wyroku z dnia 15 czerwca 2023 r., C-520/21, Arkadiusz Szcześniak przeciwko Bankowi M. SA , ECLI:EU:C:2023:478, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjął, iż w razie uznania umowy kredytu za nieważną w całości ze względu na to, że nie może ona dalej obowiązywać po usunięciu z niej nieuczciwych warunków, przepisy dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L 95, s. 29) stoją na przeszkodzie takiej wykładni, zgodnie z którą instytucja kredytowa ma prawo żądać od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz poza zapłatę ustawowych odsetek za zwłokę od dnia wezwania do zapłaty. W zestawieniu z przywołanym orzecznictwem unijnym, jak również orzecznictwem Sądu Najwyższego, nota bene w zasadzie w całości pominiętym we wniosku, skarga nie ujawniała potrzeby kolejnej wypowiedzi orzeczniczej w objętej nim materii, z uwzględnieniem publicznoprawnych, ponadindywidualnych funkcji skargi kasacyjnej. W kontekście sygnalizownaej pismem z dnia 29 września 2023 r. nieważności postępowania przed Sądem Apelacyjnym należało ograniczyć się do spostrzeżenia, że zaskarżone orzeczenie zapadło w dniu 8 września 2022 r., toteż nie było objęte czasowymi skutkami wykładni prawa przyjętej w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego (zasada prawna) z dnia 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22, OSNP 2023, nr 10, poz. 104 (por. odpowiednio postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 lipca 2023 r., I CSK 4249/22). Rozumowanie, według którego nieważność postępowania wynikająca z rozpoznania sprawy w składzie jednoosobowym miałaby dotyczyć także rozstrzygnięć wydanych w czasie poprzedzającym podjęcie uchwały, kolidowałoby z zaakcentowaną w motywach uchwały zasadą pewności prawa i nadrzędną potrzebą zapewnienia stabilności obrotu, które zdaniem powiększonego składu Sądu Najwyższego przemawiały nie tylko na rzecz nadania uchwale rangi zasady prawnej, lecz także za temporalnym ograniczeniem przyjętej w niej interpretacji. Z tych względów, na podstawie art. 398 9 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. (K.G.) [ał]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI