I CSK 806/18

Sąd Najwyższy2019-06-17
SNCywilnezobowiązaniaŚrednianajwyższy
skarga kasacyjnaSąd Najwyższynadużycie prawaart. 5 k.c.odsetki ustawowekoszty postępowaniapostanowienie

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej Miasta W. od wyroku Sądu Apelacyjnego, uznając brak oczywistej zasadności skargi i niedopuszczalność kwestionowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia.

Miasto W. wniosło skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, który oddalił powództwo o zasądzenie odsetek ustawowych. Skarżący zarzucił naruszenie art. 5 k.c. poprzez zastosowanie klauzuli nadużycia prawa podmiotowego. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując, że skarżący nie wykazał oczywistej zasadności skargi i próbował kwestionować ustalenia faktyczne, co jest niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym.

Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną Miasta W. od wyroku Sądu Apelacyjnego, który częściowo zmienił wyrok Sądu Okręgowego, oddalając powództwo miasta o zasądzenie odsetek ustawowych od kwoty zasądzonej od Spółdzielni Inwalidów. Miasto W. zarzuciło Sądowi Apelacyjnemu rażące naruszenie art. 5 k.c. poprzez zastosowanie instytucji nadużycia prawa podmiotowego, odwołując się do statusu pozwanej spółdzielni inwalidów i uznając, że przepis ten został zastosowany do usuwania skutków niestarannego działania pozwanego. Sąd Najwyższy podkreślił, że skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem prawnym służącym ochronie interesu publicznego poprzez ujednolicenie orzecznictwa i rozwój judykatury, a jej celem nie jest korygowanie błędów w stosowaniu prawa w każdej sprawie. Odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, stwierdzając, że skarżący nie wykazał oczywistej zasadności skargi, a jego argumentacja zmierzała do zakwestionowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, co jest niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że skarżący pominął istotne ustalenia faktyczne dotyczące porozumienia między stronami, które stanowiły przesłankę zastosowania art. 5 k.c.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie, ponieważ odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej. Jednakże z uzasadnienia wynika, że Sąd Apelacyjny uznał zastosowanie art. 5 k.c. za dopuszczalne w kontekście porozumienia między stronami.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że argumentacja skarżącego zmierzała do zakwestionowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, co jest niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym. Skarżący pominął ustalenia faktyczne dotyczące porozumienia między stronami, które stanowiły istotną przesłankę zastosowania art. 5 k.c.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej

Strona wygrywająca

Spółdzielnia Inwalidów [...] w W.

Strony

NazwaTypRola
Miasto W.instytucjapowód
Spółdzielnia Inwalidów [...] w W.spółkapozwany

Przepisy (9)

Główne

k.p.c. art. 398^9 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Pomocnicze

k.p.c. art. 398^3 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398^9 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398^13 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398^13 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.c. art. 5

Kodeks cywilny

Sąd Najwyższy wskazał, że skarżący próbował zakwestionować podstawę faktyczną rozstrzygnięcia poprzez własną interpretację stanu faktycznego, co jest niedopuszczalne. Podkreślono, że zastosowanie art. 5 k.c. było oparte na ustaleniach faktycznych dotyczących porozumienia między stronami.

k.p.c. art. 98 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398^21

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 391 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzut rażącego naruszenia art. 5 k.c. poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że dopuszczalne jest korzystanie z instytucji nadużycia prawa podmiotowego przez podmiot, który sam narusza zasady lojalności. Zarzut zastosowania art. 5 k.c. do usuwania ujemnych następstw niestarannego działania pozwanego. Argumentacja zmierzająca do zakwestionowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia.

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna ukształtowana została jako nadzwyczajny środek prawny, służący od prawomocnych orzeczeń, którego celem jest ochrona interesu publicznego, polegającego na ujednoliceniu orzecznictwa sądów i rozwoju judykatury. Nie jest rolą Sądu Najwyższego, nie będącego trzecią instancją sądową, korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej sprawie, nawet gdyby w rzeczywistości miały one miejsce. Sąd Najwyższy bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance oczywistej jej zasadności wymaga od skarżącego wykazania, że zaskarżone orzeczenie zapadło z oczywistym, rażącym naruszeniem przepisów prawa lub podstawowych zasad prawa, widocznym od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy i dłuższych dociekań.

Skład orzekający

Bogumiła Ustjanicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty dopuszczalności skargi kasacyjnej, w szczególności wymogi dotyczące wykazania oczywistej zasadności skargi oraz niedopuszczalność kwestionowania podstaw faktycznych w postępowaniu kasacyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania przed Sądem Najwyższym i nie rozstrzyga merytorycznie kwestii zastosowania art. 5 k.c.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie jest interesujące dla prawników ze względu na szczegółowe omówienie przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy oraz ograniczeń postępowania kasacyjnego.

Kiedy Sąd Najwyższy odrzuca skargę kasacyjną? Kluczowe zasady postępowania przed najwyższą instancją.

Dane finansowe

WPS: 285 136,65 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I CSK 806/18
POSTANOWIENIE
Dnia 17 czerwca 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Bogumiła Ustjanicz
w sprawie z powództwa Miasta W.
‎
przeciwko Spółdzielni Inwalidów [...] w W.
‎
o zapłatę,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 czerwca 2019 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej
‎
od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
‎
z dnia 22 sierpnia 2018 r., sygn. akt I ACa […],
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2) zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 1800 zł (jeden
‎
tysiąc osiemset) tytułem kosztów postępowania
‎
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny w […] zmienił częściowo wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 8 listopada 2016 r. w ten sposób, że  oddalił powództwo miasta W. przeciwko Spółdzielni Inwalidów [...] w W. o zasądzenie odsetek ustawowych za okres od dnia 1 kwietnia 2010 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. i odsetek ustawowych za opóźnienie za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia 22 sierpnia 2018 r. od kwoty 285.136,65 zł zasądzonej tym wyrokiem od pozwanej na rzecz powoda.
Powód w skardze kasacyjnej powołał podstawę przewidzianą w art. 398
3
§ 1 pkt 1 k.p.c., a we wniosku o przyjęcie tej skargi do rozpoznania wskazał przyczynę objętą art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c. Oczywista zasadność skargi kasacyjnej według skarżącego wynika z rażącego naruszenia art. 5 k.c. poprzez jego zastosowanie i przyjęcie przez Sąd Apelacyjny, że dopuszczalnym jest korzystanie                  z instytucji nadużycia prawa podmiotowego przez podmiot, który sam narusza zasady lojalności względem drugiej strony stosunku prawnego, odwołanie się do statusu pozwanego będącego spółdzielnią pracy inwalidów, jako jednej z przesłanek zastosowania klauzuli nadużycia prawa podmiotowego, a nadto poprzez zastosowanie tego przepisu do usuwania ujemnych następstw niestarannego działania pozwanego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ukształtowana została jako nadzwyczajny środek prawny, służący od prawomocnych orzeczeń, którego celem jest ochrona interesu publicznego, polegającego na ujednoliceniu orzecznictwa sądów i rozwoju judykatury. Założenie to może być zrealizowane jedynie poprzez powołanie                                i uzasadnienie istnienia co najmniej jednej z przesłanek wskazanych w art. 398
9
§ 1 k.p.c. Nie jest rolą Sądu Najwyższego, nie będącego trzecią instancją sądową, korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej sprawie, nawet gdyby w rzeczywistości miały one miejsce. Sąd Najwyższy bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające wniosek                         o przyjęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Cel wymagania przewidzianego w art. 398
4
§ 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie  przez powołanie i uzasadnienie przez skarżącego istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym.
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance oczywistej jej zasadności wymaga od skarżącego wykazania, że  zaskarżone orzeczenie zapadło z oczywistym, rażącym naruszeniem przepisów prawa lub podstawowych zasad prawa, widocznym od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy i dłuższych dociekań. Naruszenie prawa powinno mieć charakter szczególny i kwalifikowany (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, niepubl.; z dnia 23 listopada 2010 r., III UK 10/11, niepubl.). Nie spełnia tej przesłanki jedynie powołanie naruszenia konkretnego przepisu prawa, ale sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego rozstrzygnięcia (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004, nr 13, poz. 230;  z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 38/06, niepubl.; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, niepubl.).
Skarżący nie przedstawił przekonujących argumentów świadczących                         o występowaniu w sprawie tak rozumianej oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.
Wynik badania wniosku i jego argumentacji, na tle podstawy skargi kasacyjnej oraz motywów zaskarżonego wyroku, nie prowadzi do oceny, że zaskarżone orzeczenie stanowi konsekwencję jaskrawych błędów w zakresie wykładni lub zastosowania prawa, które współkształtowały jego treść. Wywód  zawarty we wniosku, przedstawiony na poparcie zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego art. 5 k.c. poprzez jego zastosowanie w odniesieniu do roszczenia powoda o zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie od spornej  opłaty za użytkowanie wieczyste za okres poprzedzający wydanie wyroku, zmierza w istocie do zakwestionowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, co w myśl art. 398
3
§ 3 i art. 398
13
§ 2 k.p.c. jest niedopuszczalne. Skarżący oparł zawartą we wniosku argumentację na własnej, subiektywnej interpretacji i ocenach stanu faktycznego (nielojalność pozwanego, niestaranne działania pozwanego), która nie znajduje odzwierciedlenia w ustaleniach faktycznych i ocenach zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia dotyczących uzgodnień między stronami. W szczególności, skarżący pominął, że Sąd Apelacyjny uznał, iż w świetle porozumienia z dnia 1 marca 2011 r. umorzenie przez niego opłaty z tytułu użytkowania wieczystego miało nastąpić niezależnie od tego, czy pozwana uzyska zgodę organu Unii Europejskiej na umorzenie, co stanowiło także istotną przesłankę zastosowania art. 5 k.c. do roszczenia powoda dotyczącego odsetek ustawowych.
W postępowaniu przed Sądem drugiej instancji nie doszło do nieważności postępowania, której przyczyny Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę z urzędu, stosownie do art. 398
13
§ 1 k.p.c.
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398
9
§ 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na zasadzie odpowiedzialności za wynik sprawy (art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 398
21
i art. 391 § 1 k.p.c.).
jw

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI