I CSK 83/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w sprawie z powództwa A.Z. przeciwko D.B., S.B. i D.B.1 o ustalenie. Skarżący powołał się na przesłankę z art. 398^9^ § 1 pkt 2 k.p.c., wskazując na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, a konkretnie art. 388 k.c., art. 58 k.c. oraz art. 84 k.c. Sąd Najwyższy przypomniał, że obowiązek udowodnienia istnienia tych przesłanek spoczywa na skarżącym. Stwierdził, że skarżący nie przedstawił wyczerpujących argumentów świadczących o istnieniu potrzeby rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy, ograniczając się do powołania się na odmienne stanowiska sądów powszechnych w kwestii stosowania art. 58 § 2 k.c. Sąd Najwyższy podkreślił, że w jego orzecznictwie dominuje pogląd dopuszczający kwalifikowanie umowy sprzedaży jako nieważnej na podstawie art. 58 § 2 k.c. z uwagi na wartość świadczeń stron, nawet jeśli nie występują przesłanki wyzysku z art. 388 k.c. Odnosząc się do art. 84 k.c., Sąd wskazał, że błąd jako wada oświadczenia woli polega na mylnym wyobrażeniu o rzeczywistości, a nie na nieumiejętności przewidywania czy błędnej ocenie przyszłych zdarzeń. Sąd Apelacyjny prawidłowo uznał, że niespełnienie oczekiwań dotyczących przyszłych zachowań drugiej strony umowy nie stanowi podstawy do uchylenia się od jej skutków. W związku z powyższym, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398^9^ § 1 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 5.400 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności w zakresie wykazywania istotnego zagadnienia prawnego i potrzeby wykładni przepisów.
Dotyczy specyfiki postępowania kasacyjnego i wymogów formalnych wniosku o przyjęcie skargi.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne lub potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, uzasadniająca przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarżący nie wykazał istnienia takich przesłanek.
Uzasadnienie
Skarżący nie przedstawił wywodu dotyczącego potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, który odnosiłby się do okoliczności faktycznych i poglądów prawnych sądu drugiej instancji. Odmienne stanowiska sądów powszechnych nie stanowią o potrzebie wyjaśnienia relacji art. 58 § 2 k.c. do art. 388 k.c. w sytuacji, gdy w orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje pogląd dopuszczający kwalifikowanie umowy sprzedaży jako nieważnej na podstawie art. 58 § 2 k.c. z uwagi na wartość świadczeń stron, mimo niewystąpienia przesłanek wyzysku.
Czy brak ekwiwalentności świadczeń w umowie sprzedaży może prowadzić do uznania jej za nieważną na podstawie art. 58 § 2 k.c., jeśli pokrzywdzenie sprzedawcy nie ma rozmiaru wyzysku?
Odpowiedź sądu
Tak, ale wymaga to wykazania rażącej dysproporcji świadczeń i innych okoliczności wskazujących na sprzeczność z zasadami współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do swojej linii orzeczniczej, zgodnie z którą nie można wykluczyć zakwalifikowania umowy sprzedaży jako nieważnej na podstawie art. 58 § 2 k.c. z uwagi na wartość świadczeń stron, nawet jeśli nie występują przesłanki wyzysku z art. 388 k.c. Jednakże w niniejszej sprawie sąd drugiej instancji nie dopatrzył się rażącej dysproporcji świadczeń ani innych cech wskazujących na nieważność umowy.
Czy błąd jako wada oświadczenia woli (art. 84 k.c.) występuje, gdy składający oświadczenie znał rzeczywistość, ale wyciągnął z niej niewłaściwe wnioski lub podjął niekorzystną decyzję?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, błąd polega na nieprawidłowości widzenia, a nie na nieumiejętności przewidywania czy błędnej ocenie przyszłych zdarzeń.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przywołał judykaturę, zgodnie z którą błąd zachodzi wtedy, gdy istnieje niezgodność między rzeczywistością a jej odbiciem w świadomości działającego podmiotu. Brak błędu ma miejsce, gdy składający oświadczenie znał rzeczywistość i rozumiał okoliczności, lecz wyciągnął z nich niewłaściwe wnioski. Niespełnienie oczekiwań dotyczących przyszłych zachowań drugiej strony umowy nie stanowi podstawy do uchylenia się od jej skutków.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.Z. | osoba_fizyczna | powód |
| D.B. | osoba_fizyczna | pozwana |
| S.B. | osoba_fizyczna | pozwana |
| D.B.1 | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania: istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania, oczywista zasadność skargi.
Pomocnicze
k.c. art. 388
Kodeks cywilny
Dotyczy wyzysku w rozumieniu wad oświadczenia woli.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 84
Kodeks cywilny
Dotyczy błędu jako wady oświadczenia woli.
k.p.c. art. 398^3 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Ustalenia faktyczne są wiążące dla Sądu Najwyższego.
k.p.c. art. 398^13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Ustalenia faktyczne są wiążące dla Sądu Najwyższego.
k.p.c. art. 98 § § 1, 1^1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów postępowania.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania apelacyjnego, stosowany odpowiednio w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżący nie wykazał istnienia istotnego zagadnienia prawnego. • Skarżący nie wykazał potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. • Ustalenia faktyczne sądu niższej instancji są wiążące dla Sądu Najwyższego. • Brak jest podstaw do uznania umowy za nieważną na podstawie art. 58 § 2 k.c. w okolicznościach sprawy. • Nie wystąpił błąd jako wada oświadczenia woli w rozumieniu art. 84 k.c.
Godne uwagi sformułowania
o potrzebie wykładni przepisów prawnych jako przesłance przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania można mówić wtedy, gdy z mającego zastosowanie lub mogącego mieć zastosowanie w sprawie przepisu dekodowane są różne normy prawne, a brak jest wypowiedzi w doktrynie i orzecznictwie, które by te różnice usuwały i wyjaśniały przyczyny ich występowania. • Odmienne stanowiska sądów powszechnych nie stanowią o potrzebie wyjaśnienia relacji art. 58 § 2 k.c. do art. 388 k.c. w sytuacji, gdy w orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje pogląd, że nie można wykluczyć zakwalifikowania umowy sprzedaży jako nieważnej na podstawie art. 58 § 2 k.c. z uwagi na wartość świadczeń stron, mimo niewystąpienia przesłanek wyzysku. • Błąd polega na nieprawidłowości widzenia, a nie na nieumiejętności przewidywania i wnioskowania, nie odnosi się do sfery motywacyjnej oraz musi dotyczyć stanu istniejącego w momencie zawierania umowy, nie zaś okoliczności, które nastąpiły w toku wykonywania umowy, doprowadzając stronę do przekonania, że decyzja o jej zawarciu była błędna.
Skład orzekający
Marta Romańska
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności w zakresie wykazywania istotnego zagadnienia prawnego i potrzeby wykładni przepisów."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania kasacyjnego i wymogów formalnych wniosku o przyjęcie skargi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie dotyczy kluczowych kwestii proceduralnych związanych ze skargą kasacyjną, co jest interesujące dla prawników praktyków. Wyjaśnia, kiedy sąd najwyższy może przyjąć sprawę do rozpoznania.
“Kiedy Sąd Najwyższy przyjmie Twoją skargę kasacyjną? Kluczowe wymogi formalne.”
Dane finansowe
koszty postępowania kasacyjnego: 5400 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.