I CSK 629/10

Sąd Najwyższy2011-03-11
SNCywilneprawo rzeczoweŚrednianajwyższy
nieważność umowywieczyste użytkowanieskarga kasacyjnadecyzja administracyjnaSąd Najwyższykoszty postępowania

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając brak przesłanek do jej uwzględnienia.

Powodowie domagali się ustalenia nieważności umowy ustanowienia wieczystego użytkowania nieruchomości, argumentując sprzeczność umowy z przepisami prawa i wadliwość decyzji administracyjnych stanowiących jej podstawę. Sąd Najwyższy, analizując przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej, uznał, że skarżący nie wykazali kwalifikowanego naruszenia prawa, które skutkowałoby oczywistą wadliwością zaskarżonego wyroku. W konsekwencji, skarga kasacyjna nie została przyjęta do rozpoznania.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej powodów M. S. i W. S. od wyroku Sądu Okręgowego w R., który zmienił wyrok sądu pierwszej instancji i oddalił powództwo o ustalenie nieważności umowy ustanowienia wieczystego użytkowania nieruchomości. Umowa ta została zawarta w 1991 r. na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w R. Powodowie argumentowali, że umowa jest nieważna z mocy art. 58 § 1 k.c. z uwagi na sprzeczność z bezwzględnie obowiązującymi przepisami, zawarcie jej przed wydaniem decyzji komunalizacyjnej oraz bez wymaganej decyzji administracyjnej, która została później uchylona. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c., podkreślił, że przesłanka ta wymaga wykazania kwalifikowanego, oczywistego i rażącego naruszenia prawa, widocznego na pierwszy rzut oka. Sąd wskazał, że samo uchylenie decyzji administracyjnej, na podstawie której zawarto umowę, nie powoduje automatycznie nieważności umowy. Ponadto, ustalona przez Sąd Okręgowy przyczyna stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych (nie wskazanie celu użytkowania wieczystego) nie uzasadniała wniosku o sprzeczność umowy z prawem ani o oczywistą wadliwość zaskarżonego wyroku. W związku z brakiem wykazania przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania, Sąd Najwyższy odmówił jej przyjęcia i zasądził koszty postępowania kasacyjnego od powodów na rzecz pozwanych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, skarżący nie wykazali przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że skarżący nie wykazali kwalifikowanego, oczywistego i rażącego naruszenia prawa, które byłoby widoczne na pierwszy rzut oka i skutkowałoby oczywistą wadliwością orzeczenia. Samo uchylenie decyzji administracyjnej nie powoduje automatycznie nieważności umowy zawartej na jej podstawie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strona wygrywająca

pozwani (Gmina Miasta R., Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa)

Strony

NazwaTypRola
M. S.osoba_fizycznapowód
W. S.osoba_fizycznapowód
Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko-Własnościowa w R.innepozwany
Gmina Miasta R.instytucjapozwany
Skarb Państwa - Prezydent Miasta R.organ_państwowypozwany

Przepisy (6)

Główne

k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania cywilnego

Przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, wymagająca wykazania kwalifikowanego naruszenia prawa skutkującego oczywistą wadliwość orzeczenia.

Pomocnicze

k.c. art. 58 § § 1

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący nieważności czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa zasądzenia kosztów postępowania.

k.p.c. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa zasądzenia kosztów postępowania.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

k.p.c. art. 398^21

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wykazania przez skarżących kwalifikowanego naruszenia prawa, które skutkowałoby oczywistą wadliwością orzeczenia. Uchylenie decyzji administracyjnej nie powoduje samo przez się nieważności umowy. Przyczyna stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych nie uzasadnia wniosku o sprzeczność umowy z prawem.

Odrzucone argumenty

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z uwagi na sprzeczność umowy z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa (art. 58 § 1 k.c.). Umowa została zawarta przed wydaniem decyzji komunalizacyjnej i bez wymaganej decyzji administracyjnej. Nieważność umowy wynika z faktu, że decyzje administracyjne stanowiące jej podstawę zostały wydane w oparciu o inne, uchylone decyzje.

Godne uwagi sformułowania

kwalifikowanego: oczywistego i rażącego naruszenia prawa, widocznego od razu, na pierwszy rzut oka, przy zastosowaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy uchylenie ostatecznej decyzji administracyjne, na podstawie której zawarto umowę sprzedaży nieruchomości lub umowę wieczystego użytkowania, nie powoduje samo przez się nieważności umowy

Skład orzekający

Irena Gromska-Szuster

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej (art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c.) oraz zasady dotyczącej wpływu uchylenia decyzji administracyjnej na ważność umowy cywilnoprawnej zawartej na jej podstawie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wieczystym użytkowaniem i decyzjami administracyjnymi, ale ogólne zasady dotyczące skargi kasacyjnej i ważności umów są szeroko stosowalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące skargi kasacyjnej oraz materialnoprawne dotyczące wpływu wadliwości decyzji administracyjnych na umowy cywilne, co jest ważne dla praktyków prawa.

Kiedy uchylenie decyzji administracyjnej nie unieważnia umowy? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 1800 PLN

zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 2700 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I CSK 629/10 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 11 marca 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
 
SSN Irena Gromska-Szuster 
 
 
 
w sprawie z powództwa M. S. i W. S. 
przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w R.,  
Gminie Miasta R. i Skarbu Państwa - Prezydenta  Miasta R. 
o ustalenie nieważności umowy, 
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 11 marca 2011 r., 
na skutek skargi kasacyjnej powodów od wyroku  
Sądu Okręgowego w R. 
z dnia 23 marca 2010 r., 
 
 
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 
2) zasądza od powodów solidarnie na rzecz Gminy Miasta R. 
kwotę 1800 zł (jeden tysiąc osiemset złotych) i na rzecz 
Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 2700 zł 
(dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów 
postępowania kasacyjnego. 
 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
    
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 marca 2010 r. Sąd Okręgowy w  R. w 
wyniku apelacji pozwanych zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji i oddalił 
powództwo M. S. i W. S. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-
Własnościowej w R., Skarbowi Państwa- Prezydentowi Miasta R. i Gminie Miasto 
R. o ustalenie nieważności umowy ustanowienia wieczystego użytkowania 
określonej w pozwie nieruchomości na rzecz pozwanej Spółdzielni, zawartej w dniu 
20 czerwca 1991 r. 
    
W skardze kasacyjne powodowie jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie 
skargi do rozpoznania wskazali na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 
§ 1 pkt 4 k.p.c., stwierdzając, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, 
gdyż w sprawie został podniesiony szereg okoliczności wskazujących na 
sprzeczność zaskarżonej umowy z bezwzględnie obowiązującymi przepisami 
ustaw, co z mocy art. 58 §1 k.c. skutkuje nieważnością tej umowy. Umowa została 
zawarta przed wydaniem decyzji komunalizacyjnej Wojewody oraz bez wymaganej 
ustawą decyzji administracyjnej, która została uchylona, co sprawia, że obecnie 
umowa wieczystego użytkowania funkcjonuje bez wymaganej przez kodeks cywilny 
ważnej kauzy. Nieważność tej umowy pozostaje również jednoznaczna, zdaniem 
skarżących, w kontekście faktów, na podstawie których została stwierdzona 
nieważność decyzji administracyjnej z dnia 23 lutego 1989 r. mającej pierwotnie 
służyć za podstawę jej zawarcia, która została wydana w oparciu o także uchyloną 
później, a więc nieistniejąca w obrocie prawnym, inną decyzję administracyjną 
z  dnia 28 lutego 1985 r. Tym samym do zawarcia w dniu 20 czerwca 1991 r. 
umowy wieczystego użytkowania doprowadziło wyłącznie bezprawne działanie 
organów administracyjnych. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
   
Jeżeli skarżący, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do 
rozpoznania wskazuje na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 
k.p.c., powinien w wyodrębnionym wywodzie prawnym wykazać, że w sprawie 
doszło do kwalifikowanego: oczywistego i rażącego naruszenia prawa, widocznego 
od razu, na pierwszy rzut oka, przy zastosowaniu podstawowej wiedzy prawniczej, 
bez potrzeby głębszej analizy oraz że w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło 

 
3 
orzeczenie oczywiście wadliwe. Nie wystarczy zatem powołanie się na rażące 
nawet naruszenie określonych przepisów, bowiem mimo takiego naruszenia, 
orzeczenie może odpowiadać prawu (porównaj między innymi orzeczenia Sądu 
Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r. V CZ 187/02, OSNC 2004/3/49, z dnia 
30 sierpnia 2007 r. II CSK 322/07, z dnia 18 stycznia 2008 r. II PK 276/07, z dnia 
9  czerwca 2008 r. II UK 38/08 i z dnia 13 listopada 2008 r. II UK 228/08). 
   
Skarżący nie wykazali tych okoliczności. 
   
Bezsporne jest, że w chwili zawierania kwestionowanej umowy użytkowania 
wieczystego, Gmina była właścicielką nieruchomości objętej umową i jest nią nadal 
a wszystkie decyzje administracyjne, na podstawie których umowa została zawarta 
istniały. Jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy uchylenie ostatecznej decyzji 
administracyjne, na podstawie której zawarto umowę sprzedaży nieruchomości lub 
umowę wieczystego użytkowania, nie powoduje samo przez się nieważności 
umowy (porównaj między innymi orzeczenia z dnia 25 kwietnia 1964 r. III CO 
12/64, OSNCP 1964/12/244 i z dnia 28 maja 1992 r. III AZP 4/92, OSNCP 
1992/12/211). Ustalona przez Sąd Okręgowy w rozpoznawanej sprawie przyczyna 
stwierdzenia 
w 
postępowaniu 
administracyjnym 
nieważności 
decyzji 
administracyjnych będących podstawą zawartej umowy użytkowania wieczystego 
(nie wskazanie celu użytkowania wieczystego), nie uzasadniała wniosku, że sama 
umowa użytkowania wieczystego była sprzeczna z bezwzględnie obowiązującymi 
przepisami prawa, jak również nie uzasadnia oceny, że zaskarżony wyrok jest 
oczywiście wadliwy. 
    
Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy uznał, że nie zachodzi wskazana przez 
skarżących podstawa do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania ani żadna inna 
podstawa przewidziana w art. 3989 § 1 k.p.c., co prowadziło do wydania orzeczenia 
jak w punkcie 1 postanowienia. 
   
Na wniosek pozwanych zawarty w odpowiedziach na skargę kasacyjną Sąd 
Najwyższy na podstawie art. 98 w zw. z art. 108 § 1 i art. 391 § 1 oraz art. 39821 
k.p.c. zasądził na ich rzecz od pozwanych zwrot kosztów postępowania 
kasacyjnego. 
 
db

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI