I CSK 697/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powoda o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z budynku stanowiącego jego własność, położonego na nieruchomości w W. przy ul. T. Powód domagał się kwoty 1 150 618 zł. Sąd Okręgowy w W. zasądził całą kwotę, uznając pozwanego za posiadacza w złej wierze od momentu decyzji stwierdzającej nieważność przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Sąd Apelacyjny w W. zmienił wyrok, obniżając zasądzoną kwotę do 165 635,53 zł, argumentując, że powodowi przysługuje wynagrodzenie jedynie za lokale pozostające w faktycznym władaniu pozwanego jako samoistnego posiadacza, a nie za te oddane w najem posiadaczom zależnym. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej obniżenia kwoty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy wskazał, że kluczowe jest rozróżnienie między roszczeniem o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy a roszczeniem o zwrot pożytków, a także precyzyjne określenie zakresu odpowiedzialności samoistnego posiadacza, który oddał rzecz w posiadanie zależne. Podkreślono, że roszczenia uzupełniające z art. 224-225 k.c. mają charakter obligacyjny i mogą być dochodzone niezależnie od roszczenia windykacyjnego, jednak ich zakres i legitymacja bierna wymagają starannego ustalenia w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych, zwłaszcza w kontekście uchwały III CZP 84/16.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu odpowiedzialności samoistnego posiadacza nieruchomości, który oddał ją w posiadanie zależne, w kontekście roszczeń o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie i zwrot pożytków.
Orzeczenie opiera się na specyficznej interpretacji przepisów k.c. i uchwale Sądu Najwyższego (III CZP 84/16), co może ograniczać jego stosowanie w przypadkach o odmiennym stanie faktycznym.
Zagadnienia prawne (3)
Jaka jest legitymacja bierna samoistnego posiadacza nieruchomości, który oddał ją w posiadanie zależne (najem), w sprawie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Samoistny posiadacz, który oddał rzecz w posiadanie zależne, nie jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy, jeśli jego korzystanie ogranicza się do pobierania pożytków cywilnych (czynszu najmu). Odpowiedzialność za wynagrodzenie może obciążać posiadacza zależnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na uchwale III CZP 84/16, zgodnie z którą oddanie rzeczy w posiadanie zależne ogranicza korzystanie samoistnego posiadacza do pobierania pożytków. Roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy jest ściśle związane z roszczeniem windykacyjnym, które kierowane jest do faktycznego posiadacza. W przypadku oddania rzeczy w najem, samoistny posiadacz nie korzysta już z rzeczy w sposób pozwalający na przypisanie mu obowiązku wynagrodzenia za korzystanie.
Czy roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy (art. 224 § 2 k.c.) i roszczenie o zwrot pobranych pożytków (art. 224 § 2 k.c.) mogą być dochodzone łącznie od tej samej osoby?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, redakcja art. 224 § 2 k.c. wskazuje, że nie jest możliwe dochodzenie łącznie obu tych roszczeń od jednej osoby. Roszczenie o wynagrodzenie może dotyczyć zwrotu kosztów lub kompensaty utraconych korzyści, podczas gdy roszczenie o pożytki dotyczy wydania korzyści uzyskanych przez posiadacza. Sąd Apelacyjny błędnie potraktował roszczenie powoda jako dotyczące zwrotu pożytków, podczas gdy powód dochodził wynagrodzenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 224 § 2 k.c. wyodrębnia dwa rodzaje roszczeń: o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy oraz o zwrot pobranych pożytków. Te roszczenia mają odrębny charakter i nie mogą być dochodzone łącznie od tej samej osoby. W przypadku wynajęcia rzeczy, właściciel może żądać wynagrodzenia tylko za okres, w którym posiadacz pożytków nie pobierał, lub tylko w odniesieniu do części nieruchomości nieobjętej najmem.
Czy uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego było wystarczające w kontekście zarzutu naruszenia art. 328 § 2 k.p.c.?
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego nie było dotknięte tak istotnymi brakami, które uniemożliwiałyby kontrolę rozstrzygnięcia. Sąd odwoławczy prawidłowo przyjął ustalenia Sądu pierwszej instancji i wskazał podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia, wyjaśniając, dlaczego samoistny posiadacz nie jest biernie legitymowany do żądania wynagrodzenia w sytuacji oddania rzeczy w posiadanie zależne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że uzasadnienie Sądu Apelacyjnego, choć nie musiało zawierać wszystkich elementów uzasadnienia sądu pierwszej instancji, było wystarczające do kontroli orzeczenia. Sąd odwoławczy prawidłowo odniósł się do podstawy prawnej i ustaleń faktycznych, co pozwoliło na ocenę zasadności zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| C.M. | osoba_fizyczna | powód |
| miasto W. | instytucja | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
Przepis dotyczy roszczeń uzupełniających właściciela wobec samoistnego posiadacza, w tym wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy.
k.c. art. 224 § § 2
Kodeks cywilny
Określa roszczenia właściciela wobec samoistnego posiadacza w złej wierze, w tym wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy i zwrot pożytków.
Pomocnicze
k.c. art. 230
Kodeks cywilny
Przepis o odpowiednim zastosowaniu przepisów o samoistnym posiadaczu do posiadacza zależnego.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Określa wymogi uzasadnienia wyroku.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Określa podstawy skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Określa skutki uwzględnienia skargi kasacyjnej (uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania).
Dz. U. Nr 50, poz. 279 art. 5
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy
Dotyczy przedmiotu własności w kontekście dekretu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny błędnie określił konsekwencje oddania nieruchomości w posiadanie zależne, nie oznaczając skutku zachowania przez pozwanego statusu posiadacza samoistnego. • Sąd Apelacyjny błędnie potraktował roszczenie powoda jako dotyczące zwrotu pożytków, podczas gdy powód dochodził wynagrodzenia za bezumowne korzystanie.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 328 § 2 k.p.c., nie zasługiwały na podzielenie, gdyż uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego było wystarczające. • Zarzuty naruszenia prawa materialnego dotyczące art. 225 w związku z art. 224 § 2 k.c. były nieuzasadnione w odniesieniu do przyjęcia istnienia odpowiedzialności pozwanego względem właściciela nieruchomości z tytułu wynagrodzenia za korzystanie z niej w pełnym zakresie.
Godne uwagi sformułowania
Roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy łączy w sobie pierwiastki roszczenia odszkodowawczego (...) oraz roszczenia o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia. • Samoistny posiadacz rzeczy, który oddał ją w posiadanie zależne, nie ma obowiązku zaspokojenia roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy. • Redakcja art. 224 § 2 k.c. wskazuje, że nie jest możliwe dochodzenie łącznie obu tych roszczeń od jednej osoby.
Skład orzekający
Barbara Myszka
przewodniczący
Zbigniew Kwaśniewski
członek
Bogumiła Ustjanicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu odpowiedzialności samoistnego posiadacza nieruchomości, który oddał ją w posiadanie zależne, w kontekście roszczeń o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie i zwrot pożytków."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na specyficznej interpretacji przepisów k.c. i uchwale Sądu Najwyższego (III CZP 84/16), co może ograniczać jego stosowanie w przypadkach o odmiennym stanie faktycznym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawa rzeczowego i obligacyjnego, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego ujednolica orzecznictwo w ważnym praktycznie obszarze odpowiedzialności za korzystanie z nieruchomości.
“Kto odpowiada za bezumowne korzystanie z nieruchomości: właściciel czy najemca? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 1 150 618 PLN
wynagrodzenie za bezumowne korzystanie: 165 635,53 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.