I CSK 673/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka U. R. dochodziła ochrony dóbr osobistych przeciwko S. sp. z o.o. w W. z powodu emisji materiału telewizyjnego dotyczącego sporu sąsiedzkiego wokół przedszkola. Sąd Okręgowy uznał, że ujawnienie wizerunku powódki nie było bezprawne, a materiał nie naruszył jej czci, gdyż autor zachował należytą staranność. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, nakazując usunięcie wizerunku powódki z materiału i zasądzając zadośćuczynienie, uznając naruszenie dóbr osobistych. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanej, uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w części uwzględniającej apelację powódki i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy wskazał na niedostatki ustaleń faktycznych Sądu Apelacyjnego, które uniemożliwiły prawidłową ocenę zarzutów naruszenia prawa materialnego, w szczególności w zakresie oceny naruszenia dóbr osobistych i zachowania należytej staranności przez dziennikarza.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących publikacji wizerunku w mediach, zwłaszcza w kontekście materiałów publicystycznych i sporów sąsiedzkich. Określenie zakresu stosowania art. 81 ust. 2 pkt 2 Pr. Aut. oraz obowiązków dziennikarza w zakresie weryfikacji faktów i zachowania należytej staranności.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i wymaga uwzględnienia kontekstu prawnego i faktycznego każdej sprawy. Kluczowe są ustalenia faktyczne sądu niższej instancji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy publikacja wizerunku osoby w materiale telewizyjnym, która stanowi jedynie fragment szerszej grupy osób protestujących lub wyrażających swoje stanowisko, wymaga uzyskania zgody tej osoby, jeśli nie jest ona głównym bohaterem materiału i jej wizerunek nie jest wyeksponowany?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie zawsze wymaga zgody, jeśli osoba stanowi szczegół zgromadzenia lub publicznej imprezy (art. 81 ust. 2 pkt 2 Pr. Aut.), a jej usunięcie nie zmieni charakteru materiału. Jednakże, jeśli materiał jest emitowany przez ogólnopolską telewizję, a nie tylko dla lokalnej społeczności, powoływanie się na powszechną znajomość osoby w lokalnym kręgu może nie być wystarczające do zwolnienia z obowiązku uzyskania zgody.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy analizuje przepis art. 81 ust. 2 pkt 2 Pr. Aut., wskazując, że pojęcie 'zgromadzenia' lub 'publicznej imprezy' jest szerokie i może obejmować grupy ludzi zjednoczone wspólnym celem. Podkreśla, że usunięcie wizerunku powódki z materiału filmowego nie zmieniłoby jego treści ani odbioru. Wskazuje, że materiał był emitowany przez ogólnopolską telewizję, co wyklucza zastosowanie wyjątku dotyczącego powszechnej znajomości w lokalnej społeczności.
Czy materiał telewizyjny przedstawiający spór sąsiedzki, krytykujący działania jednej ze stron jako "nękanie" i "zacietrzewienie", narusza dobra osobiste (cześć i wizerunek) osób przedstawionych, jeśli nie zachowano należytej staranności przy weryfikacji faktów i przedstawiono jednostronny obraz sytuacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie dóbr osobistych może nastąpić, jeśli materiał nie jest prawdziwy, nie zachowano należytej staranności dziennikarskiej, a oceny są nieuzasadnione faktycznie. Jednakże, ocena ta wymaga precyzyjnych ustaleń faktycznych co do rzetelności materiału i zachowania staranności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny nie poczynił wystarczających ustaleń faktycznych, aby jednoznacznie ocenić, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych powódki i czy pozwana zachowała należytą staranność. Brak tych ustaleń uniemożliwił weryfikację zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Czy sąd drugiej instancji, uchylając wyrok sądu pierwszej instancji i wydając orzeczenie reformatoryjne, musi poczynić własne, stanowcze ustalenia faktyczne, które uzasadniałyby zastosowaną podstawę prawną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji, odmiennie niż sąd pierwszej instancji, powinien dokonać własnych, stanowczych ustaleń faktycznych i wskazać je w motywach rozstrzygnięcia, zwłaszcza gdy kwestionuje ustalenia sądu niższej instancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że Sąd Apelacyjny, nie podzielając ustaleń Sądu Okręgowego i wydając orzeczenie reformatoryjne, nie poczynił własnych ustaleń faktycznych, co uniemożliwiło weryfikację jego stanowiska w postępowaniu kasacyjnym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| U. R. | osoba_fizyczna | powódka |
| S. sp. z o.o. w W. | spółka | pozwana |
Przepisy (11)
Główne
Pr. Aut. art. 81 § ust. 1
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Publikacja wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej, z wyjątkiem sytuacji, gdy osoba stanowi szczegół zgromadzenia lub publicznej imprezy.
Pr. Aut. art. 81 § ust. 2 pkt 2
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Zezwolenie nie jest wymagane, gdy osoba stanowi szczegół zgromadzenia lub publicznej imprezy.
k.c. art. 23
Kodeks cywilny
Ochrona dóbr osobistych, w tym wizerunku.
k.c. art. 24
Kodeks cywilny
Środki ochrony dóbr osobistych.
Pomocnicze
Pr. Aut. art. 81 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Zezwolenie nie jest wymagane, gdy osoba jest powszechnie znana, a jej wizerunek rozpowszechniany jest w związku z pełnieniem funkcji publicznych.
prawo prasowe art. 6 § ust. 1
Prawo prasowe
Obowiązek prawdziwego przedstawiania omawianych zjawisk.
prawo prasowe art. 12 § ust. 1 pkt 1
Prawo prasowe
Obowiązek sprawdzenia zgodności z prawdą uzyskanych informacji.
k.p.c. art. 316
Kodeks postępowania cywilnego
Stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy jako podstawa orzekania.
k.p.c. art. 398 § 6 § 2 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Odrzucenie skargi kasacyjnej w części niedopuszczalnej.
k.p.c. art. 398 § 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 398 § 15 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niedostateczne ustalenia faktyczne Sądu Apelacyjnego uniemożliwiające ocenę prawa materialnego. • Niewłaściwe zastosowanie art. 81 ust. 2 pkt 2 Pr. Aut. przez Sąd Apelacyjny w kontekście ogólnopolskiej emisji materiału. • Brak wykazania przez pozwanego, że rozpowszechnienie wizerunku powódki nie wykroczyło poza uzyskany zakres zezwolenia i jego cel (choć Sąd Najwyższy ostatecznie uznał, że zgoda nie była wymagana).
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 316 k.p.c. przez skarżącą sformułowane nieprawidłowo. • Zarzut naruszenia art. 81 ust. 2 pkt 1 Pr. Aut. dotyczący powszechnej znajomości powódki w lokalnej społeczności (nieadekwatny do ogólnopolskiej emisji).
Godne uwagi sformułowania
"Sąsiad – (…)" • "gnębią właścicieli i pracowników prywatnego przedszkola" • "zacietrzewienie ludzi, którzy siedem lat protestują, blokują, składają pozwy i donosy – jest niespotykane" • "nie można twierdzić, że powódka była osobą, o której mowa w art. 81 ust. 2 pkt 1 Pr. Aut., nawet gdyby pozwana wykazała, że z uwagi na aktywność społeczną U. R. w sprawie przedszkola „N.” była powszechnie znana na terenie wsi N." • "usunięcie wizerunku powódki z materiału filmowego nie zmieniłoby w żaden sposób jego treści, kontekstu czy odbioru przez przeciętnego widza telewizji." • "nie jest rolą Sądu Apelacyjnego (podobnie, jak ocenianego reportażu) rozstrzyganie, która ze stron sporu sąsiedzkiego ma rację." • "brak stosownych ustaleń faktycznych, czyni przedwczesną ocenę, czy zarzuty te są uzasadnione, czy też nie zasługują na podzielenie, nie ma bowiem dostatecznych podstaw do dokonania oceny prawnej."
Skład orzekający
Dariusz Dończyk
przewodniczący
Monika Koba
sprawozdawca
Marta Romańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących publikacji wizerunku w mediach, zwłaszcza w kontekście materiałów publicystycznych i sporów sąsiedzkich. Określenie zakresu stosowania art. 81 ust. 2 pkt 2 Pr. Aut. oraz obowiązków dziennikarza w zakresie weryfikacji faktów i zachowania należytej staranności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i wymaga uwzględnienia kontekstu prawnego i faktycznego każdej sprawy. Kluczowe są ustalenia faktyczne sądu niższej instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu sporów sąsiedzkich i ich medialnego przedstawiania, z elementami konfliktu między prawem do prywatności a wolnością prasy. Pokazuje, jak złożone mogą być kwestie naruszenia dóbr osobistych w kontekście dziennikarskim.
“Czy materiał telewizyjny o sporze sąsiedzkim naruszył dobra osobiste? Sąd Najwyższy analizuje granice wolności prasy.”
Dane finansowe
WPS: 50 000 PLN
zadośćuczynienie: 5000 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.