I CSK 705/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał wniosek o przyjęcie do rozpoznania skarg kasacyjnych wniesionych przez Syndyka masy upadłości S. oraz przez L.M. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach. Obie strony wskazywały na istotne zagadnienia prawne oraz potrzebę wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie. Sąd Najwyższy, analizując wnioski, stwierdził, że argumentacja skarżących nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 398^9 § 1 k.p.c. W przypadku skargi syndyka, Sąd Najwyższy odniósł się do rozbieżności w orzecznictwie dotyczących interesu prawnego w sytuacji posiadania tytułu egzekucyjnego, wskazując na swoje wcześniejsze stanowisko w uchwale III CZP 55/18. Podkreślono, że skarga kasacyjna nie jest instrumentem kontroli ustaleń faktycznych. Skarga L.M. została uznana za lakoniczną i ogólnikową, a podnoszone zagadnienia dotyczące zawieszenia postępowania i kosztów procesowych nie stanowiły istotnych zagadnień prawnych o szerszym znaczeniu. Sąd Najwyższy podkreślił, że ograniczenie odpowiedzialności dłużnika rzeczowego na podstawie art. 319 k.p.c. nie dotyczy kosztów procesu. W związku z powyższym, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia obu skarg kasacyjnych do rozpoznania i zasądził od L.M. na rzecz powoda zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu niespełnienia wymogów formalnych, w szczególności dotyczących istotnych zagadnień prawnych i potrzeby wykładni przepisów. Potwierdzenie utrwalonych poglądów SN dotyczących interesu prawnego i kosztów procesu w sprawach z udziałem dłużników rzeczowych.
Dotyczy specyficznych wymogów formalnych skargi kasacyjnej i nie rozstrzyga merytorycznie sporów prawnych.
Zagadnienia prawne (6)
Czy w sprawie o zasądzenie świadczenia niezbędne jest posiadanie przez powoda interesu prawnego w uzyskaniu ochrony na drodze procesu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, interes prawny jest merytoryczną przesłanką zasadności powództwa o zasądzenie. W przypadku, gdy powód ochronę już uzyskał (np. poprzez tytuł egzekucyjny), nie istnieje interes prawny w zgłoszeniu powództwa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na utrwalony pogląd, że interes prawny jest kryterium poszukiwania ochrony prawnej w procesie cywilnym. Posiadanie tytułu egzekucyjnego po wszczęciu postępowania może prowadzić do umorzenia postępowania, a posiadanie go przed wniesieniem pozwu wyklucza interes prawny.
Jakie okoliczności statuują interes prawny w wytoczeniu powództwa o zasądzenie świadczenia wraz z zagadnieniem, w jakim zakresie sąd powinien z urzędu podejmować się badania posiadania przez powoda interesu prawnego w wytoczeniu powództwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Interes prawny jest identyfikowany w drodze wykładni jako kryterium poszukiwania ochrony prawnej. Sąd powinien badać jego istnienie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazuje, że interes prawny jest identyfikowany przez wykładnię jako kryterium poszukiwania ochrony prawnej, choć nie jest ogólną przesłanką procesową, a jedynie przesłanką powództwa o ustalenie (art. 189 k.p.c.).
Jaki wpływ na możliwość dochodzenia zasądzenia świadczenia w toku postępowania cywilnego o zapłatę ma dysponowanie przez powoda pozasądowym tytułem egzekucyjnym w postaci bankowego tytułu egzekucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Dysponowanie bankowym tytułem egzekucyjnym (BTE) może wykluczać interes prawny w wytoczeniu powództwa o zapłatę, jeśli BTE umożliwia prowadzenie egzekucji. Wcześniejsze uzyskanie tytułu egzekucyjnego może prowadzić do umorzenia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołuje się do uchwały III CZP 55/18, która opowiedziała się za umorzeniem postępowania w przypadku uzyskania tytułu egzekucyjnego po wszczęciu postępowania. Podkreślono, że dysponowanie tytułem egzekucyjnym przed wniesieniem pozwu jest istotne i może prowadzić do oddalenia powództwa z powodu braku interesu prawnego.
Czy w związku z kwestionowaniem przez dłużników rzeczowych swojej odpowiedzialności i wnioskiem o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej, Sąd odwoławczy powinien dokonać oceny prawidłowości wpisów hipotek i materialnoprawnych podstaw odpowiedzialności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy jest związany podstawami skargi kasacyjnej i nie może wyjść poza te granice, chyba że zachodzi nieważność postępowania. Ponadto, skarga kasacyjna w innej sprawie dotyczącej wpisu hipotek została już odrzucona.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że skarżąca nie zarzuciła Sądowi Apelacyjnemu odmowy zawieszenia postępowania, a ponadto skarga kasacyjna, od której oczekiwano rozstrzygnięcia, została już odrzucona przez Sąd Najwyższy.
Czy odpowiedzialność współdłużnika rzeczowego za koszty procesu w przypadku uwzględnienia powództwa w warunkach art. 319 k.p.c. powinna być zakwalifikowana jako wypadek szczególnie uzasadniony (art. 102 k.p.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ograniczenie odpowiedzialności dłużnika rzeczowego na podstawie art. 319 k.p.c. dotyczy przedmiotu hipoteki i nie obejmuje kosztów procesu, które wynikają z zasady odpowiedzialności za wynik sporu (art. 98 § 1 k.p.c.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 319 k.p.c. ogranicza odpowiedzialność do przedmiotu hipoteki, ale nie dotyczy to kosztów procesu. Stosowanie art. 102 k.p.c. jest suwerennym uprawnieniem sądu i wymaga wykazania szczególnych okoliczności, a przepis ten nie podlega rozszerzającej wykładni.
Jaki wpływ na zasady rozstrzygania o kosztach procesu ma treść art. 319 k.p.c. w kontekście odpowiedzialności pozwanego za zobowiązanie objęte pozwem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Art. 319 k.p.c. ogranicza odpowiedzialność pozwanego do przedmiotu hipoteki, ale nie wpływa na zasady rozstrzygania o kosztach procesu, które są regulowane przez art. 98 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że ograniczenie odpowiedzialności dłużnika rzeczowego na podstawie art. 319 k.p.c. nie dotyczy kosztów procesu, które wynikają z zasady odpowiedzialności za wynik sporu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Syndyk masy upadłości S. w upadłości likwidacyjnej w W. | inne | powód |
| A.W. | osoba_fizyczna | pozwany |
| B.W. | osoba_fizyczna | pozwany |
| L.M. | osoba_fizyczna | pozwany |
| R. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w C. | spółka | pozwany |
Przepisy (16)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów, nieważność postępowania, oczywista zasadność).
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jeśli nie zachodzą przesłanki z § 1.
k.p.c. art. 319
Kodeks postępowania cywilnego
Ograniczenie odpowiedzialności pozwanego do przedmiotu hipoteki.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik sporu.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^4 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej musi być uzasadniony.
k.p.c. art. 355 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do umorzenia postępowania.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka powództwa o ustalenie.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów.
k.p.c. art. 398^3 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz kwestionowania ustaleń faktycznych w skardze kasacyjnej.
k.p.c. art. 398^13 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany podstawami skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odstąpienia od obciążania strony kosztami procesu w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wzajemnego zniesienia kosztów.
k.p.c. art. 98 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu apelacyjnym do postępowania przed Sądem Najwyższym.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu apelacyjnym do postępowania przed Sądem Najwyższym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skargi kasacyjne nie spełniają wymogów formalnych określonych w art. 398^9 § 1 k.p.c. • Przedstawione zagadnienia prawne są zbyt ogólnikowe lub dotyczą kwestii faktycznych, a nie prawnych. • Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową usuwającą błędy w stosowaniu prawa w każdej indywidualnej sprawie. • Ograniczenie odpowiedzialności dłużnika rzeczowego na podstawie art. 319 k.p.c. nie dotyczy kosztów procesu.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym. • Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania prawa w każdej indywidualnej sprawie. • Konstruując w ten sposób skargę kasacyjną skarżący pominął, że skarga kasacyjna jest instrumentem prawidłowości stosowania prawa przez sądy, a nie instrumentem kontroli ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia. • Ograniczenie to nie dotyczy kosztów przegranego przez dłużnika hipotecznego procesu, nie wynikają one bowiem ze stosunku prawnego hipoteki, lecz są efektem obowiązywania zasady odpowiedzialności za wynik sporu (art. 98 § 1 k.p.c.).
Skład orzekający
Monika Koba
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu niespełnienia wymogów formalnych, w szczególności dotyczących istotnych zagadnień prawnych i potrzeby wykładni przepisów. Potwierdzenie utrwalonych poglądów SN dotyczących interesu prawnego i kosztów procesu w sprawach z udziałem dłużników rzeczowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych wymogów formalnych skargi kasacyjnej i nie rozstrzyga merytorycznie sporów prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie jest interesujące dla prawników procesowych ze względu na szczegółowe omówienie przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy oraz analizę kwestii interesu prawnego i kosztów procesu w kontekście dłużników rzeczowych.
“Kiedy Sąd Najwyższy odrzuca skargę kasacyjną? Kluczowe wymogi formalne i pułapki procesowe.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 7500 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.