I CSK 659/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej postanowieniem z dnia 23 października 2024 r. odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej Banku od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2023 r. Sprawa dotyczyła powództwa E. C. i I. D. o ustalenie nieważności umowy o kredyt hipoteczny oraz o zapłatę. Sąd Okręgowy w Warszawie pierwotnie ustalił nieważność umowy i zasądził od Banku na rzecz powodów kwoty w złotówkach i frankach szwajcarskich, zastrzegając jednocześnie prawo Banku do zatrzymania tych kwot do czasu zaoferowania przez powodów zwrotu 685 000 zł lub zabezpieczenia tego roszczenia. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, zasądzając niższe kwoty na rzecz każdego z powodów, ale podtrzymał uprawnienie Banku do zatrzymania. Bank złożył skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego (m.in. art. 385¹ k.c. w zw. z dyrektywą 93/13, art. 69 ust. 3 Prawa bankowego) oraz procesowego (nieważność postępowania z powodu rozpoznania sprawy w składzie jednego sędziego na podstawie ustawy covidowej). Bank domagał się przyjęcia skargi do rozpoznania z uwagi na istotne zagadnienia prawne dotyczące wykładni przepisów o klauzulach abuzywnych, skutków ich uznania za nieważne, zasad ustalania oprocentowania oraz charakteru kredytów indeksowanych. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 398⁹ § 1 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi. Stwierdził, że zarzut nieważności postępowania apelacyjnego nie jest zasadny, ponieważ wyrok Sądu Apelacyjnego zapadł przed wejściem w życie uchwały Sądu Najwyższego (III PZP 6/22) stwierdzającej nieważność postępowań prowadzonych w jednoosobowym składzie w okresie obowiązywania przepisów ustawy covidowej. Ponadto, Sąd Najwyższy uznał, że pozostałe zagadnienia prawne podniesione przez skarżącego zostały już wyjaśnione w jego utrwalonym orzecznictwie, a także w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. wyrok w sprawie C-321/22 dotyczący interesu prawnego konsumenta). W związku z tym, nie stwierdzono istnienia istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, ani nieważności postępowania, co skutkowało odmową przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnych zagadnień prawnych lub rozbieżności w orzecznictwie, a także interpretacja przepisów dotyczących składu sądu w kontekście ustawy covidowej.
Orzeczenie dotyczy odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Kluczowe jest odniesienie do uchwały III PZP 6/22 i jej daty obowiązywania.
Zagadnienia prawne (5)
Czy w przypadku uznania klauzul spreadowych w umowie kredytu indeksowanego do waluty obcej za niedozwolone warunki umowne, prawidłowe jest przyjęcie nieważności całej umowy, skoro klauzule ryzyka walutowego, określające główny przedmiot umowy, nie stanowią niedozwolonych warunków?
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej do rozpoznania, co sugeruje brak podstaw do uznania takiej wykładni za konieczną do wyjaśnienia lub rozbieżną w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zagadnienie to zostało już wyjaśnione w orzecznictwie.
Czy w przypadku uznania klauzul indeksacji kredytu do waluty obcej za niedozwolone i przyjęcia upadku umowy, prawidłowe jest odwołanie się do stawki WIBOR jako podstawy dla określenia oprocentowania zobowiązań kredytowych wyrażonych w walucie polskiej?
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej do rozpoznania, co sugeruje brak podstaw do uznania takiej wykładni za konieczną do wyjaśnienia lub rozbieżną w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zagadnienie to zostało już wyjaśnione w orzecznictwie.
Czy kredyty denominowane lub indeksowane do waluty innej niż polska są kredytami udzielonymi w złotych polskich, w świetle przepisów umożliwiających spłatę w walucie obcej?
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej do rozpoznania, co sugeruje brak podstaw do uznania takiej wykładni za konieczną do wyjaśnienia lub rozbieżną w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zagadnienie to zostało już wyjaśnione w orzecznictwie.
Czy rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, ukształtowanym na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej, prowadzi do nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego III PZP 6/22, takie postępowanie prowadzi do nieważności, jednakże ta wykładnia obowiązuje od dnia podjęcia uchwały (26 kwietnia 2023 r.), a zaskarżony wyrok zapadł wcześniej (24 lutego 2023 r.), co wyklucza nieważność w tej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że uchwała III PZP 6/22, która stwierdza nieważność postępowań prowadzonych w jednoosobowym składzie na podstawie ustawy covidowej, obowiązuje od dnia jej podjęcia, a zaskarżony wyrok zapadł przed tą datą.
Czy konsument ma interes prawny w stwierdzeniu nieważności nieuczciwego warunku umownego, jeśli może dochodzić zwrotu nienależnego świadczenia lub powołać się na bezskuteczność w obronie?
Odpowiedź sądu
Zgodnie z wyrokiem TSUE C-321/22, przepisy krajowe wymagające dowodu na istnienie interesu prawnego w takiej sytuacji są sprzeczne z prawem UE, jeśli konsumentowi przysługuje powództwo o zwrot lub może powołać się na bezskuteczność w obronie.
Uzasadnienie
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że wymóg posiadania interesu prawnego przez konsumenta w celu stwierdzenia bezskuteczności nieuczciwego warunku jest sprzeczny z zasadą skuteczności, jeśli konsument ma inne środki prawne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. C. | osoba_fizyczna | powódka |
| I. D. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank | spółka | pozwany |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy klauzul niedozwolonych (abuzywnych).
k.c. art. 385¹ § § 1 zdanie drugie
Kodeks cywilny
Dotyczy skutków uznania klauzuli za niedozwoloną.
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy związania konsumenta umową po wyłączeniu nieuczciwych warunków.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy przeliczenia waluty w zobowiązaniach.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy oceny, czy postanowienie umowy było niedozwolone.
k.p.c. art. 367 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy składu sądu w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy nieważności postępowania.
k.p.c. art. 398³ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy kasacyjne.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398⁹ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398¹³ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek brania pod uwagę nieważności postępowania z urzędu.
pr. bank. art. 69 § ust. 3
Ustawa Prawo bankowe
Dotyczy kredytów denominowanych lub indeksowanych do waluty obcej.
ustawa covidowa art. 15 zzs¹ § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Dotyczy rozpoznawania spraw w składzie jednego sędziego w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.
Pomocnicze
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczenia woli.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy interesu prawnego w ustaleniu istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 385¹ § 1 k.c. w zw. z art. 385¹ § 1 zdanie drugie k.c. w zw. z art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13. • Naruszenie art. 385¹ § 1 zdanie drugie k.c. w zw. z art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13. • Naruszenie art. 385¹ § 1 i 2 k.c. oraz art. 58 § 1 k.c. • Naruszenie art. 69 ust. 3 ustawy Prawo bankowe w zw. z art. 65 k.c. oraz art. 358 § 2 k.c., wszystkich w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13. • Naruszenie art. 385¹ § 2 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 oraz w zw. z motywem dwudziestym pierwszym dyrektywy 93/13. • Naruszenie art. 385¹ § 1 k.c. i art. 385² k.c. w zw. z art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 oraz art. 189 k.p.c. • Naruszenie art. 367 § 3 k.p.c. w zw. z art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej prowadzące do nieważności postępowania na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398⁹ § 1 k.p.c.). • Kolegialność składu orzekającego, będąca ugruntowaną zasadą w postępowaniach odwoławczych, zapewnia wyższy standard kontroli odwoławczej... • Odstępstwo od zasady kolegialności składu sądu odwoławczego nie jest równoznaczne z oczywistym naruszeniem art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. • Rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ponieważ nie jest konieczne dla ochrony zdrowia publicznego (art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji) i prowadzi do nieważności postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.), przy czym zastrzegł, że przyjęta w tej uchwale wykładnia prawa obowiązuje od dnia jej podjęcia. • W odniesieniu do problematyki związanej z interesem prawnym powodów w stwierdzeniu nieważności umowy kredytowej odnotować trzeba, że w wyroku z 23 listopada 2023 r., C-321/22 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, iż art. 7 ust. […]
Skład orzekający
Władysław Pawlak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnych zagadnień prawnych lub rozbieżności w orzecznictwie, a także interpretacja przepisów dotyczących składu sądu w kontekście ustawy covidowej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Kluczowe jest odniesienie do uchwały III PZP 6/22 i jej daty obowiązywania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych i klauzul abuzywnych, a także ważnej kwestii proceduralnej związanej z jednoosobowym składem sądu w okresie pandemii. Odmowa przyjęcia skargi przez SN jest istotna dla zrozumienia kryteriów dopuszczalności skargi kasacyjnej.
“Sąd Najwyższy nie rozpozna skargi kasacyjnej banku w sprawie kredytu frankowego. Kluczowa data i skład sądu.”
Dane finansowe
zasądzono: 7600,92 PLN
zasądzono: 34 754,74 CHF
zasądzono: 7600,93 PLN
zasądzono: 34 754,75 CHF
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.