I CSK 773/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o ustalenie nieistnienia uchwały wspólnoty mieszkaniowej, która miała dotyczyć zmiany sposobu zarządu nieruchomością wspólną i wyboru zarządu. Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo, jednak Sąd Apelacyjny, uwzględniając apelację powodów, wyrokiem reformatoryjnym ustalił, że uchwała nie istnieje. Sąd Apelacyjny uznał co do zasady dopuszczalne, nieograniczone terminem powództwo o ustalenie nieistnienia uchwały wspólnoty mieszkaniowej, zwłaszcza w przypadku braku quorum lub wymaganej większości głosów. Podzielił w tym zakresie stanowisko Sądu Najwyższego. Sąd odwoławczy uznał, że większość głosów określa się na podstawie głosów właścicieli, a nie współwłaścicieli, nawet jeśli lokal garażowy ma wielu współwłaścicieli. Interpretując art. 189 k.p.c., Sąd Apelacyjny stwierdził, że powód musi wykazać interes prawny w ustaleniu nieistnienia uchwały, który wynika ze stosunku członkostwa we wspólnocie. Uprawnienie członka do żądania uchylenia uchwały na podstawie art. 25 ust. 1 u.w.l. przesądza o jego interesie prawnym w wytoczeniu powództwa ustalającego. Pozwana Wspólnota Mieszkaniowa zaskarżyła wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię art. 189 k.p.c., w szczególności dotyczące braku ograniczenia terminem takiego powództwa oraz bezwzględnego interesu prawnego członków wspólnoty. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną. Zgodnie z orzecznictwem SN, powództwo o ustalenie nieistnienia uchwały na podstawie art. 189 k.p.c. jest odrębnym od powództwa o uchylenie uchwały na podstawie art. 25 u.w.l. i nie podlega ograniczeniom terminowym ani podmiotowym. Interes prawny członka wspólnoty wynika z samego członkostwa i potrzeby eliminacji stanu niepewności co do związania uchwałą. Sąd Najwyższy podkreślił, że zasady współżycia społecznego nie mogą być podstawą do oceny samego wniesienia powództwa o ustalenie nieistnienia uchwały.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie odrębności i nieograniczonego terminem charakteru powództwa o ustalenie nieistnienia uchwały wspólnoty mieszkaniowej na podstawie art. 189 k.p.c. oraz istnienia interesu prawnego członków wspólnoty.
Dotyczy specyficznej sytuacji ustalenia nieistnienia uchwały, a nie jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności.
Zagadnienia prawne (4)
Czy powództwo o ustalenie nieistnienia uchwały wspólnoty mieszkaniowej na podstawie art. 189 k.p.c. jest ograniczone terminem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powództwo o ustalenie nieistnienia uchwały na podstawie art. 189 k.p.c. nie jest ograniczone terminem i może być wytoczone w dowolnym czasie.
Uzasadnienie
Powództwo o ustalenie nieistnienia uchwały na podstawie art. 189 k.p.c. jest odrębnym powództwem od powództwa o uchylenie uchwały na podstawie art. 25 u.w.l. i nie stosuje się do niego ograniczeń czasowych przewidzianych dla tego drugiego. Brak jest podstaw prawnych do wprowadzania takich ograniczeń.
Czy członkowie wspólnoty mieszkaniowej mają interes prawny w ustaleniu nieistnienia uchwały na podstawie art. 189 k.p.c. i czy jest on ograniczony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, każdy członek wspólnoty mieszkaniowej ma interes prawny w ustaleniu nieistnienia uchwały, który wynika z samego stosunku członkostwa.
Uzasadnienie
Interes prawny członka wspólnoty wynika z jego stosunku członkostwa, który wiąże go uchwałą do czasu prawomocnego ustalenia jej nieistnienia. Chęć eliminacji stanu niepewności co do związania uchwałą przesądza o istnieniu tego interesu. Nie ma podstaw do ograniczania tego interesu.
Czy brak skorzystania z drogi prawnej zaskarżenia uchwały na podstawie art. 25 u.w.l. pozbawia członka wspólnoty interesu prawnego w dochodzeniu ustalenia nieistnienia uchwały na podstawie art. 189 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak skorzystania z art. 25 u.w.l. nie pozbawia interesu prawnego w dochodzeniu ustalenia nieistnienia uchwały na podstawie art. 189 k.p.c.
Uzasadnienie
Oba przepisy (art. 189 k.p.c. i art. 25 u.w.l.) stanowią podstawę dwóch odrębnych powództw o odmiennych przesłankach i przedmiotach żądań. Jeśli właściciel uważa, że uchwała nie istnieje, powinien skorzystać z właściwego powództwa na podstawie art. 189 k.p.c., a nie z nieadekwatnego art. 25 u.w.l.
Czy przy badaniu interesu prawnego członków wspólnoty do wniesienia powództwa o ustalenie nieistnienia uchwały na podstawie art. 189 k.p.c. mają znaczenie zasady współżycia społecznego, interes prawny wspólnoty lub interes publiczny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasady te nie mają znaczenia przy badaniu samego wniesienia powództwa o ustalenie nieistnienia uchwały.
Uzasadnienie
Badanie istnienia interesu prawnego jest przesłanką materialnoprawną uwzględnienia powództwa, a nie jego wniesienia. Konstytucyjne prawo do sądu nie może być oceniane w płaszczyźnie art. 5 k.c. Zasady współżycia społecznego mogą być uwzględniane przy merytorycznej ocenie uchwały istniejącej, ale nie przy ocenie samego wniesienia powództwa o ustalenie jej nieistnienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. S. | osoba_fizyczna | powód |
| S. G. | osoba_fizyczna | powód |
| A. N. | osoba_fizyczna | powód |
| M. N. | osoba_fizyczna | powód |
| A. K.-O. | osoba_fizyczna | powód |
| M. O. | osoba_fizyczna | powód |
| J. M. | osoba_fizyczna | powód |
| Wspólnota Mieszkaniowa "L." | inne | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna powództwa o ustalenie nieistnienia uchwały, nieograniczone terminem. Interes prawny wynika ze stosunku członkostwa.
k.p.c. art. 398±4
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
u.w.l. art. 23 § ust. 2
Ustawa o własności lokali
Określa większość głosów wymaganą do podjęcia uchwały.
u.w.l. art. 25 § ust. 1
Ustawa o własności lokali
Podstawa prawna powództwa o uchylenie uchwały, ograniczone terminem.
u.w.l. art. 25 § ust. 1a
Ustawa o własności lokali
Określa termin na wytoczenie powództwa o uchylenie uchwały.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zasad współżycia społecznego, nie stosowany do oceny samego wniesienia powództwa o ustalenie nieistnienia uchwały.
k.s.h. art. 252 § § 1
Kodeks spółek handlowych
Wyłącza stosowanie art. 189 k.p.c. do uchwał zgromadzeń spółek kapitałowych.
k.s.h. art. 425 § § 1
Kodeks spółek handlowych
Wyłącza stosowanie art. 189 k.p.c. do uchwał zgromadzeń spółek kapitałowych.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powództwo o ustalenie nieistnienia uchwały na podstawie art. 189 k.p.c. jest odrębnym powództwem od powództwa o uchylenie uchwały na podstawie art. 25 u.w.l. • Powództwo o ustalenie nieistnienia uchwały na podstawie art. 189 k.p.c. nie jest ograniczone terminem. • Każdy członek wspólnoty mieszkaniowej ma interes prawny w ustaleniu nieistnienia uchwały, wynikający ze stosunku członkostwa. • Brak skorzystania z art. 25 u.w.l. nie pozbawia interesu prawnego w dochodzeniu ustalenia nieistnienia uchwały na podstawie art. 189 k.p.c. • Zasady współżycia społecznego nie mają zastosowania przy ocenie samego wniesienia powództwa o ustalenie nieistnienia uchwały.
Odrzucone argumenty
Powództwo o ustalenie nieistnienia uchwały na podstawie art. 189 k.p.c. jest ograniczone terminem. • Członkowie wspólnoty mieszkaniowej nie mają bezwzględnego interesu prawnego w dochodzeniu ustalenia nieistnienia uchwały. • Niewykorzystanie drogi prawnej z art. 25 u.w.l. pozbawia członków wspólnoty interesu prawnego w dochodzeniu ustalenia nieistnienia uchwały na podstawie art. 189 k.p.c. • Przy badaniu interesu prawnego członków wspólnoty mają znaczenie zasady współżycia społecznego, interes prawny wspólnoty oraz interes publiczny.
Godne uwagi sformułowania
Powództwo o ustalenie nieistnienia uchwały wspólnoty mieszkaniowej ze względu na brak quorum bądź brak wymaganej większości głosów • Powód musi wykazać, że interes prawny w ustaleniu nieistnienia zaskarżonej uchwały ma każdy właściciel lokalu należącego do danej nieruchomości • Uprawnienie członka do żądania uchylenia uchwały na podstawie art. 25 ust. 1 u.w.l. przesądza o jego oczywistym interesie prawnym we wniesieniu powództwa ustalającego • Powództwo o ustalenie nieistnienia uchwały wspólnoty mieszkaniowej nie jest ograniczone terminem i może być wytoczone w dowolnym czasie • Powództwo, o którym mowa w powołanym przepisie oraz powództwo o ustalenie nieistnienia uchwały, wytoczone na podstawie art. 189 k.p.c., są dwoma odrębnymi powództwami • Samo wystąpienie z pozwem także na podstawie art. 189 k.p.c. nie może być badane z uwzględnieniem przesłanek z art. 5 k.c., bo byłoby to sprzeczne z konstytucyjną zasadą prawa do sądu.
Skład orzekający
Dariusz Zawistowski
przewodniczący
Zbigniew Kwaśniewski
sprawozdawca
Anna Owczarek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie odrębności i nieograniczonego terminem charakteru powództwa o ustalenie nieistnienia uchwały wspólnoty mieszkaniowej na podstawie art. 189 k.p.c. oraz istnienia interesu prawnego członków wspólnoty."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalenia nieistnienia uchwały, a nie jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu w zarządzaniu nieruchomościami, jakim są uchwały wspólnot mieszkaniowych i możliwości ich kwestionowania. Wyjaśnia kluczowe różnice między różnymi trybami zaskarżania uchwał.
“Nieistniejąca uchwała? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy i jak można ją podważyć!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.