I CSK 630/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 marca 2013 r. uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Przedmiotem sporu było zagadnienie, czy roszczenie zwrotne banku (gwaranta) wobec spółki (zleceniodawcy gwarancji) podlegało redukcji w związku z postępowaniem układowym spółki Huta im. […]. Sąd Okręgowy w W. pierwotnie zasądził od pozwanego Banku Polska Kasa Opieki S.A. na rzecz powoda A. Poland S.A. kwotę ponad 9,3 mln zł. Sąd pierwszej instancji uznał, że roszczenie zwrotne banku było objęte redukcją 40% wynikającą z układu z wierzycielami. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, oddalając powództwo, argumentując, że wierzytelność zwrotna gwaranta nie miała charakteru warunkowego i nie podlegała redukcji, a zobowiązanie banku miało charakter abstrakcyjny. Sąd Najwyższy uznał skargę kasacyjną powoda za uzasadnioną. Wskazał na błędy Sądu Apelacyjnego w wykładni umowy gwarancji bankowej, w szczególności dotyczące jej abstrakcyjnego charakteru. Sąd Najwyższy podkreślił, że umowa gwarancji bankowej, mimo pewnych cech abstrakcyjności, nie wyłącza całkowicie możliwości podnoszenia przez gwaranta zarzutów ze stosunku podstawowego, zwłaszcza gdy żądanie beneficjenta prowadziłoby do nadużycia celu zabezpieczenia. Ponadto, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że Sąd Apelacyjny nieprawidłowo ocenił, czy wierzytelność zwrotna banku podlegała redukcji w postępowaniu układowym oraz pominął fakt, że strona pozwana uzyskała od strony powodowej kwotę stanowiącą wynagrodzenie banku (prowizję), co uniemożliwiło kontrolę kasacyjną w tej części. Sąd Najwyższy stwierdził, że wykładnia umowy gwarancji dokonana przez Sąd Apelacyjny była wadliwa, a ocena charakteru zobowiązania banku jako abstrakcyjnego i niepodlegającego zarzutom ze stosunku podstawowego była błędna. W związku z tym, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia umowy gwarancji bankowej, charakter zobowiązania gwaranta, możliwość podnoszenia zarzutów ze stosunku podstawowego, wpływ postępowania układowego na roszczenia gwaranta, rozliczenia bankowe.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z umową gwarancji bankowej i postępowaniem układowym.
Zagadnienia prawne (4)
Czy roszczenie zwrotne gwaranta wobec zleceniodawcy gwarancji podlega redukcji w postępowaniu układowym, jeśli wierzytelność beneficjenta gwarancji została zredukowana?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uznał, że kwestia ta wymaga ponownego rozważenia przez Sąd Apelacyjny, wskazując na błędy w wykładni umowy gwarancji i jej charakteru.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zakwestionował ocenę Sądu Apelacyjnego, że zobowiązanie gwaranta jest abstrakcyjne i nie podlega zarzutom ze stosunku podstawowego, w tym redukcji wierzytelności beneficjenta. Podkreślono, że wykładnia umowy musi uwzględniać wszystkie jej postanowienia, a nawet abstrakcyjne zobowiązanie może podlegać ograniczeniom w określonych okolicznościach.
Czy roszczenie zwrotne gwaranta wobec zleceniodawcy, obejmujące również wynagrodzenie banku (prowizję), podlegało redukcji w postępowaniu układowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny pominął tę kwestię, co uniemożliwiło kontrolę kasacyjną i stanowiło podstawę do uchylenia wyroku.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny oddalił powództwo w całości, nie rozstrzygając o części roszczenia dotyczącej prowizji banku. Sąd Najwyższy uznał, że ta część roszczenia również wymagała oceny i jej pominięcie było błędem.
Jaki jest charakter prawny umowy gwarancji bankowej i czy gwarant może podnosić zarzuty ze stosunku podstawowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uznał, że ocena Sądu Apelacyjnego dotycząca abstrakcyjnego charakteru gwarancji i braku możliwości podnoszenia zarzutów ze stosunku podstawowego była błędna.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że wykładnia umowy gwarancji bankowej musi uwzględniać jej treść, a nie opierać się jedynie na standardowych klauzulach. Nawet przy abstrakcyjnym zobowiązaniu, w określonych okolicznościach, gwarant może podnosić zarzuty ograniczające jego odpowiedzialność.
Czy wierzytelność banku wynikająca z umowy zlecenia gwarancji została prawidłowo wpisana na listę wierzytelności w postępowaniu układowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny nie dokonał własnych ustaleń faktycznych w tym zakresie i oparł się na niejednoznacznych ustaleniach Sądu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Ustalenia Sądu pierwszej instancji dotyczące wpisu wierzytelności banku na listę wierzytelności były niewystarczające do jednoznacznego stwierdzenia, czy wierzytelność ta została objęta postępowaniem układowym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. Poland S.A. w D. | spółka | powód |
| Bank Polska Kasa Opieki S.A. w Warszawie | spółka | pozwany |
| Huta im. [...] (HTS) | spółka | dłużnik (następca prawny) |
| Powszechny Bank Gospodarczy S.A. (PBG) | spółka | gwarant (następca prawny) |
| Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOS) | instytucja | beneficjent gwarancji, pożyczkodawca |
Przepisy (49)
Główne
k.p.c. art. 3983 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 39815 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 316 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 39821
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 278 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 1, 3 i 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. 2 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. 6
k.c. art. 65 § 2
Kodeks cywilny
Prawo bankowe art. 80
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
Prawo bankowe art. 84
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
k.c. art. 518 § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 734 § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 742
Kodeks cywilny
k.c. art. 89
Kodeks cywilny
pr. ukł. art. 42
Rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. Prawo o postępowaniu układowym
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
k.c. art. 410 § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
k.c. art. 734
Kodeks cywilny
k.c. art. 742
Kodeks cywilny
k.c. art. 518 § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
Prawo bankowe art. 81
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
Prawo bankowe art. 84
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
P.o.u. art. 67 § 1
Prawo o postępowaniu układowym
P.o.u. art. 68
Prawo o postępowaniu układowym
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
k.c. art. 410 § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 734
Kodeks cywilny
k.c. art. 742
Kodeks cywilny
P.o.u. art. 67 § 1
Prawo o postępowaniu układowym
P.o.u. art. 68
Prawo o postępowaniu układowym
P.o.u. art. 42
Prawo o postępowaniu układowym
k.c. art. 65 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 734
Kodeks cywilny
k.c. art. 742
Kodeks cywilny
Prawo bankowe art. 80
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
Prawo bankowe art. 84
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
Prawo bankowe art. 81
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
Prawo bankowe art. 84
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
k.c.
Kodeks cywilny
Umowa gwarancji bankowej
Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę prawidłowej wykładni umowy gwarancji, uwzględniającej wszystkie jej postanowienia, a nie tylko standardowe klauzule abstrakcyjności.
III CZP 166/94
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1995 r.
Sąd Najwyższy uznał, że powołana uchwała nie miała zastosowania w rozpoznawanej sprawie ze względu na odmienny stan faktyczny.
pr. ukł. art. 42
Prawo o postępowaniu układowym
k.c. art. 65 § 2
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia umowy gwarancji bankowej przez Sąd Apelacyjny. • Niewłaściwe uznanie zobowiązania gwaranta za abstrakcyjne, bez możliwości podnoszenia zarzutów ze stosunku podstawowego. • Pominięcie przez Sąd Apelacyjny kwestii wynagrodzenia banku (prowizji) jako części dochodzonej kwoty. • Nieprawidłowe ustalenie, czy wierzytelność banku podlegała redukcji w postępowaniu układowym.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: • Przedmiotem sporu było zasadniczo zagadnienie czy roszczenie gwaranta wobec strony powodowej podlegało zredukowaniu z uwagi na wynik postępowania układowego. • Wymagało to odrębnego rozważenia tych podstaw żądania strony powodowej. • Sąd Apelacyjny nie uwzględnił zaś tego faktu oddalając powództwo w całości. • Uniemożliwia to dokonanie kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku w części odnoszącej się do żądania związanego z prowizją pobraną przez bank za „udzielenie gwarancji". • W praktyce rodzi to szereg wątpliwości co do charakteru gwarancji bankowej, a w literaturze prezentowane są na ten temat sprzeczne stanowiska... • Wobec sygnalizowanych wyżej wątpliwości należy opowiedzieć się za oceną, że stosunek gwarancji powstaje na podstawie umowy między gwarantem a beneficjentem gwarancji (wierzycielem) o charakterze jednostronnie zobowiązującym i na jej podstawie powstaje odrębny stosunek prawny, nieakcesoryjny wobec stosunku podstawowego, co różni umowę gwarancji bankowej od poręczenia. • Jest to stanowisko błędne, które - na co wskazuje uzasadnienie zaskarżonego wyroku - wpłynęło niewątpliwie na sposób wykładni umów stanowiących podstawę rozstrzyganego sporu. • Nakazuje to przyjąć, że zobowiązanie gwaranta na podstawie umowy z beneficjentem gwarancji może zostać jedynie ukształtowane jako zobowiązanie abstrakcyjne. […]
Skład orzekający
Barbara Myszka
przewodniczący
Dariusz Zawistowski
sprawozdawca
Agnieszka Piotrowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia umowy gwarancji bankowej, charakter zobowiązania gwaranta, możliwość podnoszenia zarzutów ze stosunku podstawowego, wpływ postępowania układowego na roszczenia gwaranta, rozliczenia bankowe."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z umową gwarancji bankowej i postępowaniem układowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych zagadnień z prawa bankowego i cywilnego, w tym interpretacji umów gwarancji bankowych i ich związku z postępowaniem układowym, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Gwarancja bankowa nie zawsze jest abstrakcyjna – Sąd Najwyższy wyjaśnia granice odpowiedzialności banku.”
Dane finansowe
WPS: 9 332 923,54 PLN
zapłata: 9 332 923,54 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.