I CSK 6361/22

Sąd NajwyższyWarszawa2023-01-25
SNRodzinnepochodzenie dzieckaŚrednianajwyższy
prawo rodzinneuznanie dzieckaunieważnienie uznaniadobro dzieckaskarga kasacyjnaSąd Najwyższyochrona prawna

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie spełniono przesłanek z art. 398^9 § 1 k.p.c., w tym oczywistej zasadności.

Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego we Włocławku w sprawie o unieważnienie uznania dziecka. Skarżący domagał się przyjęcia skargi do rozpoznania, argumentując oczywistą zasadność z powodu rzekomego naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 86 k.r.o. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi, wskazując, że nie wykazano rażącego naruszenia prawa ani istnienia istotnego zagadnienia prawnego, a jedynie przedstawiono własną ocenę sprawy.

Sąd Najwyższy w składzie sędziego Krzysztofa Wesołowskiego rozpoznał skargę kasacyjną M. R. od wyroku Sądu Okręgowego we Włocławku z dnia 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt I1 Ca 424/21, w sprawie z powództwa Prokuratora Prokuratury Rejonowej we Włocławku przeciwko M. R., K. U. i N. R. o unieważnienie uznania dziecka. Sąd Najwyższy, działając na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 stycznia 2023 r., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, zgodnie z art. 398^9 § 2 k.p.c. Uzasadnienie odmowy opiera się na braku spełnienia przesłanek określonych w art. 398^9 § 1 k.p.c., w szczególności istnienia istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważności postępowania lub oczywistej zasadności skargi. Sąd Najwyższy podkreślił, że nie jest trzecią instancją sądową mającą korygować wszelkie błędy, a jedynie ma realizować funkcje publicznoprawne skargi kasacyjnej. Wniosek skarżącego oparty na przesłance oczywistej zasadności, wynikającej z rzekomego rażącego naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 86 k.r.o. w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2008 r., nie został uznany za przekonujący. Sąd Najwyższy wskazał na utrwalone znaczenie ochrony dobra dziecka w sprawach o ustalenie pochodzenia, potrzebę wnikliwego rozstrzygania kolizji praw oraz nadrzędność interesu dziecka w pewnych sytuacjach, co potwierdza orzecznictwo krajowe i europejskie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku wykazała, że Sąd Okręgowy szczegółowo rozważył kwestię zasadności żądania unieważnienia uznania dziecka, uwzględniając jego status nawet po osiągnięciu pełnoletności i znaczenie ochrony stabilizacji prawnej dziecka. Sąd Najwyższy uznał, że skarżący przedstawił jedynie własną ocenę sprawy, kwestionując rozstrzygnięcie jako subiektywnie niesprawiedliwe, co nie stanowi podstawy do przyjęcia skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c., zasądzając od M. R. na rzecz N. R. kwotę 240 zł.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie przesłanki oczywistej zasadności wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej na pierwszy rzut oka sprzeczności orzeczenia z przepisami prawa niepodlegającymi różnej wykładni.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że oczywista zasadność skargi wymaga wykazania bezspornej sprzeczności z prawem, a nie jedynie przedstawienia własnej oceny sprawy i kwestionowania rozstrzygnięcia jako subiektywnie niesprawiedliwego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej

Strony

NazwaTypRola
Prokurator Prokuratury Rejonowej we Włocławkuorgan_państwowypowód
M. R.osoba_fizycznapozwany
K. U.osoba_fizycznapozwany
N. R.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (5)

Główne

k.p.c. art. 398^9 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

k.p.c. art. 398^9 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej).

k.r.o. art. 86

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Przepis w brzmieniu sprzed wejścia w życie nowelizacji Kodeksu Rodzinnego i opiekuńczego wprowadzonej ustawą z dnia 6 listopada 2008 r. Dotyczył powództwa o unieważnienie uznania dziecka. Sąd Najwyższy rozważał jego interpretację w kontekście przesłanki "dobra dziecka".

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Pomocnicze

k.r.o. art. 81

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Definicja dziecka w rozumieniu przepisów k.r.o., która obejmuje również osoby pełnoletnie w kontekście spraw rodzinnych.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Sąd Okręgowy rażąco naruszył art. 86 k.r.o. w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2008 r. Sąd drugiej instancji podzielił stanowisko Sądu Rejonowego co do istnienia w sprawie przesłanki „dobra dziecka”, której nie było powołanej na gruncie dawnego art. 86 k.r.o. Prokurator wytaczając powództwo nie musiał kierować się dobrem dziecka. Pozwany N. R. nie jest już dzieckiem, a pełnoletnim mężczyzną, co nie uzasadnia objęcia go ochroną z punktu widzenia zasad prawa rodzinnego.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. Cel wymagania przewidzianego w art. 398^4 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance oczywistej zasadności wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej na pierwszy rzut oka, bez konieczności głębszej analizy, sprzeczności orzeczenia z przepisami prawa niepodlegającymi różnej wykładni.

Skład orzekający

Krzysztof Wesołowski

przewodniczący-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, zwłaszcza w kontekście oczywistej zasadności oraz znaczenia dobra dziecka w sprawach o unieważnienie uznania dziecka."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej (odmowa przyjęcia skargi) i interpretacji przepisów prawa rodzinnego w kontekście historycznego brzmienia art. 86 k.r.o.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych ze skargą kasacyjną oraz istotnego zagadnienia z prawa rodzinnego dotyczącego ochrony dobra dziecka, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w tych dziedzinach.

Sąd Najwyższy wyjaśnia: Kiedy skarga kasacyjna ma szansę na rozpoznanie?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt I CSK 6361/22
POSTANOWIENIE
Dnia 25 stycznia 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Krzysztof Wesołowski
w sprawie z powództwa Prokuratora Prokuratury Rejonowej we Włocławku
‎
przeciwko M. R., K. U. i N.  R.
‎
o unieważnienie uznania dziecka,
‎
na posiedzeniu niejawnym 25 stycznia 2023 r. w Izbie Cywilnej w Warszawie,
‎
na skutek skargi kasacyjnej M. R.
‎
od wyroku Sądu Okręgowego we Włocławku
‎
z 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt I1 Ca 424/21,
1.
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2.
zasądza od pozwanego M. R, na rzecz pozwanego N. R.  kwotę 240,- (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
W związku ze skargą kasacyjną pozwanego M. R. od wyroku Sądu Okręgowego we Włocławku z 21 kwietnia 2022 r.,
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 398
9
§ 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 398
4
§ 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i  uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłance uregulowanej w art
.
398
9
§ 1 pkt
4 k.p.c. Przesłanka ta nie została spełniona.
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance oczywistej zasadności wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej na pierwszy rzut oka, bez konieczności głębszej analizy, sprzeczności orzeczenia z  przepisami prawa niepodlegającymi różnej wykładni (por. m. in.: postanowienia Sądu Najwyższego z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49).
W ocenie skarżącego zachodzi oczywista zasadność skargi, ponieważ Sąd Okręgowy rażąco naruszył art. 86 k.r.o. w brzmieniu sprzed wejścia w życie nowelizacji Kodeksu Rodzinnego i opiekuńczego wprowadzonej ustawą z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009, Nr 220, poz. 1431). Podniósł, że Sąd drugiej instancji podzielił stanowisko Sądu Rejonowego co do istnienia w sprawie przesłanki „dobra dziecka”, której nie było powołanej na gruncie dawnego art. 86 k.r.o., a zatem prokurator wytaczając powództwo nie musiał kierować się dobrem dziecka, nadto pozwany N. R. nie jest już dzieckiem, a pełnoletnim mężczyzną, co nie uzasadnia objęcia go ochroną z punktu widzenia zasad prawa rodzinnego.
Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przekonuje, że doszło w niniejszej sprawie do rażącego naruszenia prawa, które skutkowałoby oczywistym uzasadnieniem skargi. W orzecznictwie Sądu Najwyższego od lat podnosi się znaczenie ochrony dobra dziecka w sprawach o ustalenie jego pochodzenia oraz konieczność wnikliwego rozstrzygania przez sądy rodzinne możliwych kolizji między prawami osób zainteresowanych w sposób najpełniej realizujący interesy dziecka. Także w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka podkreśla się istotne znaczenie pewności prawnej, stabilności, bezpieczeństwa i ostateczności w stosunkach rodzinnych, zaś w określonych sytuacjach dobro dziecka, jego interes ma charakter nadrzędny wobec interesu rodziców, co odnosi się także do obiektywnego stanu biologicznego, tak zwanej „prawdy biologicznej” (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 6 grudnia 2019 r., V CSK 471/18, OSNC 2020, nr 7-8, poz. 67; por. uchwała składu siedmiu sędziów z 7 czerwca 1971 r. – zasady prawnej, III CZP 87/70, OSNC 1972, Nr 3, poz. 42). Z lektury uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd Okręgowy szczegółowo rozważył kwestię związaną z oceną zasadności żądania uznania dziecka na gruncie stanu prawnego poprzedzającego wejście w życie ustawy nowelizującej z 2008 r. Podniósł, że pozwany N. R. jest dzieckiem w rozumieniu art. 81 k.r.o. nawet po osiągnięciu pełnoletności, a brak powołania w dawnym art. 86 k.r.o. przesłanki „dobra dziecka” jako podstawy legitymacji prokuratora do wystąpienia z powództwem o unieważnienie uznania dziecka nie oznacza, że przesłanka ta jest obojętna przy ocenie zasadności tego powództwa, akcentując, że celem regulacji dotyczących uznania dziecka, w tym określających podstawy żądania unieważnienia uznania i terminy dochodzenia roszczeń, jest realizacja zasady stabilizacji życiowej i prawnej uznanego dziecka i podnosząc, że argumentacja prokuratora nie wskazuje, aby uwzględniał cel jakiemu służą regulacje dotyczące uznania dziecka. Stanowisko wyrażone w  skardze sprowadza się do zaprezentowania przez skarżącego własnej oceny sprawy, kwestionowania rozstrzygnięcia i przedstawienia go jako w subiektywnej opinii skarżącego oczywiście niesprawiedliwego. Analiza zatem wniosku na tle podstaw skargi oraz motywów zaskarżonego orzeczenia, nie prowadzi do oceny, iż Sąd Okręgowy ferując wyrok dopuścił się kardynalnych błędów, w stopniu przemawiającym za oczywistą zasadnością skargi.
Wobec powyższego, na podstawie art. 398
9
§ 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI