I CSK 641/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuStrona powodowa K. L. S.A. domagała się od pozwanych Wacława i Małgorzaty N. zapłaty kwoty 1 815 013,23 zł z weksla in blanco, zabezpieczającego umowę leasingu linii produkcyjnej. Sąd Okręgowy utrzymał w mocy nakaz zapłaty, a Sąd Apelacyjny oddalił apelacje pozwanych, uznając za zasadne żądanie zapłaty wszystkich niezapłaconych rat leasingowych pomniejszonych o korzyści uzyskane przez finansującego z tytułu zawarcia nowej umowy leasingu na ten sam przedmiot. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanych, uchylił zaskarżony wyrok. Wskazał, że choć Sąd Apelacyjny prawidłowo wykluczył zastosowanie art. 585 w zw. z art. 70917 k.c. w kontekście dobrowolnej zapłaty rat, to naruszył art. 70915 k.c. poprzez brak pomniejszenia sumy niezapłaconych rat o część przyszłych rat stanowiącą koszt kredytu rzeczowego, który finansujący uzyskał wskutek obowiązku korzystającego zapłacenia tych rat przed terminem. Sąd Najwyższy podkreślił, że korzyści uzyskane przez finansującego z tytułu zawarcia nowej umowy leasingu (wartość przedmiotu leasingu) zostały prawidłowo uwzględnione, jednak nie można było pomniejszać należności o raty z nowej umowy, gdyż prowadziłoby to do podwójnego odliczenia wartości rzeczy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 70915 k.c. w kontekście rozliczania korzyści przy wypowiedzeniu umowy leasingu, w szczególności pomniejszenia o koszt kredytu rzeczowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji wypowiedzenia umowy leasingu z powodu opóźnień korzystającego i rozliczenia weksla zabezpieczającego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy finansujący może dochodzić zapłaty wszystkich niezapłaconych rat leasingowych po wypowiedzeniu umowy z powodu opóźnień korzystającego, i w jaki sposób należy rozliczyć korzyści uzyskane przez finansującego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Finansujący może żądać zapłaty wszystkich niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści uzyskane wskutek zapłaty przed terminem i rozwiązania umowy. Jednakże, część przyszłych rat stanowiąca koszt kredytu rzeczowego powinna zostać odliczona jako korzyść finansującego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 70915 k.c. wymaga pomniejszenia kwoty niezapłaconych rat o korzyści uzyskane przez finansującego. Dotyczy to również części przyszłych rat obejmujących koszt kredytu rzeczowego, który nie powinien być już naliczany po rozwiązaniu umowy.
Czy modyfikacja umowy leasingu po podpisaniu weksla in blanco, zabezpieczającego tę umowę, wpływa na ważność poręczenia wekslowego udzielonego przez małżonkę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Modyfikacja umowy leasingu po podpisaniu weksla in blanco nie sprzeciwia się wypełnieniu weksla na kwotę długu wynikającego z tej umowy, o ile mieści się to w granicach udzielonego upoważnienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że samo późniejsze zmodyfikowanie stosunku podstawowego nie unieważnia zobowiązania wekslowego, jeśli wypełnienie weksla jest zgodne z pierwotnym upoważnieniem. Wypełnienie weksla niezgodnie z porozumieniem nie jest wadą formalną, lecz ogranicza powstanie zobowiązania do granic upoważnienia.
Jaki jest rozkład ciężaru dowodu w sprawie o zapłatę z weksla in blanco, gdy pozwani podnoszą zarzuty dotyczące prawidłowości wypełnienia weksla?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ciężar dowodu okoliczności uzasadniających zarzuty dotyczące nieprawidłowości wypełnienia weksla in blanco spoczywa na pozwanych. Sąd może dopuścić dowody z urzędu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że w sprawach o zapłatę z weksla, gdzie pozwani kwestionują jego wypełnienie, to na nich spoczywa ciężar udowodnienia tych okoliczności. Sąd może jednak dopuścić dowody z urzędu, zgodnie z art. 232 zd. 2 k.p.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. L. S.A. | spółka | powód |
| Wacław N. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Małgorzata N. | osoba_fizyczna | pozwana |
| Andrzej B. | osoba_fizyczna | korzystający (w nowej umowie leasingu) |
| Teresa B. | osoba_fizyczna | korzystający (w nowej umowie leasingu) |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 709¹⁵
Kodeks cywilny
Reguluje możliwość żądania przez finansującego od korzystającego natychmiastowej zapłaty wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści uzyskane wskutek ich zapłaty przed terminem i rozwiązania umowy.
k.p.c. art. 398¹⁵ § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ogólna reguła rozkładu ciężaru dowodu.
k.c. art. 361 § 2
Kodeks cywilny
Odszkodowanie nie może przewyższać uszczerbku powstałego w majątku poszkodowanego.
k.c. art. 709¹⁷
Kodeks cywilny
Dotyczy zastosowania art. 585 k.c. do dobrowolnej zapłaty rat przed terminem.
Pr. weksl. art. 10
Prawo wekslowe
Dotyczy odpowiedzialności wystawcy weksla.
Pr. weksl. art. 32
Prawo wekslowe
Dotyczy odpowiedzialności poręczyciela wekslowego.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy ciężaru dowodu i możliwości dopuszczenia dowodów z urzędu.
k.p.c. art. 485 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy postępowania nakazowego i dowodu z weksla.
k.p.c. art. 493 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zarzutów od nakazu zapłaty.
k.p.c. art. 495 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zarzutów od nakazu zapłaty i prekluzji dowodowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 70915 k.c. poprzez brak pomniejszenia sumy niezapłaconych rat o część przyszłych rat stanowiącą koszt kredytu rzeczowego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 6 i 471 k.c. przez przyjęcie, że na stronie powodowej nie spoczywał ciężar dowodu przesłanek odszkodowania. • Naruszenie art. 232 k.p.c. przez uznanie, że strona powodowa nie była zobowiązana do przedstawiania dowodów dotyczących wysokości odszkodowania. • Naruszenie art. 10 i 32 Pr. weksl. przez przyjęcie odpowiedzialności poręczyciela mimo modyfikacji umowy leasingu. • Naruszenie art. 70915 k.c. przez niepomniejszenie rat o opłatę wstępną i prowizję z nowej umowy leasingu.
Godne uwagi sformułowania
Połączenie przez strony upoważnienia do uzupełnienia weksla in blanco z istnieniem i treścią zobowiązania podlegającego zabezpieczeniu (stosunku podstawowego względem roszczenia wekslowego) powoduje, że wekslobiorca w zasadzie nie może na podstawie prawa wekslowego uzyskać wobec wystawcy weksla własnego i poręczyciela za wystawcę weksla własnego więcej praw niż mu przysługuje w ramach stosunku, z którego wynika podlegająca zabezpieczeniu wierzytelność. • Odszkodowanie ma przywrócić stan, jaki istniałby, gdyby nie doszło do zdarzenia wyrządzającego szkodę, nie może natomiast przewyższać uszczerbku powstałego w majątku poszkodowanego (art. 361 § 2 k.c.). • Pomniejszenie to jest oparte na założeniach compensatio lucri cum damno. • Jeżeli bowiem z chwilą rozwiązania umowy odpadł obowiązek finansującego kredytowania korzystającego, nie powinno się już finansującemu należeć z tego tytułu wynagrodzenie. • Ich źródłem jest nowa umowa leasingu, a nie samo rozwiązanie umowy wcześniejszej.
Skład orzekający
Kazimierz Zawada
przewodniczący-sprawozdawca
Krzysztof Strzelczyk
członek
Bogumiła Ustjanicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 70915 k.c. w kontekście rozliczania korzyści przy wypowiedzeniu umowy leasingu, w szczególności pomniejszenia o koszt kredytu rzeczowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wypowiedzenia umowy leasingu z powodu opóźnień korzystającego i rozliczenia weksla zabezpieczającego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych rozliczeń finansowych w umowie leasingu zabezpieczonej wekslem, co jest częstym problemem w praktyce prawniczej i biznesowej.
“Leasing, weksel i ukryte koszty: Sąd Najwyższy wyjaśnia, jak rozliczać korzyści po wypowiedzeniu umowy.”
Dane finansowe
WPS: 1 815 013,23 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.