I CSK 79/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że podniesione zagadnienie prawne dotyczące zamanifestowania woli władania nieruchomością przez współwłaściciela zostało już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie.
Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną B. M. od postanowienia Sądu Okręgowego w Katowicach w sprawie o zasiedzenie nieruchomości. Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazując na istotne zagadnienie prawne dotyczące sposobu zamanifestowania przez współwłaściciela woli posiadania nieruchomości z animo rem sibi habendi. Sąd Najwyższy, powołując się na utrwalone orzecznictwo, stwierdził, że kwestia ta została już szczegółowo wyjaśniona i nie budzi wątpliwości, w związku z czym odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w sprawie o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Skarżąca, B. M., następczyni prawna M. B., zaskarżyła postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 18 czerwca 2021 r. Głównym argumentem skarżącej za przyjęciem skargi do rozpoznania było występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, sprowadzającego się do pytania, co należy rozumieć pod pojęciem wyraźnego zamanifestowania pozostałym współwłaścicielom woli władania nieruchomością z animo rem sibi habendi. Sąd Najwyższy, odwołując się do art. 398^9 § 1 k.p.c., podkreślił, że skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania, gdy występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, albo gdy zachodzi nieważność postępowania lub skarga jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy wskazał, że przedstawienie istotnego zagadnienia prawnego wymaga sformułowania tego zagadnienia, wskazania przepisów prawa oraz zaprezentowania argumentacji jurydycznej uzasadniającej możliwość rozbieżnych ocen prawnych. W niniejszej sprawie Sąd Najwyższy stwierdził, że kwestia sposobu zamanifestowania przez współwłaściciela woli posiadania nieruchomości została już rozstrzygnięta w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego, które jednolicie przyjmuje, że niezbędne jest wykazanie rozszerzenia zakresu samoistnego posiadania ponad uprawnienia wynikające z art. 206 k.c. oraz wyraźne uzewnętrznienie tej zmiany w stosunku do pozostałych współwłaścicieli. Sąd podkreślił, że samoistne wykonywanie uprawnień właścicielskich, pobieranie pożytków czy ponoszenie ciężarów, a także niewykonywanie współposiadania przez innych współwłaścicieli, nie przesądza o samoistności posiadania. O wykroczeniu poza uprawnienia współwłaścicielskie świadczy dopiero samodzielne podjęcie przez posiadającego współwłaściciela decyzji o znaczących zmianach w przedmiocie współwłasności. Wobec powyższego, Sąd Najwyższy uznał, że w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c. i na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Wyraźne zamanifestowanie woli władania nieruchomością przez współwłaściciela polega na rozszerzeniu zakresu jego samoistnego posiadania ponad realizację uprawnienia wynikającego z art. 206 k.c. oraz na uzewnętrznieniu tej zmiany w stosunku do pozostałych współwłaścicieli w dostatecznie wyraźny sposób. Niezbędne jest zamanifestowanie na zewnątrz woli odsunięcia pozostałych współwłaścicieli od współposiadania i współkorzystania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że kwestia ta została już rozstrzygnięta w utrwalonym orzecznictwie. Podkreślono, że samoistne wykonywanie uprawnień właścicielskich, pobieranie pożytków czy ponoszenie ciężarów nie przesądza o samoistności posiadania. O wykroczeniu poza uprawnienia współwłaścicielskie świadczy dopiero samodzielne podjęcie przez posiadającego współwłaściciela decyzji o znaczących zmianach w przedmiocie współwłasności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strona wygrywająca
Sąd Najwyższy
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. M. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| M. B. | osoba_fizyczna | następczyni prawna |
| H. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| C. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| S. spółki akcyjnej w B. | spółka | uczestnik |
| Gminy Bytom | organ_państwowy | uczestnik |
| J. G. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| T. B. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| C. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| B. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. S. | osoba_fizyczna | następczyni prawna |
| J. M. | osoba_fizyczna | następczyni prawna |
| S. S. | osoba_fizyczna | następczyni prawna |
| J. M. | osoba_fizyczna | następczyni prawna |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Istotne zagadnienie prawne jako przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^4 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Cel wymagania przewidzianego w tym przepisie może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym.
k.c. art. 206
Kodeks cywilny
Przepis określający uprawnienia współwłaściciela do współposiadania i współkorzystania z rzeczy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwestia podniesiona przez skarżącą jako istotne zagadnienie prawne została już rozstrzygnięta w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego. Nie zachodzą przesłanki określone w art. 398^9 § 1 k.p.c. do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Odrzucone argumenty
W sprawie występuje istotne zagadnienie prawne sprowadzające się do pytania o rozumienie pojęcia wyraźnego zamanifestowania przez współwłaściciela woli władania nieruchomością.
Godne uwagi sformułowania
Cel wymagania przewidzianego w art. 398^4 § 2 k.p.c. może być wobec tego osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej w dostatecznie wyraźny sposób uzewnętrznił tę zmianę w stosunku do współwłaściciela, do którego udział ten należał o w wykroczeniu poza uprawnienia współwłaścicielskie świadczy dopiero samodzielne podjęcie przez posiadającego współwłaściciela decyzji o znaczących zmianach w przedmiocie współwłasności
Skład orzekający
Karol Weitz
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowane stanowisko Sądu Najwyższego w przedmiocie przesłanek zasiedzenia udziału we współwłasności, w szczególności wymogu wyraźnego zamanifestowania woli posiadania samoistnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zasiedzenia udziału we współwłasności i wymogu wykazania zmiany charakteru posiadania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczowe zagadnienie dla spraw o zasiedzenie w kontekście współwłasności, co jest istotne dla praktyków. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy stosuje kryteria przyjęcia skargi kasacyjnej.
“Jak udowodnić zasiedzenie udziału we współwłasności? Sąd Najwyższy przypomina kluczowe zasady.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I CSK 79/23 POSTANOWIENIE 5 sierpnia 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Karol Weitz na posiedzeniu niejawnym 5 sierpnia 2024 r. w Warszawie w sprawie z wniosku B. M. - następczyni prawnej M. B. z udziałem H. M., C. M., S. spółki akcyjnej w B., Gminy Bytom, J. G., T. B., M. K., C. M., B. M., A. S. - następczyni prawna J. M. i S. S. - następczyni prawna J. M. o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, na skutek skargi kasacyjnej B. M. - następczyni prawnej M. B. od postanowienia Sądu Okręgowego w Katowicach z 18 czerwca 2021 r., IV Ca 283/20, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 398 4 § 2 k.p.c. może być wobec tego osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej wnioskodawczyni J. G. od postanowienia Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 18 czerwca 2020 r. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca powołała się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego. Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury Sądu Najwyższego, przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej (por. postanowienia z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151). Istotność zagadnienia prawnego (art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c.) konkretyzuje się w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia, wskazaniu przepisów prawa, na których tle zagadnienie to wyłoniło się, oraz zaprezentowaniu argumentacji jurydycznej uzasadniającej możliwość rozbieżnych ocen prawnych (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 24 maja 2016 r., I CSK 666/15, nie publ.). Tymczasem skarżąca w skardze powołała się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego sprowadzającego się do pytania „ co należy rozumieć pod pojęciem wyraźnego zamanifestowania (w sposób widoczny) pozostałym współwłaścicielom woli władania cum animo rem sibi habendi ?” Kwestia będąca przedmiotem pytania sformułowanego przez wnioskodawczynię jako zagadnienie prawne została rozstrzygnięta i szczegółowo wyjaśniona przez Sąd Najwyższy, w którego judykaturze nie budzi wątpliwości, że w sprawie o zasiedzenie udziału we współwłasności dążący do zasiedzenia współwłaściciel musi wykazać, iż rozszerzył zakres swego samoistnego posiadania ponad realizację uprawnienia wynikającego z art. 206 k.c. oraz że w dostatecznie wyraźny sposób uzewnętrznił tę zmianę w stosunku do współwłaściciela, do którego udział ten należał (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 1 kwietnia 2011 r., III CSK 184/10, OSNC-ZD 2012, Nr 2, poz. 24, z dnia 30 października 2013 r., V CSK 488/12, nie publ., z dnia 26 czerwca 2013 r., II CSK 581/12, nie publ., z dnia 8 maja 2014 r., V CSK 324/13, nie publ., z dnia 4 lipca 2014 r., II CSK 622/13, nie publ., z dnia 5 listopada 2014 r., III CSK 280/13, nie publ., z dnia 12 lutego 2015 r., IV CSK 251/14, nie publ., z dnia 10 lutego 2016 r., I CSK 55/15, nie publ., z dnia 25 listopada 2015 r., IV CSK 87/15, nie publ., z dnia 15 maja 2018 r., II CSK 6/18, nie publ. i z dnia 19 października 2018 r., I CSK 355/18, nie publ.). Niezbędne jest zamanifestowanie na zewnątrz woli odsunięcia pozostałych współwłaścicieli od współposiadania i współkorzystania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2014 r., V CSK 324/13). W orzecznictwie Sądu Najwyższego występuje jednolity pogląd, że o samoistnym posiadaniu współwłaściciela nie przesądza samodzielne wykonywanie uprawnień właścicielskich, pobieranie pożytków czy też ponoszenie ciężarów związanych z utrzymaniem nieruchomości. Również fakt niewykonywania współposiadania przez innych współwłaścicieli nie świadczy automatycznie o samoistności posiadania współwłaściciela wykonującego władztwo, bowiem jest to uprawnienie współwłaścicieli, a nie obowiązek (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2013 r., V CSK 488/12, z dnia 26 czerwca 2013 r., II CSK 581/12, z dnia 8 maja 2014 r., V CSK 324/13, z dnia 5 listopada 2014 r., III CSK 280/13, z dnia 30 stycznia 2015 r., III CSK 179/14, nie publ., z dnia 12 lutego 2015 r., IV CSK 251/14, z dnia 10 lutego 2016 r., I CSK 55/15 i z dnia 25 listopada 2015 r., IV CSK 87/15 i z dnia 15 maja 2018 r., II CSK 6/18). Najczęściej przyjmuje się, że o w wykroczeniu poza uprawnienia współwłaścicielskie świadczy dopiero samodzielne podjęcie przez posiadającego współwłaściciela decyzji o znaczących zmianach w przedmiocie współwłasności (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2010 r., III CSK 300/09, nie publ., z dnia 30 stycznia 2015 r., III CSK 179/14, z dnia 10 lutego 2016 r., I CSK 55/15). Biorąc zatem pod uwagę , że okoliczności podniesione przez skarżącą w skardze kasacyjnej zostały już wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego nie można uznać, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c. Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398 9 § 2 k.p.c.). [SOP] [ms]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI