I CSK 81/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła ochrony dóbr osobistych prokuratora X., który pozwał redaktora naczelnego tygodnika „[...]” K.M. w związku z publikacją sugerującą jego współpracę z gangiem. Sąd Okręgowy w W. oddalił powództwo, uznając, że publikacja nie naruszyła dóbr osobistych powoda, a dziennikarz dochował należytej staranności. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, uwzględniając roszczenia powoda o zamieszczenie przeprosin, zasądzenie zadośćuczynienia pieniężnego oraz kwoty na cel społeczny. Sąd Apelacyjny uznał, że stwierdzenie „podejrzany o współpracę z gangiem” narusza dobre imię prokuratora, a dziennikarz nie zachował szczególnej staranności, nie weryfikując treści aktu oskarżenia. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanego, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę wyjaśnienia, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych, czy było ono bezprawne oraz czy sformułowanie było zgodne z prawdą, uwzględniając uchwałę siedmiu sędziów SN z dnia 18 lutego 2005 r. (III CZP 53/04). Sąd Najwyższy zakwestionował ocenę bezprawności dokonaną przez Sąd Apelacyjny, wskazując, że choć akt oskarżenia nie zawierał bezpośredniego zarzutu współpracy z gangiem, powód był objęty jednym aktem oskarżenia z osobą związaną z gangiem. Sąd Najwyższy podniósł również, że uzasadnienie Sądu Apelacyjnego nie wyjaśniało przesłanek odpowiedzialności majątkowej pozwanego na podstawie art. 448 k.c. Ponadto, Sąd Najwyższy rozważył kwestię dopuszczalności kumulacji roszczeń z art. 448 k.c., odrzucając pogląd o ich alternatywnym charakterze i wskazując na odmienne funkcje roszczenia o zadośćuczynienie (kompensacyjna) i roszczenia na cel społeczny (represyjno-prewencyjna), przy czym dla tego drugiego wymagana jest wina umyślna lub rażące niedbalstwo.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ochrony dóbr osobistych dziennikarzy, obowiązków dziennikarza, przesłanek odpowiedzialności majątkowej za naruszenie dóbr osobistych oraz dopuszczalności kumulacji roszczeń z art. 448 k.c.
Dotyczy specyficznej sytuacji sugerowania współpracy z gangiem przez prokuratora, ale ogólne zasady dotyczące ochrony dóbr osobistych i odpowiedzialności prasowej są szeroko stosowalne.
Zagadnienia prawne (4)
Czy publikacja prasowa sugerująca współpracę prokuratora z gangiem, mimo braku takiego zarzutu w akcie oskarżenia, stanowi naruszenie dóbr osobistych i czy jest bezprawna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stwierdzenie „podejrzany o współpracę z gangiem” narusza dobre imię prokuratora, a działanie dziennikarza może nosić znamiona bezprawności, jeśli nie dochował szczególnej staranności.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że akt oskarżenia nie zawierał zarzutu współpracy z gangiem, a dziennikarz nie zweryfikował tej informacji, co prowadziło do bezprawności. Sąd Najwyższy zakwestionował tę ocenę, wskazując na powiązania powoda z osobą związaną z gangiem i potrzebę dokładniejszej analizy przesłanki bezprawności.
Czy dziennikarz dochował obowiązku szczególnej staranności i rzetelności przy zbieraniu i wykorzystywaniu materiałów prasowych, w tym weryfikacji zgodności z prawdą uzyskanych wiadomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Apelacyjny uznał, że nie dochował, ponieważ nie sprawdził, czy akt oskarżenia zawierał zarzut współpracy z gangiem. Sąd Najwyższy zakwestionował tę ocenę, wskazując na potrzebę szerszej analizy.
Uzasadnienie
Dziennikarz opierał się na publikacji prasowej i informacjach z prokuratury, ale nie zweryfikował treści aktu oskarżenia. Sąd Apelacyjny uznał to za brak szczególnej staranności. Sąd Najwyższy zasugerował, że sytuacja mogła być bardziej złożona.
Czy dopuszczalna jest kumulacja roszczeń o zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę oraz o zasądzenie odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny na podstawie art. 448 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalna jest kumulacja tych roszczeń, ponieważ użyto alternatywy nierozłącznej („lub”), a roszczenia te mają odmienne funkcje (kompensacyjna i represyjno-prewencyjna).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odrzucił pogląd o alternatywnym charakterze roszczeń z art. 448 k.c., wskazując na literalne brzmienie przepisu oraz odmienne funkcje obu świadczeń. Roszczenie o zadośćuczynienie ma charakter kompensacyjny, a świadczenie na cel społeczny – represyjny i prewencyjno-wychowawczy, przy czym dla tego drugiego wymagana jest wina umyślna lub rażące niedbalstwo.
Jakie są przesłanki odpowiedzialności majątkowej na podstawie art. 448 k.c. i czy wystarczająca jest sama bezprawność naruszenia dobra osobistego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przesłanką odpowiedzialności jest wina sprawcy. Dla roszczenia o zadośćuczynienie wystarczająca jest każda postać winy, natomiast dla roszczenia na cel społeczny wymagana jest wina umyślna lub rażące niedbalstwo.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy opowiedział się za stanowiskiem, że przesłanką odpowiedzialności na podstawie art. 448 k.c. jest wina. Rozróżnił przy tym wymagany stopień winy w zależności od rodzaju dochodzonego roszczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| X. | osoba_fizyczna | powód |
| K.M. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 23
Kodeks cywilny
Określa dobra osobiste podlegające ochronie.
k.c. art. 24
Kodeks cywilny
Określa środki ochrony dóbr osobistych, w tym zobowiązanie do zaniechania naruszeń i usunięcia ich skutków.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Określa możliwość zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego lub świadczenia na cel społeczny w razie naruszenia dóbr osobistych.
Pomocnicze
pr. pras. art. 12 § 1
Ustawa - Prawo prasowe
Nakłada na dziennikarza obowiązek zachowania szczególnej staranności i rzetelności przy zbieraniu i wykorzystywaniu materiałów prasowych.
pr. pras. art. 31 § 1
Ustawa - Prawo prasowe
Przewiduje ochronę prawną dla dziennikarza w przypadku publikacji zgodnej z prawdą lub podania źródła informacji.
k.p.c. art. 39815 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie dóbr osobistych poprzez sugestię współpracy z gangiem. • Brak dochowania szczególnej staranności przez dziennikarza. • Dopuszczalność kumulacji roszczeń z art. 448 k.c. • Wina jako przesłanka odpowiedzialności majątkowej.
Odrzucone argumenty
Brak naruszenia dóbr osobistych. • Dochowanie należytej staranności przez dziennikarza. • Alternatywny charakter roszczeń z art. 448 k.c.
Godne uwagi sformułowania
„Do sądów trafiają praktycznie tylko sprawy opisane w mediach (...). Tak było w wypadku prokuratora X. z [...] podejrzanego o współpracę z gangiem.” • „Redakcja "[...]" wyraża ubolewanie w związku z naruszeniem dóbr osobistych X. - prokuratora [...] w publikacji z dn. [...] zatytułowanej [...]” • „Wykazanie przez dziennikarza, że przy zbieraniu i wykorzystaniu materiałów prasowych działał w obronie społecznie uzasadnionego interesu oraz wypełnił obowiązek zachowania szczególnej staranności i rzetelności, uchyla bezprawność działania dziennikarza.” • „O prawidłowym zastosowaniu prawa materialnego można mówić dopiero wówczas, gdy ustalenia stanowiące podstawę wydania zaskarżonego wyroku pozwalają na ocenę tego zastosowania.” • „W art. 448 k.c. użyto bowiem alternatywy nierozłącznej („lub”), a nie alternatywy rozłącznej („albo”), co oznacza, że sąd może przyznać pokrzywdzonemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany cel społeczny, jak również uwzględnić obydwa te roszczenia.”
Skład orzekający
Tadeusz Żyznowski
przewodniczący
Grzegorz Misiurek
członek
Krzysztof Pietrzykowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ochrony dóbr osobistych dziennikarzy, obowiązków dziennikarza, przesłanek odpowiedzialności majątkowej za naruszenie dóbr osobistych oraz dopuszczalności kumulacji roszczeń z art. 448 k.c."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sugerowania współpracy z gangiem przez prokuratora, ale ogólne zasady dotyczące ochrony dóbr osobistych i odpowiedzialności prasowej są szeroko stosowalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy konfliktu między wolnością prasy a ochroną dóbr osobistych, co jest zawsze gorącym tematem. Dodatkowo, rozważania SN na temat kumulacji roszczeń z art. 448 k.c. są istotne dla praktyków prawa.
“Czy wolność prasy usprawiedliwia sugestię współpracy z gangiem? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Dane finansowe
WPS: 5000 PLN
zadośćuczynienie: 5000 PLN
darowizna na cel społeczny: 5000 PLN
zwrot kosztów procesu: 1000 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 1300 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.