I CSK 825/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie sędziego Dariusza Dończyka, na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 listopada 2025 r., rozpoznał skargę kasacyjną J.T.1 od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 22 września 2023 r. w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości J.T. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się na przesłankę oczywistej zasadności (art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c.). Sąd Najwyższy przypomniał, że przesłanka ta zachodzi jedynie wtedy, gdy zasadność zarzutów wynika prima facie, bez potrzeby pogłębionej analizy prawnej, i dotyczy elementarnych uchybień. W ocenie Sądu, uzasadnienie skargi kasacyjnej koncentrowało się na polemice z ustaleniami faktycznymi i oceną dowodów dokonaną przez sądy obu instancji, co jest niedopuszczalne z uwagi na związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi (art. 398^13 § 2 k.p.c.). Sąd wskazał również, że skarżący nie odniósł się do obowiązujących domniemań prawnych (art. 527 § 3 k.c., art. 528 k.c.) w kontekście skargi pauliańskiej, co uniemożliwia wykazanie oczywistego naruszenia prawa materialnego. Nie stwierdzono również nieważności postępowania. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i obciążył pozwanego kosztami postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, zwłaszcza przesłanki oczywistej zasadności, oraz związania Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji.
Dotyczy specyfiki postępowania kasacyjnego i skargi pauliańskiej w kontekście upadłości.
Zagadnienia prawne (3)
Czy skarga kasacyjna spełnia przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania, w szczególności przesłankę oczywistej zasadności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie spełnia przesłanki oczywistej zasadności.
Uzasadnienie
Uzasadnienie skargi kasacyjnej koncentruje się na polemice z ustaleniami faktycznymi i oceną dowodów, co jest niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym. Skarżący nie wykazał również oczywistego naruszenia prawa materialnego, w tym nie odniósł się do obowiązujących domniemań prawnych w kontekście skargi pauliańskiej.
Czy Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji w postępowaniu kasacyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi przyjętymi za podstawę zaskarżonego orzeczenia.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 398^13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy nie może weryfikować ani zastępować ustaleń faktycznych sądu odwoławczego własnymi. Każdy zarzut zmierzający do podważenia tych ustaleń jest niedopuszczalny.
Jakie są konsekwencje braku odniesienia się do domniemań prawnych w skardze pauliańskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Brak odniesienia się do obowiązujących domniemań prawnych (np. art. 527 § 3 k.c., art. 528 k.c.) uniemożliwia wykazanie oczywistego naruszenia prawa materialnego w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c.
Uzasadnienie
Domniemania te mają charakter materialnoprawny i kształtują rozkład ciężaru dowodu. Ich pominięcie przez skarżącego uniemożliwia wykazanie, że doszło do oczywistego naruszenia prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Syndyk masy upadłości J.T. | organ_państwowy | powód |
| J.T.1 | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni, nieważność postępowania, oczywista uzasadniona skarga).
k.p.c. art. 398^13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi przyjętymi za podstawę zaskarżonego orzeczenia.
k.c. art. 527 § § 3
Kodeks cywilny
Domniemanie wiedzy osoby trzeciej o działaniu dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli (stosowane m.in. między osobami bliskimi).
k.c. art. 528
Kodeks cywilny
Domniemanie wiedzy osoby trzeciej o świadomości pokrzywdzenia wierzycieli w przypadku bezpłatnego przysporzenia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^4 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymaganie uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Konsekwencja odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398^3 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Niedopuszczalność zarzutów podważających ustalenia faktyczne, nawet pod pozorem naruszenia prawa materialnego.
k.c. art. 527 § § 2
Kodeks cywilny
Domniemanie niewypłacalności dłużnika w przypadku działania syndyka.
u.p.u. art. 131
Ustawa - Prawo upadłościowe
Zastosowanie w zw. z art. 527 § 2 k.c.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada obciążenia strony przegrywającej kosztami.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres kosztów podlegających zwrotowi.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zastosowanie przepisów o postępowaniu apelacyjnym do postępowania przed Sądem Najwyższym.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji. • Uzasadnienie skargi kasacyjnej musi wykazywać przesłanki z art. 398^9 § 1 k.p.c., a nie polemikę z ustaleniami faktycznymi. • Brak odniesienia się do domniemań prawnych w skardze pauliańskiej uniemożliwia wykazanie oczywistego naruszenia prawa.
Odrzucone argumenty
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z powodu błędnej oceny dowodów i ustaleń faktycznych przez Sąd Apelacyjny. • Nierozpoznanie istoty sprawy przez Sąd Apelacyjny.
Godne uwagi sformułowania
Cel wymagania przewidzianego w art. 398^4 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym • Przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, o której stanowi art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c., zachodzi jedynie wtedy, gdy zasadność zarzutów podniesionych w skardze wynika prima facie, bez potrzeby pogłębionej analizy prawnej. • Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, jest związany ustaleniami faktycznymi przyjętymi za podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 398^13 § 2 k.p.c.). • Każdy zarzut, który zmierza do podważenia ustaleń faktycznych sądu odwoławczego, choćby został ujęty pod pozorem naruszenia prawa materialnego, jest z mocy art. 398^3 § 3 k.p.c. niedopuszczalny.
Skład orzekający
Dariusz Dończyk
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, zwłaszcza przesłanki oczywistej zasadności, oraz związania Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania kasacyjnego i skargi pauliańskiej w kontekście upadłości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczowe zasady postępowania kasacyjnego, co jest istotne dla prawników procesualistów. Brak jednak nietypowych faktów czy zaskakującego rozstrzygnięcia.
“Kiedy Sąd Najwyższy odrzuci Twoją skargę kasacyjną? Kluczowe zasady i pułapki.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.