I CSK 7019/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie wykazano istnienia istotnych zagadnień prawnych ani potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości.
Powodowie M. Z. i B. Z. pozwali spółkę akcyjną w W. o ustalenie i zapłatę. Spółka wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, domagając się jej przyjęcia do rozpoznania z uwagi na istotne zagadnienie prawne oraz potrzebę wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie. Sąd Najwyższy, analizując przedstawione przez skarżącą pytania prawne dotyczące klauzul abuzywnych w umowach kredytów indeksowanych do CHF, uznał, że nie spełniają one kryteriów przyjęcia skargi do rozpoznania, ponieważ problematyka ta była już wielokrotnie rozstrzygana przez TSUE i SN.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez spółkę akcyjną w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, dotyczącej powództwa o ustalenie i zapłatę. Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi do rozpoznania, powołując się na istnienie istotnego zagadnienia prawnego oraz potrzebę wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. Sąd Najwyższy szczegółowo przeanalizował przedstawione przez skarżącą pytania prawne, które koncentrowały się na kwestii dopuszczalności ustalenia treści umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego, stosowania przepisów krajowych (art. 65 § 1 i 2 k.c., art. 56 k.c.) oraz prawa unijnego (Dyrektywa 93/13/EWG), a także na tym, czy art. 358 § 2 k.c. stanowi przepis dyspozytywny zastępujący klauzulę abuzywną. Sąd Najwyższy odwołał się do bogatego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE oraz Sądu Najwyższego, podkreślając, że klauzule indeksacyjne, w tym klauzule ryzyka walutowego, stanowią główne świadczenie kredytobiorcy i podlegają badaniu pod kątem abuzywności. Wyjaśniono, że abuzywne klauzule są bezskuteczne od początku, a ich wyeliminowanie może prowadzić do nieważności umowy, jeśli zmieniłoby to jej charakter. Sąd wskazał również na obowiązek banku do rzetelnego informowania konsumenta o ryzyku kursowym. W konkluzji Sąd Najwyższy stwierdził, że przedstawione przez skarżącą zagadnienia nie spełniają kryteriów przyjęcia skargi do rozpoznania, ponieważ zostały już wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (6)
Odpowiedź sądu
Nie, sposób ujęcia przedstawionych wątpliwości nie odzwierciedla występowania istotnych zagadnień prawnych, a przepisy ich dotyczące były przedmiotem wykładni TSUE i SN, przez co problem można uznać za wyjaśniony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przedstawione przez skarżącą pytania dotyczące stosowania przepisów krajowych i unijnych w kontekście umów kredytów indeksowanych do CHF po stwierdzeniu abuzywności klauzul nie stanowią istotnego zagadnienia prawnego, gdyż były już przedmiotem rozstrzygnięć TSUE i SN.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| B. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| [...] spółka akcyjna w W. | spółka | pozwana |
Przepisy (874)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany stanem faktycznym ustalonym w postępowaniu przed sądem drugiej instancji.
k.c. art. 65 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczeń woli.
k.c. art. 65 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczeń woli.
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Dotyczy skutków prawnych oświadczenia woli.
p.w. art. 41
Ustawa - Prawo wekslowe
k.c. art. 358 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy przeliczenia wartości waluty obcej.
k.p.c. art. 212 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
Kodeks cywilny
Skład orzekający
Grzegorz Misiurek
SSN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I CSK 7019/22 POSTANOWIENIE 28 lutego 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Grzegorz Misiurek na posiedzeniu niejawnym 28 lutego 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa M. Z. i B. Z. przeciwko […] spółce akcyjnej w W. o ustalenie i zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej […] spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 28 lipca 2022 r., I ACa 69/22, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądza od pozwanej na rzecz powodów tytułem kosztów postępowania kasacyjnego 5400,00 (pięć tysięcy czterysta) zł z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia odpisu postanowienia zobowiązanej do dnia zapłaty. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi do rozpoznania w oparciu o pierwszą i drugą spośród wymienionych przesłanek. Przez istotne zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c., należy rozumieć problem o charakterze prawnym, powstały na tle konkretnego przepisu prawa, mający charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że jego rozwiązanie stwarza realne i poważne trudności. Problem ten musi mieć charakter uniwersalny, co oznacza, że jego rozwiązanie powinno służyć rozstrzyganiu innych, podobnych spraw. Chodzi przy tym o problem, którego wyjaśnienie jest konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc pozostający w związku z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a ustalonym przez sąd drugiej instancji, stanem faktycznym sprawy (art. 398 13 § 2 k.p.c.), i także w związku z podstawą prawną zaskarżonego wyroku (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13 oraz z 3 lutego 2012 r. I UK 271/11 - nie publ.). Konieczne jest przytoczenie argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07 oraz z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10 - nie publ.). Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 13 czerwca 2008 r., sygn. akt III CSK 104/08, nie publ.; z 28 marca 2007 r., sygn. akt II CSK 84/07, nie publ.). Skarżąca przedstawiła pytania: „czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego, tj. na etapie, poprzedzającym etap zastępowania postanowienia abuzywnego przepisem dyspozytywnym, o którym mowa w orzeczeniach TSUE C-26/13 Kasler, C-260/18 Dziubak i C-932/19 OTP Jelzalogbank Zrt, dopuszczalne jest ustalenie treści umowy (stosunku prawnego) w zakresie, który był regulowany przez abuzywną normę, na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z art. 41 ustawy - Prawo wekslowe lub art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. ze wskazanymi w przypisie kilkudziesięcioma przepisami, z których na zasadzie analogii iuris lub analogii legis wynika, że w polskim prawie obowiązuje generalna norma, zgodnie z którą wartość waluty obcej określa się według kursu średniego NBP?; czy oceniając możliwości obowiązywania umowy kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego, po usunięciu postanowienia abuzywnego zgodnie z prawem krajowym, należy brać pod uwagę stan prawny z: (i) dnia zawarcia umowy, (ii) dnia powstania sporu czy (iii) dnia orzekania?; czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej jego substytucji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych zapewnia doprowadzenie do sytuacji jaka miałby miejsce, gdyby umowa nie zawierała tego abuzywnego postanowienia?; czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który znajduje zastosowanie z mocy prawa (automatycznie) w miejsce abuzywnej Klauzuli Kursowej określającej sposób ustalenia kursu franka szwajcarskiego, na potrzeby operacji związanych z indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie kredytu?; czy wynikający z art. 212 § 2 k.p.c. w zw. z art. 385 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 353 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 3531 k.c. w zw. z art. 405 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 i 2 Dyrektywy 93/13 w zw. z art. 267 i 288 TFUE oraz w zw. z art. 4 ust. 3 TUE obowiązek poinformowania konsumenta przez sąd o konsekwencjach prawnych wynikających z unieważnienia w całości zawartej umowy kredytu obejmuje konieczność poinformowania konsumenta o możliwości dochodzenia przez Bank roszczeń wynikających z unieważnienia umowy, w tym roszczenia o zapłatę tzw. wynagrodzenia za korzystanie z kapitału (nawet jeżeli istnienie tych roszczeń nie jest ostatecznie przesądzone), aby konsument mógł świadomie i dobrowolnie podjąć decyzję o skorzystaniu z przysługujących mu uprawnień?”. Ponadto skarżąca wskazała na potrzebę wykładni art. 385 1 § 1 i 2 k.c. wywołujących – w jej ocenie - rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego, dotyczące tego, które postanowienia charakterystyczne dla umów kredytu indeksowanych do franka szwajcarskiego są abuzywne, w przypadku stwierdzenia przez sąd, że uprawnienie banku do jednostronnego ustalania kursu franka szwajcarskiego narusza rażąco interesy konsumenta i jest niezgodne z dobrymi obyczajami: czy abuzywna jest wówczas wyłącznie Klauzula Kursowa określająca sposób ustalenia wartości franka szwajcarskiego, czy też wszystkie postanowienia dotyczące indeksacji kredytu, tj. Klauzula Kursowa jak i Klauzula Ryzyka Walutowego stanowiąca, że wysokość zobowiązań z umowy kredytu zależna jest od zmiennej na przestrzeni obowiązywania umowy wartości waluty obcej. Sposób ujęcia przedstawionych wątpliwości nie odzwierciedla występowania istotnych zagadnień prawnych, a przepisy ich dotyczące były przedmiotem wykładni Trybunału Sprawiedliwości UE oraz Sądu Najwyższego. Problem sformułowany przez skarżącą obecnie można zatem uznać za wyjaśniony. W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje pogląd, że klauzule kształtujące mechanizm indeksacji, zastrzeżone w umowie kredytu złotowego indeksowanego do waluty obcej (denominowanego w walucie obcej), określają główne świadczenie kredytobiorcy (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20). Uwzględnia on stanowisko Trybunału Sprawiedliwości UE, w orzecznictwie którego podkreśla się, że za postanowienia umowne mieszczące się w pojęciu „głównego przedmiotu umowy” w rozumieniu art. 4 ust. 2 Dyrektywy 93/13 należy uważać te, które określają podstawowe świadczenia w ramach danej umowy i które z tego względu charakteryzują tę umowę (zob. wyroki TSUE z 30 kwietnia 2014 r., C-26/13, Kásler i Káslerné Rábai, pkt 49-50; z 26 lutego 2015 r., C-143/13, Matei, pkt 54; z 23 kwietnia 2015 r., C-96/14, Van Hove, pkt 33; z 20 września 2017 r., C-186/16, Andriciuc i in., pkt 35). Za takie uznawane są klauzule indeksacyjne (waloryzacyjne), jak i postanowienia odnoszące się do ustalonego w walucie obcej mechanizmu waloryzacji świadczeń (określane niekiedy jako „klauzule ryzyka walutowego”), które wiążą się z obciążeniem kredytobiorcy – konsumenta ryzykiem zmiany kursu waluty i związanym z tym ryzykiem zwiększenia kosztu kredytu (zob. wyroki TSUE z 20 września 2017 r., C-186/16, Andriciuc i in., pkt 37; z 20 września 2018 r., C-51/17, OTP Bank i OTP Faktoring, pkt 68; z 14 marca 2019 r., C-118/17, Dunai, pkt 48; z 3 października 2019 r., C-260/18, Dziubak, pkt 44). Klauzule waloryzacyjne, które nie zostały wyrażone w umowie kredytu w sposób jasny i precyzyjny, podlegają badaniu pod kątem spełnienia przesłanek z art. 385 1 § 1 k.c. W orzecznictwie TSUE wyjaśniono, iż wymaganie wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem nakazuje, by umowa przedstawiała w sposób przejrzysty konkretne działanie mechanizmu, do którego odnosi się ów warunek, a także, w zależności od przypadku, związek między tym mechanizmem a mechanizmem przewidzianym w innych warunkach, tak by konsument był w stanie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że postanowienia umowy (regulaminu), określające zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych (zob. np. wyrok z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, nr 11, poz. 134); kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Sprzeczność z dobrymi obyczajami i naruszenie interesów konsumenta polega w tym przypadku na uzależnieniu wysokości świadczenia banku oraz wysokości świadczenia konsumenta od swobodnej decyzji banku. Zarówno przeliczenie kwoty kredytu na złotówki w chwili jego wypłaty, jak i przeliczenie odwrotne w chwili wymagalności poszczególnych spłacanych rat, służy bowiem określeniu wysokości świadczenia konsumenta. Takie postanowienia, które uprawniają bank do jednostronnego ustalenia kursów walut, są nietransparentne i pozostawiają pole do arbitralnego działania banku. W ten sposób obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz naruszają równorzędność stron. Skonstruowane w ten sposób, w ślad za wzorcem stosowanym przez bank, uregulowanie umowne są niedopuszczalne, niezależnie od tego, czy swoboda przedsiębiorcy (banku) w ustaleniu kursu jest pełna, czy też w jakiś sposób ograniczona, np. w razie wprowadzenia możliwych maksymalnych odchyleń od kursu ustalanego z wykorzystaniem obiektywnych kryteriów. Abuzywne klauzule indeksacyjne są od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść kredytobiorcy, chyba że następczo udzieli on świadomej i wolnej zgody na te klauzule i w ten sposób przywróci ich skuteczność z mocą wsteczną (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego – zasada prawna – z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56). Wyeliminowanie ryzyka kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tu tylko o inny podtyp czy wariant umowy kredytu. Oznacza to z kolei, że po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za opowiedzeniem się o jej nieważności (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD B/2021, poz. 20). Wyeliminowanie abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie prowadzi do utrzymania w mocy kredytu indeksowanego kursem CHF jako kredytu złotowego oprocentowanego według stawki LIBOR. Brak także podstaw do zastąpienia stawki oprocentowania LIBOR stawką WIBOR (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, OSNC-ZD D/2022, poz. 45; z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22, nie publ.). Oceny, czy postanowienie umowne jest niedozwolone (art. 385 1 § 1 k.c.), dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2). Wykładnia językowa art. 385 1 § 1 zdanie pierwsze k.c. nie stwarza podstaw do przyjęcia, że w ramach oceny abuzywności postanowienia istotny jest sposób jego stosowania przez przedsiębiorcę. Decydujące znaczenie ma nie to, w jaki sposób przedsiębiorca stosuje postanowienie i dla kogo jest to korzystne, lecz to, w jaki sposób postanowienie kształtuje prawa i obowiązki konsumenta. Z przepisu wynika, że przedmiotem oceny jest samo postanowienie, a więc wyrażona w określonej formie (przeważnie słownej) treść normatywna, tzn. norma lub jej element określający prawa lub obowiązki stron (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 20 listopada 2015 r., III CZP 17/15, OSNC 2016, nr 4, poz. 40), a jej punktem odniesienia – sposób oddziaływania postanowienia na prawa i obowiązki konsumenta. Samo postanowienie może bezpośrednio kształtować prawa i obowiązki tylko w sensie normatywnym, wpływając na zakres i strukturę praw lub obowiązków stron. Taka interpretacja pozostaje w zgodzie z powszechnie akceptowanym poglądem, że art. 385 1 § 1 k.c. jest instrumentem kontroli treści umowy (stosunku prawnego). To, w jaki sposób postanowienie jest stosowane, jest kwestią odrębną, do której art. 385 1 § 1 zdanie pierwsze k.c. wprost się nie odnosi (zob. uchwała Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2). Sankcje będące konsekwencją abuzywności postanowień umownych działają ze skutkiem ex tunc , co oznacza, że zdarzenia o charakterze następczym w stosunku do daty zawarcia umowy zawierającej klauzule abuzywne pozostają bez znaczenia dla takiego charakteru tych postanowień umownych (wyjątek stanowi wola konsumenta). W razie stwierdzenia abuzywności klauzuli ryzyka walutowego i klauzul przeliczeniowych utrzymanie umowy nie jest możliwe z prawnego punktu widzenia. Jest tak zwłaszcza wówczas, gdy unieważnienie tych klauzul doprowadziłoby nie tylko do zniesienia mechanizmu indeksacji oraz różnic kursów walutowych, ale również – pośrednio – do zaniknięcia ryzyka kursowego, które jest bezpośrednio związane z indeksacją kredytu do waluty. W konsekwencji art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 nie stoi na przeszkodzie temu, aby sąd krajowy, po stwierdzeniu nieuczciwego charakteru niektórych warunków umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i oprocentowanego według stopy procentowej bezpośrednio powiązanej ze stopą międzybankową danej waluty, przyjął, zgodnie z prawem krajowym, że ta umowa nie może nadal obowiązywać bez takich warunków z tego powodu, iż ich usunięcie spowodowałoby zmianę charakteru głównego przedmiotu umowy (zob. wyroki Trybunału Sprawiedliwości UE z 14 marca 2019 r., C-118/17, pkt 52; z 5 czerwca 2019 r., C-38/17, HS, pkt 43; z 3 października 2019 r., C-260/18, pkt 44 i 45; a także zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 listopada 2022 r., I CSK 3127/22, nie publ.). Odnosząc się do kwestii obowiązków informacyjnych banków w orzecznictwie uznano, że nie jest wystarczające wskazanie w umowie, iż ryzyko związane ze zmianą kursu waluty ponosi kredytobiorca oraz odebranie od strony oświadczenia, zawartego we wniosku o udzielenie kredytu, o standardowej treści, że została poinformowana o ponoszeniu ryzyka wynikającego ze zmiany kursu waluty oraz przyjęła do wiadomości i akceptuje to ryzyko. Wprowadzenie do umowy kredytowej zawieranej na wiele lat, na nabycie nieruchomości stanowiącej z reguły dorobek życia przeciętnego konsumenta, mechanizmu działania ryzyka kursowego, wymaga szczególnej staranności banku w zakresie wyraźnego wskazania zagrożeń wiążących się z oferowanym kredytem, tak by konsument miał pełne rozeznanie konsekwencji ekonomicznych zawieranej umowy. Przedkontraktowy obowiązek informacyjny w zakresie ryzyka kursowego powinien zostać wykonany, w sposób jednoznacznie i zrozumiale unaoczniający konsumentowi, który z reguły posiada elementarną znajomość rynku finansowego, że zaciągnięcie tego rodzaju kredytu jest bardzo ryzykowne, a efektem może być obowiązek zwrotu kwoty wielokrotnie wyższej od pożyczonej, mimo dokonywania regularnych spłat (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18, OSP 2021, nr 2, poz. 7). Mając powyższe na uwadze nie można przyjąć, że przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zostały w sposób właściwy wykazane. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 398 9 § 2 k.p.c.). (M.K.) [ał]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI