I CSK 78/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego dotyczącego podziału majątku dorobkowego. Sąd Rejonowy przyznał lokal mieszkalny uczestnikowi, zasądzając na rzecz wnioskodawczyni spłatę połowy jego wartości. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację uczestnika, zmienił postanowienie jedynie w zakresie rozłożenia spłaty na raty. Sąd Okręgowy uznał również, że roszczenie o zwrot nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny, nie rozstrzygnięte przez sąd pierwszej instancji w sentencji, powinno być dochodzone wnioskiem o uzupełnienie postanowienia, a nie apelacją. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając, że sądy niższych instancji prawidłowo zastosowały przepisy dotyczące podziału majątku wspólnego i rozliczenia nakładów (art. 45 § 2 k.r. i op., art. 567 § 1 k.p.c. w zw. z art. 686 k.p.c.). Sąd Najwyższy podkreślił, że rozliczenie nakładów następuje na wniosek i że nierozpoznanie tych roszczeń przez sąd pierwszej instancji nie jest równoznaczne z ich oddaleniem, a uprawnienie do złożenia wniosku o uzupełnienie orzeczenia wystarczająco chroni interesy stron. Sąd Najwyższy nie znalazł również podstaw do zastosowania art. 5 k.c. w celu obniżenia kwoty spłaty, uznając, że okoliczności podnoszone przez skarżącego (możliwość nabycia lokalu dzięki babce) nie uzasadniają takiej miary nadużycia prawa. Ponadto, sąd uznał, że sposób podziału lokalu mieszkalnego uwzględniał charakter nieruchomości i wzajemne stosunki między byłymi małżonkami.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących podziału majątku wspólnego, rozliczenia nakładów oraz stosowania art. 5 k.c. w sprawach rodzinnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji podziału lokalu mieszkalnego i rozliczenia nakładów między byłymi małżonkami.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd pierwszej instancji, nie rozstrzygając w sentencji postanowienia o podziale majątku wspólnego o roszczeniu z tytułu zwrotu nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny, popełnia błąd proceduralny, czy też apelującemu przysługuje wniosek o uzupełnienie postanowienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Apelującemu przysługuje wniosek o uzupełnienie postanowienia, a nie apelacja.
Uzasadnienie
Rozstrzygnięcie o zwrocie wydatków i nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny następuje przy okazji postępowania o podział majątku wspólnego, a jego nierozpoznanie nie jest równoznaczne z oddaleniem. Interes stron jest wystarczająco chroniony przez uprawnienie do złożenia wniosku o uzupełnienie orzeczenia.
Czy istnieją podstawy do zastosowania art. 5 k.c. (zasady współżycia społecznego) w celu obniżenia kwoty spłaty wartości udziału w majątku wspólnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie ma podstaw do zastosowania art. 5 k.c.
Uzasadnienie
Okoliczności podnoszone przez skarżącego (możliwość nabycia lokalu dzięki babce) nie stanowią rażących i nieakceptowanych w świetle powszechnie uznawanych wartości, które uzasadniałyby zastosowanie art. 5 k.c. i prowadziłyby do nie dającego się pogodzić z zasadami sprawiedliwości rozstrzygnięcia.
Czy sposób podziału nieruchomości wspólnej (lokalu mieszkalnego) uwzględnia charakter nieruchomości i wzajemne stosunki między byłymi małżonkami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sposób podziału uwzględnia te czynniki.
Uzasadnienie
Sąd uwzględnił charakter nieruchomości wspólnej (stosunkowo niewielki lokal mieszkalny) oraz wzajemne stosunki między byłymi małżonkami przy orzekaniu o sposobie zniesienia współwłasności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. L. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| P. L. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
Przepisy (11)
Główne
k.r. i op. art. 45 § § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Zwrot wydatków i nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków i poczynionych z majątku osobistego jednego z małżonków na majątek wspólny dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jeżeli ze względu na dobro rodziny sąd nie nakazał wcześniejszego zwrotu.
k.p.c. art. 567 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W postępowaniu o podział majątku wspólnego sąd rozstrzyga m.in. o tym, jakie wydatki, nakłady i inne świadczenia z majątku wspólnego na rzecz majątku osobistego jednego z małżonków i odwrotnie podlegają zwrotowi.
k.p.c. art. 686
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do dokonania rozliczeń nakładów i wydatków w postępowaniu o podział majątku wspólnego.
Pomocnicze
k.r. i op. art. 42
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Do wydatków i nakładów poczynionych przez każde z byłych małżonków w okresie od ustania wspólności do chwili podziału majątku wspólnego mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania cywilnego o współwłasności w częściach ułamkowych.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zasad współżycia społecznego, który może stanowić podstawę do miarkowania skutków nadużycia prawa podmiotowego.
k.c. art. 211
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący podziału fizycznego rzeczy wspólnej.
k.p.c. art. 3983
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania apelacji.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymagania dotyczące uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie przed sądem drugiej instancji.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o procesie do postępowań nieprocesowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, że nierozpoznanie roszczenia o zwrot nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny w sentencji postanowienia o podziale majątku nie jest równoznaczne z jego oddaleniem, a przysługuje wniosek o uzupełnienie orzeczenia. • Brak podstaw do zastosowania art. 5 k.c. w celu obniżenia kwoty spłaty, gdyż podnoszone okoliczności nie stanowią rażącego nadużycia prawa. • Sposób podziału lokalu mieszkalnego uwzględnia jego charakter i wzajemne stosunki między byłymi małżonkami.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 378 § 1 i 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. przez nierozpoznanie apelacji w zakresie roszczenia o zwrot nakładów. • Naruszenie art. 5 k.c. przez brak obniżenia kwoty spłaty. • Naruszenie art. 211, 212 k.c. przez nie uwzględnienie podziału fizycznego nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
Rozstrzygnięcie o tych roszczeniach wymienionych w art. 686 k.p.c. nie należy do istoty postępowania działowego (o podział majątku wspólnego), lecz następuje przy okazji tego postępowania, w celu ostatecznego zakończenia wszystkich kwestii wiążących się z działem spadku (podziałem majątku wspólnego) – między spadkobiercami (byłymi małżonkami) • Wykonanie przez wnioskodawczynię prawa do żądania spłaty wartości jej udziału w majątku wspólnym mogło by prowadzić do oceny o nadużyciu prawa przez wnioskodawczynię, gdyby istniały przy tym szczególne okoliczności, w których taki stan rzeczy prowadziłby do nie dającego pogodzić się z zasadami sprawiedliwości rozstrzygnięcia sprawy. • Do takich szczególnych okoliczności żadną miarą nie można zaliczyć podnoszonego przez skarżącego zdarzenia, jakim było zamieszkanie przez niego z żoną w najmowanym przez jego babkę lokalu mieszkalnym, które stworzyło możliwość nabycia odrębnej własności tego lokalu.
Skład orzekający
Marian Kocon
przewodniczący-sprawozdawca
Krzysztof Strzelczyk
członek
Bogumiła Ustjanicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących podziału majątku wspólnego, rozliczenia nakładów oraz stosowania art. 5 k.c. w sprawach rodzinnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału lokalu mieszkalnego i rozliczenia nakładów między byłymi małżonkami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie wyjaśnia ważne kwestie proceduralne dotyczące podziału majątku i rozliczenia nakładów, a także stosowania klauzul generalnych jak art. 5 k.c. w sprawach rodzinnych, co jest istotne dla praktyków.
“Podział majątku: kiedy sąd musi rozliczyć nakłady, a kiedy wystarczy wniosek o uzupełnienie?”
Dane finansowe
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.