I CSK 657/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie orzekającym w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną uczestniczki G. Ż. od postanowienia Sądu Okręgowego w T. z dnia 12 kwietnia 2018 r., które częściowo zmieniło postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia 27 kwietnia 2017 r. w przedmiocie podziału majątku wspólnego małżonków S. Ż. i G. Ż. Sąd Rejonowy dokonał podziału majątku, przyznając wnioskodawcy składniki o wartości 103 026,37 zł, a uczestniczce składniki o wartości 159 322,34 zł, zasądzając od uczestniczki na rzecz wnioskodawcy spłatę w kwocie 28 147,98 zł. Uczestniczka zaskarżyła to postanowienie, zarzucając m.in. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 684 k.p.c. i art. 567 § 3 k.p.c. poprzez nieuwzględnienie okoliczności ukrywania przez wnioskodawcę środków pieniężnych, a także błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący finansowania zakupu lokalu mieszkalnego w W. Sąd Okręgowy w zasadniczej części podzielił ustalenia Sądu Rejonowego, oddalając apelację w pozostałej części, z wyjątkiem rozliczenia nakładów poniesionych przez uczestniczkę. Uczestniczka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając Sądowi Okręgowemu naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 45 § 1 k.r.o. w zw. z art. 415 k.c., art. 5 k.c.) oraz postępowania (art. 328 § 2, art. 378 § 1 w zw. z art. 391 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c.). Sąd Najwyższy uznał skargę kasacyjną za zasadną, wskazując na nierozważenie przez Sąd Okręgowy zarzutu naruszenia art. 5 k.c. oraz art. 45 § 1 k.r.o. w zw. z art. 415 k.c. Sąd Najwyższy podkreślił, że przy podziale majątku wspólnego należy uwzględniać wartości składników, które zostały przez jednego z małżonków bezprawnie zbyte, zniszczone, zużyte lub roztrwonione, a także możliwość zastosowania art. 5 k.c. do obniżenia spłat. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że sąd drugiej instancji ma obowiązek rozpoznać wszystkie zarzuty apelacji, w tym dotyczące naruszenia art. 5 k.c. oraz że przy podziale majątku wspólnego należy rozliczać środki bezprawnie zbyte lub roztrwonione przez jednego z małżonków.
Dotyczy specyficznej sytuacji podziału majątku wspólnego, ale zasady proceduralne i materialne mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo rozpoznał zarzut naruszenia art. 5 k.c. dotyczący zasad współżycia społecznego przy ustalaniu wysokości spłaty w postępowaniu o podział majątku wspólnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji nie rozpoznał tego zarzutu, co stanowi naruszenie art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że sąd drugiej instancji miał obowiązek rozpoznać zarzut naruszenia art. 5 k.c. podniesiony w apelacji, który dotyczył możliwości obniżenia spłaty ze względu na naganne zachowanie wnioskodawcy.
Czy przy podziale majątku wspólnego należy uwzględniać wartości składników, które zostały przez jednego z małżonków bezprawnie zbyte, zniszczone, zużyte lub roztrwonione?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wartość takich składników podlega zaliczeniu na poczet udziału przypadającego drugiemu małżonkowi, zgodnie z art. 45 § 1 k.r.o. w zw. z art. 415 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd drugiej instancji błędnie przyjął, iż uwzględnieniu podlegają wyłącznie składniki stanowiące majątek wspólny w chwili orzekania. Należy uwzględnić również te składniki, które zostały bezprawnie zbyte lub roztrwonione, a ich wartość powinna zostać zaliczona rachunkowo.
Czy ciężar dowodu w zakresie wykazania, że środki finansowe zgromadzone w trakcie trwania małżeństwa zostały wydatkowane na zaspokojenie usprawiedliwionych potrzeb spoczywa na małżonku, który je zużył?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ciężar dowodu spoczywa na małżonku, który zużył środki, a niewykazanie tego prowadzi do uwzględnienia ich wartości w postępowaniu o podział majątku wspólnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że jeśli wnioskodawca nie wykaże, że zgromadzone w trakcie małżeństwa środki finansowe nie zostały wydatkowane na usprawiedliwione potrzeby, ich wartość powinna zostać uwzględniona w podziale majątku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. Ż. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| G. Ż. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek rozpoznania zarzutów apelacji.
k.r.o. art. 45 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Rozliczenia między małżonkami przy podziale majątku wspólnego, w tym uwzględnianie wartości składników zbytych lub roztrwonionych.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zasady współżycia społecznego jako podstawa do odmowy lub miarkowania skutków czynności prawnej lub żądania.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Najwyższy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów dotyczących postępowania przed sądem pierwszej instancji do postępowania przed sądem drugiej instancji.
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności deliktowej, stosowana w kontekście rozliczeń majątkowych.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzyganie o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów dotyczących postępowania przed sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów dotyczących postępowania przed sądem pierwszej instancji do postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nierozpoznanie przez Sąd Okręgowy zarzutu naruszenia art. 5 k.c. • Nierozpoznanie przez Sąd Okręgowy zarzutu naruszenia art. 45 § 1 k.r.o. w zw. z art. 415 k.c. • Konieczność uwzględnienia wartości składników majątku wspólnego, które zostały bezprawnie zbyte, zniszczone, zużyte lub roztrwonione.
Odrzucone argumenty
Argumenty Sądu Okręgowego dotyczące nieuwzględnienia kwoty 371.313 zł jako składnika majątku wspólnego z powodu braku dowodów. • Argumenty Sądu Okręgowego dotyczące nieuwzględnienia kwoty 9.278,56 zł jako składnika majątku wspólnego.
Godne uwagi sformułowania
nie można w sposób generalny wyłączyć możliwości zastosowania art. 5 k.c. jako podstawy do obniżenia spłat lub dopłat z udziałów przy podziale majątku wspólnego byłych małżonków • należy jednak uwzględnić te składniki majątkowe, choć tylko w ramach rozliczeń, tj. rachunkowo, które zostały przez jedno z małżonków bezprawnie zbyte, zniszczone zużyte lub roztrwonione. W tym wypadku, przy podziale majątku wspólnego, ich wartość podlega zaliczeniu na poczet udziału przypadającego drugiemu małżonkowi • Ciężar dowodu w tym zakresie nie spoczywa zatem na Uczestniczce postępowania, a niewykazanie przez Wnioskodawcę, iż zgromadzone w czasie trwania małżeństwa na właściwych rachunkach środki finansowe nie zostały przez niego wydatkowane na zaspokojenie potrzeb usprawiedliwionych prowadzić powinno do uznania, iż ich wartość powinna zostać uwzględniona w postępowaniu o podział majątku wspólnego.
Skład orzekający
Tomasz Szanciło
przewodniczący
Jacek Grela
członek
Kamil Zaradkiewicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że sąd drugiej instancji ma obowiązek rozpoznać wszystkie zarzuty apelacji, w tym dotyczące naruszenia art. 5 k.c. oraz że przy podziale majątku wspólnego należy rozliczać środki bezprawnie zbyte lub roztrwonione przez jednego z małżonków."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału majątku wspólnego, ale zasady proceduralne i materialne mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne rozpoznanie wszystkich zarzutów przez sąd drugiej instancji i jak można walczyć o rozliczenie środków z majątku wspólnego, które zostały zmarnowane lub ukryte.
“Czy sąd może zignorować zarzut naruszenia zasad współżycia społecznego przy podziale majątku? Sąd Najwyższy odpowiada!”
Dane finansowe
spłata: 25 109,98 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.