I CSK 967/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie orzekającym jako sędzia sprawozdawca Marcin Krajewski na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2026 r. rozpoznał skargę kasacyjną Banku w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 25 października 2023 r. Skarga kasacyjna dotyczyła wyroku, który sprostował oznaczenie pozwanego, oddalił apelację pozwanego, zasądził brakującą opłatę od apelacji na rzecz Skarbu Państwa oraz orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego. Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną w części dotyczącej punktu I zaskarżonego wyroku, który stanowił sprostowanie oznaczenia pozwanego. Sąd wskazał, że orzeczenie sądu drugiej instancji wydane na podstawie art. 350 § 3 k.p.c. nie jest orzeczeniem merytorycznym kończącym postępowanie i nie może być zaskarżone skargą kasacyjną, chyba że sprostowanie nastąpiło z naruszeniem przepisów i dotyczyło meritum sprawy. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. W pozostałym zakresie Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się na art. 398^9 § 1 k.p.c. Sąd uznał, że nie zachodzi istotne zagadnienie prawne ani potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie. W szczególności, Sąd Najwyższy odwołał się do utrwalonego orzecznictwa dotyczącego klauzul niedozwolonych w umowach kredytów indeksowanych, w tym do uchwały pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), która przesądza o nietransparentności i niedozwolonym charakterze postanowień banku dotyczących jednostronnego określania kursu waluty, a także o braku możliwości zastąpienia usuniętych klauzul innymi sposobami określenia kursu waluty obcej. Sąd podkreślił również, że postanowienia nie mogą być uznane za indywidualnie uzgodnione, jeśli zostały zaproponowane w całości przez jedną stronę. Ponadto, Sąd odwołał się do uchwały III CZP 38/22 w kwestii oznaczania wartości przedmiotu sporu przy zbiegu roszczeń. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie przepisów k.p.c. i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych, zasądzając od pozwanego na rzecz powodów zwrot kosztów w kwocie po 2717 zł.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie klauzul niedozwolonych w umowach kredytów indeksowanych, w szczególności dotyczącej braku możliwości zastąpienia usuniętych klauzul innymi sposobami określenia kursu waluty obcej oraz skutków nieważności umowy.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z kredytami indeksowanymi i klauzulami walutowymi, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych stanów faktycznych i prawnych.
Zagadnienia prawne (6)
Czy postanowienie uprawniające bank do jednostronnego określania kursu waluty wiążące drugą stronę umowy kredytu, jest transparentne i nie stanowi klauzuli niedozwolonej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie postanowienia są nietransparentne, pozostawiają pole do arbitralnego działania banku i obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem, w konsekwencji czego, jeśli zostały zamieszczone w umowie z konsumentem, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych i nie wiążą konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym postanowienia dotyczące jednostronnego ustalania kursu waluty przez bank są nietransparentne i niedozwolone w umowach z konsumentami.
Czy postanowienia zaproponowane w całości przez jedną ze stron i w takiej formie włączone do umowy, nawet przy hipotetycznej możliwości negocjacji, mogą być uznane za indywidualnie uzgodnione?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, za indywidualnie uzgodnione mogą być uznane tylko te postanowienia, w stosunku do których nastąpiło rzeczywiste ucieranie się stanowisk stron i które zostały zredagowane w drodze kompromisu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że indywidualne uzgodnienie wymaga rzeczywistego negocjowania treści umowy, a nie tylko hipotetycznej możliwości jej zmiany.
Czy w przypadku usunięcia z umowy postanowień określających sposób ustalenia kursu waluty, dopuszczalne jest zastąpienie ich innym sposobem określenia kursu waluty obcej wynikającym z przepisów prawa lub zwyczajów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce postanowienia dotyczącego sposobu określenia kursu waluty obcej zajmuje inny sposób określenia kursu wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów, jeśli pierwotne postanowienie zostało uznane za niedozwolone.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do uchwały III CZP 25/22, która wyklucza możliwość zastąpienia niedozwolonego postanowienia dotyczącego kursu waluty innym sposobem określenia kursu.
Czy w przypadku niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego, umowa wiąże w pozostałym zakresie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na punkt drugi uchwały III CZP 25/22, który przesądza o niewiążącym charakterze całej umowy w sytuacji braku możliwości ustalenia wiążącego kursu waluty.
Jak należy oznaczyć wartość przedmiotu sporu, gdy powód dochodzi kilku roszczeń majątkowych wynikających z tej samej czynności bankowej (ustalenie i zapłata)?
Odpowiedź sądu
W przypadku wytoczenia powództwa obejmującego kilka roszczeń wynikających z czynności bankowych, dla ustalenia wysokości opłaty sądowej należy zliczyć ich wartość.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przypomniał o zasadach ustalania wartości przedmiotu sporu przy zbiegu roszczeń, odwołując się do art. 21 k.p.c. i uchwały III CZP 38/22.
Czy orzeczenie sądu drugiej instancji o sprostowaniu oznaczenia pozwanego na podstawie art. 350 § 3 k.p.c. może być zaskarżone skargą kasacyjną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, co do zasady nie może być zaskarżone skargą kasacyjną, ponieważ nie jest to orzeczenie merytoryczne kończące postępowanie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na liczne postanowienia SN, zgodnie z którymi sprostowanie wyroku na podstawie art. 350 § 3 k.p.c. nie podlega zaskarżeniu kasacyjnemu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J.M. | osoba_fizyczna | powód |
| K.M. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
W zakresie uznania postanowienia umowy, co do którego konsument miał możliwość negocjacji, za indywidualnie uzgodnione.
u.SN art. 87 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Uchwała ma moc zasady prawnej i wiąże Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie.
Pomocnicze
k.p.c. art. 350 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie sądu drugiej instancji wydane na podstawie art. 350 § 3 k.p.c. nie należy do orzeczeń merytorycznych, kończących postępowanie w sprawie, więc nie może być zaskarżone skargą kasacyjną.
k.p.c. art. 398 § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Odrzucenie skargi kasacyjnej w zakresie zaskarżenia rozstrzygnięcia zawartego w punkcie pierwszym wyroku Sądu Apelacyjnego.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
W zakresie możliwości uznania umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej za nieważną.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
W zakresie możliwości uznania umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej za nieważną.
k.c. art. 358 § 1
Kodeks cywilny
W zakresie możliwości stwierdzenia nieuczciwości tylko klauzuli ryzyka walutowego oraz dopuszczalności zastąpienia jej innym sposobem określenia kursu waluty obcej.
k.c. art. 358 § 2
Kodeks cywilny
W zakresie możliwości stwierdzenia nieuczciwości tylko klauzuli ryzyka walutowego oraz dopuszczalności zastąpienia jej innym sposobem określenia kursu waluty obcej.
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
W zakresie możliwości stwierdzenia nieuczciwości tylko klauzuli ryzyka walutowego oraz dopuszczalności zastąpienia jej innym sposobem określenia kursu waluty obcej.
k.p.c. art. 19 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W zakresie możliwości oznaczenia wartości przedmiotu sporu jako sumy roszczenia o ustalenie i o zapłatę.
k.p.c. art. 21
Kodeks postępowania cywilnego
W zakresie możliwości oznaczenia wartości przedmiotu sporu jako sumy roszczenia o ustalenie i o zapłatę.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
O kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
O kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Orzeczenie o sprostowaniu wyroku na podstawie art. 350 § 3 k.p.c. nie podlega zaskarżeniu skargą kasacyjną. • Kwestie dotyczące klauzul niedozwolonych w umowach kredytów indeksowanych, w tym transparentność, indywidualne uzgodnienie, możliwość zastąpienia niedozwolonych postanowień oraz skutki nieważności umowy, zostały już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego, w tym w uchwale III CZP 25/22. • Nie zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnych zagadnień prawnych oraz potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (w zakresie dotyczącym możliwości zastępowania klauzul niedozwolonych przepisami dyspozytywnymi, dopuszczalności ustalenia nieważności umowy kredytu indeksowanego po usunięciu klauzul, uznania postanowień za indywidualnie uzgodnione, stwierdzenia nieuczciwości klauzuli ryzyka walutowego i dopuszczalności jej zastąpienia, a także oznaczenia wartości przedmiotu sporu).
Godne uwagi sformułowania
Orzeczenie sądu drugiej instancji wydane na podstawie art. 350 § 3 k.p.c. nie należy do orzeczeń merytorycznych, kończących postępowanie w sprawie, więc nie może być zaskarżone skargą kasacyjną. • w orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym postanowienia uprawniające bank do jednostronnego określania kursu waluty wiążącego drugą stronę umowy kredytu, są nietransparentne... • w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. • w przypadku niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Skład orzekający
Marcin Krajewski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie klauzul niedozwolonych w umowach kredytów indeksowanych, w szczególności dotyczącej braku możliwości zastąpienia usuniętych klauzul innymi sposobami określenia kursu waluty obcej oraz skutków nieważności umowy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z kredytami indeksowanymi i klauzulami walutowymi, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych stanów faktycznych i prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony konsumentów w umowach bankowych, a orzeczenie SN potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą, co jest istotne dla prawników i kredytobiorców.
“Sąd Najwyższy nie pozostawia wątpliwości: bank nie może dowolnie ustalać kursu waluty w kredycie!”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 2717 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.