I CSK 660/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną pozwanej spółki telekomunikacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego uznający za niedozwolone postanowienie wzorca umowy dotyczące możliwości dochodzenia przez firmę odszkodowania przewyższającego karę umowną. Sąd Apelacyjny uznał, że klauzula ta jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta, ponieważ przedsiębiorca ma zagwarantowaną karę umowną, a nadwyżkę może dochodzić na zasadach ogólnych, podczas gdy konsument musi wykazać przesłanki do dochodzenia całej szkody. Sąd Najwyższy stwierdził jednak, że rozumowanie Sądu Apelacyjnego jest wadliwe. Wskazał, że Sąd Apelacyjny błędnie dopatrzył się dysproporcji głównie w samej karze umownej, a nie w klauzuli o odszkodowaniu uzupełniającym. Podkreślił, że przedsiębiorca dochodzący odszkodowania na zasadach ogólnych musi wykazać przesłanki z art. 471 k.c. tak samo jak konsument, a ocena klauzuli wymagała zbadania, czy prowadzi ona do rażącej dysproporcji praw i obowiązków stron, a nie tylko braku równowagi. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej apelację i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanek uznania klauzuli umownej za niedozwoloną w kontekście dochodzenia odszkodowania przewyższającego karę umowną oraz równości stron w dochodzeniu roszczeń.
Dotyczy specyficznej klauzuli umownej w umowach z konsumentami, ale zasady interpretacji art. 385¹ k.c. mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postanowienie wzorca umowy, które pozwala przedsiębiorcy na dochodzenie odszkodowania przewyższającego zastrzeżoną karę umowną, jest niedozwolonym postanowieniem umownym w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?
Odpowiedź sądu
Sąd Apelacyjny uznał, że tak, ale Sąd Najwyższy zakwestionował tę ocenę.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał klauzulę za niedozwoloną, ponieważ tworzyła dysproporcję między stronami, dając przedsiębiorcy możliwość dochodzenia odszkodowania ponad karę umowną. Sąd Najwyższy stwierdził, że ocena ta była wadliwa, gdyż nie uwzględniała wszystkich przesłanek z art. 385¹ § 1 k.c. i opierała się na błędnych założeniach dotyczących równowagi praw i obowiązków stron.
Czy przedsiębiorca dochodzący odszkodowania na zasadach ogólnych (art. 471 k.c.) jest w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do konsumenta realizującego takie samo uprawnienie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przedsiębiorca nie jest w uprzywilejowanej pozycji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zarówno przedsiębiorca, jak i konsument muszą wykazać przesłanki z art. 471 k.c., a przedsiębiorca, który otrzymał karę umowną, musi wykazać rozmiar całej poniesionej szkody.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Organizacją Konsumentów Usług Telekomunikacyjnych w W. | instytucja | powód |
| P. S.A. w W., obecnie P. Spółce z o.o. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Wymaga łącznego wystąpienia obu przesłanek.
Pomocnicze
k.c. art. 484 § § 1
Kodeks cywilny
Wyłącza możliwość żądania odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary umownej, chyba że strony tak postanowiły.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Reguluje zasady dochodzenia odszkodowania za nienależyte wykonanie zobowiązania.
k.c. art. 361 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy zakresu odszkodowania.
k.p.c. art. 398 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398¹µ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwa ocena klauzuli umownej przez Sąd Apelacyjny, który nie zbadał wszystkich przesłanek z art. 385¹ § 1 k.c. i oparł się na błędnych założeniach dotyczących dysproporcji praw i obowiązków stron.
Godne uwagi sformułowania
nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy • nie jest zgodne z dobrymi obyczajami odejście od tej reguły bez przeprowadzenia w tym zakresie stosownych negocjacji z konsumentem • nieusprawiedliwiona dysproporcja - na niekorzyść konsumenta - praw i obowiązków stron, wynikających z umowy • Ocena rzetelności określonego postanowienia wzorca umownego wymaga przeprowadzenia przez sąd weryfikacji jego „przyzwoitości"
Skład orzekający
Grzegorz Misiurek
przewodniczący-sprawozdawca
Barbara Myszka
członek
Agnieszka Piotrowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek uznania klauzuli umownej za niedozwoloną w kontekście dochodzenia odszkodowania przewyższającego karę umowną oraz równości stron w dochodzeniu roszczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej klauzuli umownej w umowach z konsumentami, ale zasady interpretacji art. 385¹ k.c. mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego wyjaśnia istotne wątpliwości interpretacyjne.
“Czy firma może żądać odszkodowania wyższego niż kara umowna? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 5000 PLN
Sektor
telekomunikacja
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.