I CSK 744/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez P.K. od postanowienia Sądu Okręgowego w Siedlcach w przedmiocie podziału majątku wspólnego. Skarżący domagał się przyjęcia skargi do rozpoznania, argumentując potrzebą wykładni art. 5 Kodeksu cywilnego (k.c.) w kontekście możliwości uwzględnienia przez sąd nadużycia prawa podmiotowego z urzędu, a nie tylko na zarzut strony. Sąd Najwyższy przypomniał przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej, określone w art. 398^9^ § 1 k.p.c., w tym istnienie istotnego zagadnienia prawnego, potrzebę wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania lub oczywistą zasadność skargi. W odniesieniu do kwestii wykładni art. 5 k.c., Sąd Najwyższy wskazał, że stosowanie tego przepisu wymaga umaru, ostrożności i wnikliwego rozważenia wszystkich okoliczności, a jego zastosowanie powinno być oparte na silnych argumentach. Podkreślono, że domniemanie legalności korzystania z prawa podmiotowego obciąża kwestionującego obowiązkiem wykazania racjonalnych przesłanek swojej kontestacji, a sąd z zasady nie powinien działać z urzędu w tym zakresie, choć dopuszczalne są wyjątki. Sąd Najwyższy uznał, że skarżący nie przedstawił w uzasadnieniu wniosku kwestii prawnych, które nie zostały jeszcze rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy, ani nie wykazał istnienia rozbieżności w orzecznictwie, które wymagałyby jego interwencji. W związku z tym, na podstawie art. 398^9^ § 1 i 2 k.p.c., Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego nastąpiło na podstawie przepisów k.p.c. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku spełnienia przesłanek z art. 398^9^ § 1 k.p.c., a także interpretacja art. 5 k.c. w kontekście jego stosowania z urzędu.
Dotyczy specyficznych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej i interpretacji art. 5 k.c. w kontekście podziału majątku wspólnego.
Zagadnienia prawne (1)
Czy sąd może z urzędu uwzględnić nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 k.c.) w sprawie o podział majątku wspólnego, czy też może to uczynić jedynie na zarzut strony?
Odpowiedź sądu
Zasada ogólna jest taka, że sąd nie może z urzędu uwzględnić nadużycia prawa podmiotowego, a obowiązek podniesienia takiego zarzutu spoczywa na stronie pozwanej, która musi udowodnić istnienie szczególnych okoliczności uzasadniających nieudzielenie ochrony prawnej uprawnionemu. Istnieją jednak wyjątki od tej zasady.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 5 k.c. ma charakter wyjątkowy i stosowanie go wymaga umaru, ostrożności i wnikliwego rozważenia wszystkich okoliczności. Istnieje domniemanie legalności korzystania z prawa podmiotowego, a kwestionujący musi wykazać racjonalne przesłanki swojej kontestacji. Choć generalnie sąd nie działa z urzędu w zakresie oceny nadużycia prawa, dopuszczalne są sytuacje, w których sąd może dokonać takiej oceny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P.K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A.K. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
Przepisy (5)
Główne
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Przepis reguluje problematykę nadużycia prawa podmiotowego, wskazując na jego skutki. Może znaleźć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki: istnienie prawa, jego wykonywanie oraz sprzeczność wykonywania z zasadami współżycia społecznego lub społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa. Stosowanie przepisu wymaga umaru, ostrożności i wnikliwego rozważenia okoliczności. Domniemanie legalności korzystania z prawa obciąża kwestionującego obowiązkiem wykazania racjonalnych przesłanek kontestacji. Działanie sądu z urzędu jest co do zasady niedopuszczalne, choć istnieją wyjątki.
k.p.c. art. 398^9^ § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów, nieważność postępowania, oczywista zasadność skargi).
Pomocnicze
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Dotyczy ciężaru dowodu w kontekście domniemania legalności korzystania z prawa podmiotowego.
k.p.c. art. 398^9^ § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady odpowiedzialności za koszty procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wykazania przez skarżącego istnienia istotnego zagadnienia prawnego lub potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości/rozbieżności w orzecznictwie.
Odrzucone argumenty
Potrzeba wykładni art. 5 k.c. w zakresie uwzględnienia nadużycia prawa podmiotowego z urzędu.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. • Stosowanie art. 5 k.c. powinno cechować się umiarem, ostrożnością i wnikliwym rozważaniem wszystkich okoliczności. • Istnieje wszak domniemanie, że osoba uprawniona korzysta z przysługującego jej prawa podmiotowego w sposób legalny, tj. zasługujący na ochronę prawną. • Za niedopuszczalne, co do zasady, należy uznać działanie w tym zakresie sądu z urzędu.
Skład orzekający
Adam Doliwa
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku spełnienia przesłanek z art. 398^9^ § 1 k.p.c., a także interpretacja art. 5 k.c. w kontekście jego stosowania z urzędu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej i interpretacji art. 5 k.c. w kontekście podziału majątku wspólnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie jest interesujące dla prawników ze względu na analizę przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej i interpretację art. 5 k.c., choć nie zawiera przełomowych wniosków.
“Kiedy Sąd Najwyższy odrzuci Twoją skargę kasacyjną? Analiza przesłanek i art. 5 k.c.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.