I CSK 629/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając brak przesłanek do jej uwzględnienia.
Powodowie domagali się ustalenia nieważności umowy ustanowienia wieczystego użytkowania nieruchomości, argumentując sprzeczność umowy z przepisami prawa i wadliwość decyzji administracyjnych stanowiących jej podstawę. Sąd Najwyższy, analizując przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej, uznał, że skarżący nie wykazali kwalifikowanego naruszenia prawa, które skutkowałoby oczywistą wadliwością zaskarżonego wyroku. W konsekwencji, skarga kasacyjna nie została przyjęta do rozpoznania.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej powodów M. S. i W. S. od wyroku Sądu Okręgowego w R., który zmienił wyrok sądu pierwszej instancji i oddalił powództwo o ustalenie nieważności umowy ustanowienia wieczystego użytkowania nieruchomości. Umowa ta została zawarta w 1991 r. na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w R. Powodowie argumentowali, że umowa jest nieważna z mocy art. 58 § 1 k.c. z uwagi na sprzeczność z bezwzględnie obowiązującymi przepisami, zawarcie jej przed wydaniem decyzji komunalizacyjnej oraz bez wymaganej decyzji administracyjnej, która została później uchylona. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c., podkreślił, że przesłanka ta wymaga wykazania kwalifikowanego, oczywistego i rażącego naruszenia prawa, widocznego na pierwszy rzut oka. Sąd wskazał, że samo uchylenie decyzji administracyjnej, na podstawie której zawarto umowę, nie powoduje automatycznie nieważności umowy. Ponadto, ustalona przez Sąd Okręgowy przyczyna stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych (nie wskazanie celu użytkowania wieczystego) nie uzasadniała wniosku o sprzeczność umowy z prawem ani o oczywistą wadliwość zaskarżonego wyroku. W związku z brakiem wykazania przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania, Sąd Najwyższy odmówił jej przyjęcia i zasądził koszty postępowania kasacyjnego od powodów na rzecz pozwanych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, skarżący nie wykazali przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że skarżący nie wykazali kwalifikowanego, oczywistego i rażącego naruszenia prawa, które byłoby widoczne na pierwszy rzut oka i skutkowałoby oczywistą wadliwością orzeczenia. Samo uchylenie decyzji administracyjnej nie powoduje automatycznie nieważności umowy zawartej na jej podstawie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strona wygrywająca
pozwani (Gmina Miasta R., Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. S. | osoba_fizyczna | powód |
| W. S. | osoba_fizyczna | powód |
| Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko-Własnościowa w R. | inne | pozwany |
| Gmina Miasta R. | instytucja | pozwany |
| Skarb Państwa - Prezydent Miasta R. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, wymagająca wykazania kwalifikowanego naruszenia prawa skutkującego oczywistą wadliwość orzeczenia.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący nieważności czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa zasądzenia kosztów postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa zasądzenia kosztów postępowania.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wykazania przez skarżących kwalifikowanego naruszenia prawa, które skutkowałoby oczywistą wadliwością orzeczenia. Uchylenie decyzji administracyjnej nie powoduje samo przez się nieważności umowy. Przyczyna stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych nie uzasadnia wniosku o sprzeczność umowy z prawem.
Odrzucone argumenty
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z uwagi na sprzeczność umowy z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa (art. 58 § 1 k.c.). Umowa została zawarta przed wydaniem decyzji komunalizacyjnej i bez wymaganej decyzji administracyjnej. Nieważność umowy wynika z faktu, że decyzje administracyjne stanowiące jej podstawę zostały wydane w oparciu o inne, uchylone decyzje.
Godne uwagi sformułowania
kwalifikowanego: oczywistego i rażącego naruszenia prawa, widocznego od razu, na pierwszy rzut oka, przy zastosowaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy uchylenie ostatecznej decyzji administracyjne, na podstawie której zawarto umowę sprzedaży nieruchomości lub umowę wieczystego użytkowania, nie powoduje samo przez się nieważności umowy
Skład orzekający
Irena Gromska-Szuster
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej (art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c.) oraz zasady dotyczącej wpływu uchylenia decyzji administracyjnej na ważność umowy cywilnoprawnej zawartej na jej podstawie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wieczystym użytkowaniem i decyzjami administracyjnymi, ale ogólne zasady dotyczące skargi kasacyjnej i ważności umów są szeroko stosowalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące skargi kasacyjnej oraz materialnoprawne dotyczące wpływu wadliwości decyzji administracyjnych na umowy cywilne, co jest ważne dla praktyków prawa.
“Kiedy uchylenie decyzji administracyjnej nie unieważnia umowy? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 1800 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 2700 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I CSK 629/10
POSTANOWIENIE
Dnia 11 marca 2011 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Irena Gromska-Szuster
w sprawie z powództwa M. S. i W. S.
przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w R.,
Gminie Miasta R. i Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta R.
o ustalenie nieważności umowy,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 11 marca 2011 r.,
na skutek skargi kasacyjnej powodów od wyroku
Sądu Okręgowego w R.
z dnia 23 marca 2010 r.,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2) zasądza od powodów solidarnie na rzecz Gminy Miasta R.
kwotę 1800 zł (jeden tysiąc osiemset złotych) i na rzecz
Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 2700 zł
(dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego.
2
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 marca 2010 r. Sąd Okręgowy w R. w
wyniku apelacji pozwanych zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji i oddalił
powództwo M. S. i W. S. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-
Własnościowej w R., Skarbowi Państwa- Prezydentowi Miasta R. i Gminie Miasto
R. o ustalenie nieważności umowy ustanowienia wieczystego użytkowania
określonej w pozwie nieruchomości na rzecz pozwanej Spółdzielni, zawartej w dniu
20 czerwca 1991 r.
W skardze kasacyjne powodowie jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie
skargi do rozpoznania wskazali na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989
§ 1 pkt 4 k.p.c., stwierdzając, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,
gdyż w sprawie został podniesiony szereg okoliczności wskazujących na
sprzeczność zaskarżonej umowy z bezwzględnie obowiązującymi przepisami
ustaw, co z mocy art. 58 §1 k.c. skutkuje nieważnością tej umowy. Umowa została
zawarta przed wydaniem decyzji komunalizacyjnej Wojewody oraz bez wymaganej
ustawą decyzji administracyjnej, która została uchylona, co sprawia, że obecnie
umowa wieczystego użytkowania funkcjonuje bez wymaganej przez kodeks cywilny
ważnej kauzy. Nieważność tej umowy pozostaje również jednoznaczna, zdaniem
skarżących, w kontekście faktów, na podstawie których została stwierdzona
nieważność decyzji administracyjnej z dnia 23 lutego 1989 r. mającej pierwotnie
służyć za podstawę jej zawarcia, która została wydana w oparciu o także uchyloną
później, a więc nieistniejąca w obrocie prawnym, inną decyzję administracyjną
z dnia 28 lutego 1985 r. Tym samym do zawarcia w dniu 20 czerwca 1991 r.
umowy wieczystego użytkowania doprowadziło wyłącznie bezprawne działanie
organów administracyjnych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Jeżeli skarżący, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania wskazuje na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4
k.p.c., powinien w wyodrębnionym wywodzie prawnym wykazać, że w sprawie
doszło do kwalifikowanego: oczywistego i rażącego naruszenia prawa, widocznego
od razu, na pierwszy rzut oka, przy zastosowaniu podstawowej wiedzy prawniczej,
bez potrzeby głębszej analizy oraz że w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło
3
orzeczenie oczywiście wadliwe. Nie wystarczy zatem powołanie się na rażące
nawet naruszenie określonych przepisów, bowiem mimo takiego naruszenia,
orzeczenie może odpowiadać prawu (porównaj między innymi orzeczenia Sądu
Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r. V CZ 187/02, OSNC 2004/3/49, z dnia
30 sierpnia 2007 r. II CSK 322/07, z dnia 18 stycznia 2008 r. II PK 276/07, z dnia
9 czerwca 2008 r. II UK 38/08 i z dnia 13 listopada 2008 r. II UK 228/08).
Skarżący nie wykazali tych okoliczności.
Bezsporne jest, że w chwili zawierania kwestionowanej umowy użytkowania
wieczystego, Gmina była właścicielką nieruchomości objętej umową i jest nią nadal
a wszystkie decyzje administracyjne, na podstawie których umowa została zawarta
istniały. Jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy uchylenie ostatecznej decyzji
administracyjne, na podstawie której zawarto umowę sprzedaży nieruchomości lub
umowę wieczystego użytkowania, nie powoduje samo przez się nieważności
umowy (porównaj między innymi orzeczenia z dnia 25 kwietnia 1964 r. III CO
12/64, OSNCP 1964/12/244 i z dnia 28 maja 1992 r. III AZP 4/92, OSNCP
1992/12/211). Ustalona przez Sąd Okręgowy w rozpoznawanej sprawie przyczyna
stwierdzenia
w
postępowaniu
administracyjnym
nieważności
decyzji
administracyjnych będących podstawą zawartej umowy użytkowania wieczystego
(nie wskazanie celu użytkowania wieczystego), nie uzasadniała wniosku, że sama
umowa użytkowania wieczystego była sprzeczna z bezwzględnie obowiązującymi
przepisami prawa, jak również nie uzasadnia oceny, że zaskarżony wyrok jest
oczywiście wadliwy.
Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy uznał, że nie zachodzi wskazana przez
skarżących podstawa do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania ani żadna inna
podstawa przewidziana w art. 3989 § 1 k.p.c., co prowadziło do wydania orzeczenia
jak w punkcie 1 postanowienia.
Na wniosek pozwanych zawarty w odpowiedziach na skargę kasacyjną Sąd
Najwyższy na podstawie art. 98 w zw. z art. 108 § 1 i art. 391 § 1 oraz art. 39821
k.p.c. zasądził na ich rzecz od pozwanych zwrot kosztów postępowania
kasacyjnego.
dbPotrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI