I CSK 810/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że powódka nie wykazała istnienia istotnego zagadnienia prawnego, a kwestia odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną postępowaniem karnym została już rozstrzygnięta w orzecznictwie.
Powódka dochodziła odszkodowania od Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną wszczęciem i prowadzeniem postępowania karnego skarbowego, które zakończyło się prawomocnym uniewinnieniem. Sądy obu instancji oddaliły powództwo, uznając, że postępowanie było uzasadnione. W skardze kasacyjnej powódka podniosła zarzut naruszenia zasady proporcjonalności. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, stwierdzając, że powódka nie wykazała istnienia istotnego zagadnienia prawnego, a kwestia ta była już wielokrotnie rozstrzygana w orzecznictwie.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez J. Spółkę z o.o. w Ł. przeciwko Skarbowi Państwa - Naczelnikowi Urzędu Celnego w P. o zapłatę odszkodowania. Powódka domagała się zasądzenia ponad 7 milionów złotych tytułem szkody wyrządzonej wszczęciem i prowadzeniem postępowania karnego skarbowego wobec prezesa spółki. Postępowanie to dotyczyło wprowadzenia w błąd organów celnych przy zgłoszeniu procedury dopuszczenia do obrotu koncentratu płynu do spryskiwaczy. Sądy obu instancji oddaliły powództwo, uznając, że wszczęcie postępowania było uzasadnione okolicznościami faktycznymi, a działania organów Skarbu Państwa nie były bezprawne, nawet pomimo prawomocnego wyroku uniewinniającego. W skardze kasacyjnej powódka zarzuciła naruszenie art. 417 § 1 k.c. i art. 235 § 1 k.p.c., wskazując jako przesłankę przyjęcia skargi do rozpoznania istotne zagadnienie prawne dotyczące możliwości dochodzenia naprawienia szkody przez osobę poszkodowaną przez działanie organów władzy publicznej, gdy nie zachowano zasady proporcjonalności. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, stwierdzając, że powódka nie wykazała istnienia istotnego zagadnienia prawnego, nie wskazała przepisu prawa, na tle którego ono wystąpiło, ani nie przedstawiła pogłębionego wywodu prawnego. Ponadto, Sąd Najwyższy podkreślił, że kwestia odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną postępowaniem karnym, które zakończyło się uniewinnieniem, była już wielokrotnie rozstrzygana w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego, a działania organów ścigania mogą być uznane za niedozwolone tylko w przypadku oczywistego bezpodstawności lub rażącego naruszenia przepisów prawa, czego w tej sprawie nie stwierdzono. Sąd Najwyższy nie znalazł również okoliczności, które musiałby brać pod uwagę z urzędu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli postępowanie było uzasadnione i nie naruszało przepisów prawa lub zasady proporcjonalności w sposób oczywisty.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że powódka nie wykazała istnienia istotnego zagadnienia prawnego, ponieważ kwestia odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną postępowaniem karnym zakończonym uniewinnieniem była już wielokrotnie rozstrzygana. Podkreślono, że takie postępowanie może być uznane za niedozwolone tylko w przypadku oczywistego bezpodstawności lub rażącego naruszenia przepisów prawa, a w tej sprawie takie okoliczności nie wystąpiły.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strona wygrywająca
Skarb Państwa
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. Spółki z o.o. w Ł. | spółka | powódka |
| Skarb Państwa - Naczelnik Urzędu Celnego w P. | organ_państwowy | pozwany |
| Skarb Państwa - Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa | organ_państwowy | inna |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 417 § § 1
Kodeks cywilny
Czynności organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości związane z wypełnianiem ich ustawowych obowiązków nie mają charakteru działań niezgodnych z prawem także wtedy, gdy przeprowadzone postępowanie karne zakończyło się wydaniem prawomocnego wyroku uniewinniającego, a wszczęcie i prowadzenie przeciwko obywatelowi postępowania karnego może być uznane za czyn niedozwolony, w rozumieniu art. 417 k.c., tylko w wypadku, gdy było oczywiście bezpodstawne lub odbywało się z rażącym naruszeniem przepisów prawa.
Pomocnicze
k.p.c. art. 235 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka przedsądu do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.k.s. art. 87 § § 3
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 56 § § 1
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 7
Kodeks karny skarbowy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wykazania przez skarżącą istnienia istotnego zagadnienia prawnego. Kwestia odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną postępowaniem karnym zakończonym uniewinnieniem została już rozstrzygnięta w orzecznictwie. Postępowanie karne nie było oczywiście bezpodstawne ani nie naruszało rażąco przepisów prawa. Nie ustalono naruszenia zasady proporcjonalności.
Odrzucone argumenty
Argumentacja powódki dotycząca naruszenia zasady proporcjonalności i istnienia istotnego zagadnienia prawnego.
Godne uwagi sformułowania
Czynności organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości związane z wypełnianiem ich ustawowych obowiązków nie mają charakteru działań niezgodnych z prawem także wtedy, gdy przeprowadzone postępowanie karne zakończyło się wydaniem prawomocnego wyroku uniewinniającego. Wszczęcie i prowadzenie przeciwko obywatelowi postępowania karnego może być uznane za czyn niedozwolony, w rozumieniu art. 417 k.c., tylko w wypadku, gdy było oczywiście bezpodstawne lub odbywało się z rażącym naruszeniem przepisów prawa.
Skład orzekający
Irena Gromska-Szuster
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnego zagadnienia prawnego i ugruntowanego orzecznictwa w kwestii odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną postępowaniem karnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku wykazania przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje rygorystyczne podejście Sądu Najwyższego do przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej i stanowi przykład utrwalonej linii orzeczniczej w zakresie odpowiedzialności Skarbu Państwa.
“Czy uniewinnienie w procesie karnym automatycznie oznacza odszkodowanie od państwa? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 7 346 575 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I CSK 810/15 POSTANOWIENIE Dnia 15 września 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Irena Gromska-Szuster w sprawie z powództwa J. Spółki z o.o. w Ł. przeciwko Skarbowi Państwa - Naczelnikowi Urzędu Celnego w P. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 września 2016 r., na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 25 czerwca 2015 r., sygn. akt I ACa (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2) zasądza od strony powodowej na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 25 czerwca 2015 r. Sąd Apelacyjny w (…) oddalił apelację strony powodowej od wyroku Sądu pierwszej instancji oddalającego powództwo przeciwko Skarbowi Państwa - Naczelnikowi Urzędu Celnego w P. o zasądzenie 7 346 575 zł tytułem odszkodowania za szkodę wyrządzoną wszczęciem i prowadzeniem wobec prezesa powodowej Spółki postępowania karnego skarbowego o popełnienie przestępstwa przewidzianego w art. 87 § 3 w zb. z art. 56 § 1 w zw. z art. 7 k.k.s. wprowadzenia w błąd organów celnych przy zgłoszeniu procedury dopuszczenia do obrotu 66833 kg koncentratu płynu do spryskiwania szyb samochodowych. Sądy obu instancji uznały, że wszczęcie tego postępowania było uzasadnione ustalonymi okolicznościami faktycznymi, a zatem działania organów Skarbu Państwa nie było bezprawne, czego nie zmienia fakt, iż postępowanie zakończyło się ostateczne prawomocnym wyrokiem uniewinniającym. W skardze kasacyjnej opartej na zarzutach naruszenia art. 417 § 1 k.c. i art. 235 § 1 k.p.c., powódka jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazała przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c. stwierdzając, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne: „czy osoba poszkodowana przez działanie organów władzy publicznej w postaci wszczęcia, przeprowadzenia postępowania karnego zakończonego prawomocnym uniewinnieniem może żądać naprawienia szkody, podczas gdy w przeprowadzonym postępowaniu nie została zachowana wyrażona w Konstytucji RP (art. 31 ust. 3) zasada proporcjonalności”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z jednolitym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powołał przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c. powinien przedstawić występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne przez jego odpowiednie sformułowanie jako ogólnego, abstrakcyjnego pytania prawnego, wskazać przepis prawa, na tle którego wystąpiło oraz przedstawić w pogłębionym wywodzie prawnym kontrowersje lub rozbieżne oceny prawne, jakie zagadnienie to wywołuje, jak również wykazać, że mimo ich poważnego i istotnego charakteru zagadnienie to nie zostało jeszcze rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy, co jest konieczne nie tylko w celu prawidłowego rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy lecz także dla rozwoju judykatury (porównaj między innymi postanowienia z dnia 10 maja 2001 r. II CZ 35/01, OSNC 2002/1/11, z dnia 7 czerwca 2005 r. V CSK 3/05 i z dnia 13 lipca 2007 r. III CSK 180/07, nie publ.). Skarżąca nie wykazała tych okoliczności. Nie wskazała przepisu prawa, na tle którego powstało zagadnienie prawne ani nie przedstawiła wywodu prawnego opisującego kontrowersje lub rozbieżne ocen prawne jakie zagadnienie to wywołuje. Przede wszystkim jednak pominęła, że zarówno Sąd Najwyższy jak i Trybunał Konstytucyjny wyjaśniły już wskazaną przez nią wątpliwość w wielu orzeczeniach, w szczególności w wyrokach Trybunału z dnia 11 stycznia 2005 r. SK 60/03 (OTK-A 2005/1/2) i z dnia 26 lipca 2006 r. SK 21/04 (OTK-A 2006/7/88) oraz w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2012 r. IV CSK 165/12 i z dnia 31 marca 2016 r. IV CSK 343/15 (nie publ.), w których stwierdzono między innymi, że czynności organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości związane z wypełnianiem ich ustawowych obowiązków nie mają charakteru działań niezgodnych z prawem także wtedy, gdy przeprowadzone postępowanie karne zakończyło się wydaniem prawomocnego wyroku uniewinniającego, a wszczęcie i prowadzenie przeciwko obywatelowi postępowania karnego może być uznane za czyn niedozwolony, w rozumieniu art. 417 k.c., tylko w wypadku, gdy było oczywiście bezpodstawne lub odbywało się z rażącym naruszeniem przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie takie okoliczności nie wystąpiły, nie ustalono także, że organy ścigania wszczynając i prowadząc postępowanie karne wobec prezesa powodowej Spółki naruszyły zasadę proporcjonalności, jak sugeruje powódka w zagadnieniu prawnym. Biorąc wszystko to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 9 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie znajdując też okoliczności, które w ramach przedsądu obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 398 21 k.p.c. aj
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI