I CSK 67/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o zadośćuczynienie i rentę w związku z zakażeniem wirusowym zapaleniem wątroby typu C (HCV). Powód, Jakub D., dochodził od Instytutu Reumatologii w W. i Samodzielnego Zespołu Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej w D. kwoty 400.000 zł zadośćuczynienia oraz renty w wysokości 1.500 zł miesięcznie. Sąd pierwszej instancji, Sąd Okręgowy, oddalił powództwo, ponieważ nie było możliwe jednoznaczne ustalenie, gdzie i kiedy doszło do zakażenia powoda wirusem HCV. Sąd wskazał, że powód był hospitalizowany w różnych placówkach medycznych w okresie od listopada 1997 r. do listopada 1999 r., a przyjmowane leki mogły wpływać na wykrywalność przeciwciał. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda, uznając ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Okręgowego za prawidłowe. Sąd odwoławczy podkreślił, że powód nie wykazał z dostatecznym stopniem prawdopodobieństwa związku przyczynowego między hospitalizacją a zachorowaniem, a w sytuacji równego prawdopodobieństwa zarażenia w różnych placówkach, brak było dowodów pozwalających na ustalenie wyższego prawdopodobieństwa zakażenia w konkretnej placówce. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 listopada 2010 r. oddalił skargę kasacyjną powoda. Sąd Najwyższy rozpatrzył zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym dotyczące braku wszystkich współuczestników koniecznych (Skarbu Państwa) oraz naruszenia przepisów o ciężarze dowodu i dopuszczeniu dowodu z opinii biegłych. Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów o współuczestnictwie koniecznym (art. 194 § 3 k.p.c. i art. 195 k.p.c.) były bezzasadne, wyjaśniając różnice między wezwaniem do udziału w sprawie a przypozwaniem. Odnosząc się do odpowiedzialności Skarbu Państwa i Samodzielnego Publicznego ZOZ, Sąd Najwyższy stwierdził, że odpowiedzialność za zdarzenia sprzed uzyskania przez ZOZ osobowości prawnej ponosił Skarb Państwa, a nowo powstały podmiot nie odpowiadał za zobowiązania powstałe przed jego utworzeniem. Sąd Najwyższy potwierdził również prawidłowość zastosowania art. 6 k.c. (ciężar dowodu) i art. 232 k.p.c. (obowiązek dowodzenia), wskazując, że powód nie sprostał obowiązkowi wykazania związku przyczynowego, przedstawiając dowody jedynie o równym stopniu prawdopodobieństwa zakażenia. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 278 k.p.c. (dowód z opinii biegłych) zostały uznane za niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym, gdyż dotyczyły oceny dowodów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie odpowiedzialności placówek medycznych za zakażenia, zasady odpowiedzialności Skarbu Państwa za działania jednostek organizacyjnych, zasady współuczestnictwa procesowego i ciężaru dowodu w sprawach o błędy medyczne.
Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa w ZOZ oraz oceny dowodów w kontekście ustalenia związku przyczynowego w sprawach medycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy brak możliwości jednoznacznego ustalenia miejsca i czasu zakażenia wirusem HCV wyklucza możliwość zasądzenia zadośćuczynienia i renty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak wykazania z dostatecznym stopniem prawdopodobieństwa związku przyczynowego pomiędzy działaniami (zaniechaniami) pozwanych a zakażeniem powoda uniemożliwia uwzględnienie powództwa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powód nie sprostał ciężarowi dowodu w zakresie wykazania związku przyczynowego, przedstawiając dowody jedynie o równym stopniu prawdopodobieństwa zakażenia w różnych placówkach medycznych.
Czy w przypadku przekształcenia jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa w samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej, nowy podmiot odpowiada za zobowiązania deliktowe powstałe przed jego rejestracją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nowy podmiot nie odpowiada za zobowiązania deliktowe powstałe przed jego utworzeniem, jeśli nie istnieje odrębna podstawa prawna takiej odpowiedzialności.
Uzasadnienie
Odpowiedzialność za czyny niedozwolone popełnione przed rejestracją ZOZ ponosił Skarb Państwa. Konstrukcja prawna przekształcenia wyklucza wspólną odpowiedzialność Skarbu Państwa i nowo powstałej osoby prawnej za zdarzenia sprzed rejestracji.
Jakie są zasady dotyczące współuczestnictwa koniecznego i dopozwania w postępowaniu cywilnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd pierwszej instancji ma obowiązek wezwać do udziału w sprawie wszystkie osoby, których łączny udział jest konieczny (współuczestnictwo konieczne). Wezwanie na podstawie art. 194 § 3 k.p.c. następuje na wniosek powoda, natomiast wezwanie na podstawie art. 195 § 2 k.p.c. (współuczestnictwo konieczne) następuje z urzędu. Przepisy te nie mają zastosowania w postępowaniu apelacyjnym w zakresie inicjatywy sądu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił różnice między art. 194 § 3 k.p.c. a art. 195 k.p.c. oraz zasady ich stosowania w zależności od rodzaju współuczestnictwa i etapu postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Jakub D. | osoba_fizyczna | powód |
| Instytut Reumatologii w W. | instytucja | pozwany |
| Samodzielny Zespół Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej w D. | instytucja | pozwany |
| Skarb Państwa – Wojewoda X. | organ_państwowy | interwenient uboczny |
Przepisy (18)
Główne
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.
Pomocnicze
k.p.c. art. 194 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd na wniosek powoda może wezwać do udziału w sprawie osoby, które nie występują w charakterze pozwanych, jeśli powództwo o to samo roszczenie może być przeciwko nim wytoczone. Sąd nie ma obowiązku podejmowania takich czynności z urzędu.
k.p.c. art. 195 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli okaże się, że nie występują w charakterze powodów lub pozwanych wszystkie osoby, których łączny udział w sprawie jest konieczny, sąd wezwie stronę powodową, aby oznaczyła w wyznaczonym terminie osoby nie biorące udziału w taki sposób, by ich wezwanie lub zawiadomienie było możliwe, a w razie potrzeby, aby wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie kuratora.
k.p.c. art. 195 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd wezwie osoby nie zapozwane do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanych (w przypadku współuczestnictwa koniecznego).
k.p.c. art. 72 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Definiuje współuczestnictwo konieczne, gdy sprawa przeciwko kilku osobom może toczyć się tylko łącznie.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji stosuje się odpowiednio w postępowaniu apelacyjnym, z pewnymi wyjątkami (np. art. 194 i 195 k.p.c. nie mają zastosowania w postępowaniu apelacyjnym w zakresie inicjatywy sądu).
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji; w granicach zaskarżenia bierze z urzędu pod uwagę naruszenie przepisów prawa materialnego, naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.
k.c. art. 417 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej.
k.c. art. 441 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy odpowiedzialności solidarnej kilku osób za szkodę.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiotem dowodu są dające się ustalić fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Strony są obowiązane przedstawić dowody na poparcie swoich twierdzeń i wniosków. Sąd może dopuścić dowód nie wskazany przez stronę.
k.p.c. art. 278
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach wymagających wiadomości specjalnych sąd, po wysłuchaniu wniosków stron, może dopuścić dowód z opinii biegłego.
u.z.o.z. art. 35b § ust. 3
Ustawa o zakładach opieki zdrowotnej
Samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej uzyskiwał osobowość prawną z chwilą wpisania do rejestru publicznych zakładów opieki zdrowotnej.
u.p.b. art. 15 § ust. 1
Ustawa Prawo budżetowe
Państwowe jednostki organizacyjne pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu Państwa (w brzmieniu obowiązującym w chwili przekształcenia).
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony zwrot kosztów procesu na rzecz przeciwnika, nawet jeśli nie wnosił o zasądzenie zwrotu kosztów, lub zasądzić od strony przeciwnej niż strona wygrywająca tylko część kosztów lub w ogóle ich nie zasądzać.
k.p.c. art. 3983 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego przez błędną ocenę dowodów.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie jest oczywiście uzasadnione albo jeżeli naruszenie prawa nie jest oczywiście istotne.
k.p.c. art. 39821
Kodeks postępowania cywilnego
Do kosztów procesu w postępowaniu kasacyjnym stosuje się odpowiednio przepisy o kosztach w postępowaniu apelacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wystarczających dowodów na ustalenie miejsca i czasu zakażenia wirusem HCV. • Powód nie wykazał związku przyczynowego między leczeniem a zakażeniem z dostatecznym stopniem prawdopodobieństwa. • Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za zdarzenia sprzed uzyskania osobowości prawnej przez ZOZ. • Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów o współuczestnictwie procesowym były bezzasadne.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez nie występowanie w charakterze pozwanych wszystkich współuczestników koniecznych (Skarbu Państwa). • Naruszenie przepisów postępowania (art. 227, 232 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c.) poprzez błędne ustalenie ciężaru dowodu. • Naruszenie art. 278 k.p.c. poprzez błędną ocenę opinii biegłych.
Godne uwagi sformułowania
W sytuacji, gdy z opinii sporządzonych w sprawie wynikał równy stopień prawdopodobieństwa zarażenia powoda wirusem żółtaczki w różnych placówkach medycznych obowiązkiem powoda było wskazanie innych dowodów, które pozwoliłyby ustalić wyższy stopień prawdopodobieństwa jego zakażenia w którejkolwiek z tych placówek. • Taka konstrukcja prawna przekształcenia wyklucza, aby istniał przedział czasowy, w szczególności w dniu rejestracji samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej w rejestrze publicznych zakładów opieki zdrowotnej, by ten sam szpital, traktowany jako wyodrębniony organizacyjnie zespół osób i środków majątkowych, był jednocześnie prowadzony przez dwa podmioty posiadające osobowość prawną - Skarb Państwa oraz Samodzielny Publiczny ZOZ – Wojewódzki Szpital Dziecięcy w D. • Zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące oceny dowodów.
Skład orzekający
Marek Sychowicz
przewodniczący
Dariusz Dończyk
sprawozdawca
Katarzyna Tyczka-Rote
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie odpowiedzialności placówek medycznych za zakażenia, zasady odpowiedzialności Skarbu Państwa za działania jednostek organizacyjnych, zasady współuczestnictwa procesowego i ciężaru dowodu w sprawach o błędy medyczne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa w ZOZ oraz oceny dowodów w kontekście ustalenia związku przyczynowego w sprawach medycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zakażeń szpitalnych i trudności dowodowych w sprawach o błędy medyczne, a także złożonych kwestii odpowiedzialności podmiotów państwowych.
“Czy szpital odpowiada za zakażenie, jeśli nie da się udowodnić, gdzie doszło do infekcji?”
Dane finansowe
WPS: 400 000 PLN
renta: 1500 PLN
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.