I CSK 960/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej, rozpoznając skargę kasacyjną Banku w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, odmówił jej przyjęcia do rozpoznania. Skarga dotyczyła sprawy o ustalenie i zapłatę, zainicjowanej przez D.R. i M.R. przeciwko bankowi. Bank argumentował, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne dotyczące możliwości zastosowania art. 358 § 2 Kodeksu cywilnego w brzmieniu z 14 lutego 2009 r. jako przepisu dyspozytywnego, zastępującego abuzywne postanowienia umowne dotyczące klauzuli indeksacyjnej. Sąd Najwyższy wskazał jednak, że uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22) jednoznacznie rozstrzygnęła, iż w przypadku uznania klauzuli indeksacyjnej za abuzywną, nie można przyjąć, że zastępuje ją inny sposób określenia kursu waluty wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. Ponadto, Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 358 § 2 k.c. nie ma zastosowania do umów kredytu indeksowanego do waluty obcej, gdyż waluta ta stanowi jedynie miernik wartości. Sąd odrzucił również argumentację banku dotyczącą potrzeby wykładni przepisów w zakresie indywidualnego uzgodnienia postanowień umownych, wskazując na ustabilizowane orzecznictwo Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zgodnie z którym indywidualne uzgodnienie wymaga realnej możliwości negocjacji, a ciężar dowodu spoczywa na przedsiębiorcy. Z uwagi na brak zaistnienia przesłanek określonych w art. 398^9 § 1 k.p.c. (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania lub oczywista zasadność skargi), Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie przepisów k.p.c. i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności w kontekście rozstrzygnięć Sądu Najwyższego dotyczących kredytów indeksowanych i abuzywności klauzul umownych.
Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozpoznania sprawy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 358 § 2 k.c. w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy (14 lutego 2009 r.) może zostać zastosowany jako przepis dyspozytywny, w miejsce postanowień umowy i regulaminu wyeliminowanych ze stosunku prawnego z powodu ich abuzywności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 358 § 2 k.c. nie ma zastosowania do umów kredytu indeksowanego do waluty obcej, a zagadnienie to zostało rozstrzygnięte uchwałą III CZP 25/22.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej III CZP 25/22, która rozstrzygnęła, że w przypadku abuzywności klauzuli indeksacyjnej, nie można przyjąć, że zastępuje ją inny sposób określenia kursu wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. Dodatkowo, art. 358 k.c. nie dotyczy kredytów indeksowanych, gdzie waluta obca jest jedynie miernikiem wartości.
Czy postanowienie umowne, którego treść nie została ustalona w wyniku negocjacji, lecz konsument miał możliwość jego negocjacji lub wyboru spośród kilku alternatywnych propozycji, a nie podjął próby negocjacji, może zostać uznane za indywidualnie uzgodnione w rozumieniu art. 385^1 § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo wybranie spośród opcji przedstawionych przez przedsiębiorcę lub świadomość treści postanowienia nie przesądza o spełnieniu przesłanki indywidualnego uzgodnienia. Uzgodnienie zachodzi wyłącznie w sytuacji, w której konsument miał realną możliwość negocjowania brzmienia postanowienia i świadomie zdecydował o jego uwzględnieniu w umowie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do aktualnego orzecznictwa, zgodnie z którym ciężar dowodu indywidualnego uzgodnienia spoczywa na przedsiębiorcy. Przedsiębiorca musi wykazać, że konsument miał realną możliwość negocjacji, a nie tylko wybór spośród jednostronnie przygotowanych wariantów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D.R. | osoba_fizyczna | powód |
| M.R. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Przesłanka indywidualnego uzgodnienia zachodzi wyłącznie w sytuacji, w której konsument miał realną możliwość negocjowania brzmienia postanowienia oraz świadomie zdecydował o jego uwzględnieniu w umowie. Ciężar dowodu spoczywa na przedsiębiorcy.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki pozytywnej weryfikacji wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania: istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania lub oczywista zasadność skargi.
Pomocnicze
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Nie ma zastosowania do umów kredytu indeksowanego do waluty obcej, gdzie waluta obca stanowi jedynie miernik wartości zobowiązania.
k.c. art. 58 § § 1 i 3
Kodeks cywilny
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wystąpienia istotnego zagadnienia prawnego. • Brak potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących rozbieżności w orzecznictwie. • Art. 358 k.c. nie ma zastosowania do kredytów indeksowanych. • Zagadnienie dotyczące klauzul indeksacyjnych zostało rozstrzygnięte uchwałą III CZP 25/22. • Przesłanka indywidualnego uzgodnienia postanowień umownych nie została spełniona w sposób uzasadniający przyjęcie skargi kasacyjnej.
Odrzucone argumenty
Występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego zastosowania art. 358 § 2 k.c. jako przepisu dyspozytywnego w miejsce abuzywnych klauzul indeksacyjnych. • Potrzeba wykładni przepisów prawnych (art. 385^1 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 58 § 1 i 3 k.c. w zw. z art, 358 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 56 k.c.) w zakresie możliwości stwierdzenia przez Sąd nieuczciwości tylko niektórych elementów warunku umownego w postaci klauzuli indeksacyjnej. • Potrzeba wykładni art. 385^1 § 1, 3 i 4 k.c. w zakresie możliwości uznania za indywidualnie uzgodnione takiego postanowienia umownego, którego treść nie została ustalona w wyniku negocjacji.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a nie jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. • W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. • art. 358 k.c. nie ma zastosowania do umów, których przedmiotem jest kredyt indeksowany do waluty obcej. • Uzgodnienie zachodzi wyłącznie w sytuacji, w której konsument miał realną możliwość negocjowania brzmienia postanowienia oraz świadomie zdecydował o jego uwzględnieniu w umowie.
Skład orzekający
Aleksander Stępkowski
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności w kontekście rozstrzygnięć Sądu Najwyższego dotyczących kredytów indeksowanych i abuzywności klauzul umownych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozpoznania sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN dotyczące odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawie kredytu indeksowanego, z odniesieniem do kluczowych uchwał SN i TSUE, jest bardzo istotne dla prawników specjalizujących się w prawie bankowym i ochrony konsumentów.
“Sąd Najwyższy stawia tamę dla nieuzasadnionych skarg kasacyjnych w sprawach kredytów indeksowanych.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 5400 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.