I CSK 619/13

Sąd Najwyższy2014-04-30
SNCywilneodpowiedzialność deliktowaNiskanajwyższy
nacjonalizacjaodszkodowanieroszczenia reprywatyzacyjneSąd Najwyższyskarga kasacyjnaprawo konstytucyjnekonwencja o prawach człowieka

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej powódki J. D. od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie o zapłatę odszkodowania za nacjonalizację lasów, uznając brak przesłanek do jej rozpoznania.

Powódka J. D. domagała się zapłaty od Skarbu Państwa kwoty ponad 9 milionów złotych tytułem odszkodowania za bezprawną nacjonalizację lasów. Po oddaleniu powództwa przez Sąd Okręgowy i apelacji przez Sąd Apelacyjny, powódka wniosła skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy odmówił jednak przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując na niespełnienie przesłanek formalnych i brak istotnego zagadnienia prawnego wymagającego wykładni.

Sprawa dotyczyła roszczenia o zapłatę odszkodowania w kwocie 9.365.000 złotych, które powódka J. D. wywodziła z tytułu bezprawnej nacjonalizacji lasów przez Skarb Państwa. Zarówno Sąd Okręgowy w W., jak i Sąd Apelacyjny w […] oddaliły powództwo, uznając brak podstaw prawnych dla dochodzonego roszczenia. Powódka złożyła skargę kasacyjną, zarzucając Sądowi Apelacyjnemu naruszenie przepisów prawa materialnego (m.in. art. 417 k.c., art. 417¹ k.c., przepisów Konstytucji, art. 14 EKPC i art. 1 Protokołu nr 1 EKPC) oraz przepisów postępowania (m.in. art. 386 § 4, art. 328 § 2, art. 229, art. 228 § 1 k.p.c.). Jako podstawę przyjęcia skargi do rozpoznania wskazała występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz potrzebę wykładni przepisów, w szczególności art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej, uznał, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 398⁹ § 1 k.p.c. Stwierdził, że profesjonalny pełnomocnik skarżącej nie wykazał istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani potrzeby wykładni przepisów w sposób wymagany dla nadzwyczajnego środka zaskarżenia, jakim jest skarga kasacyjna. Podkreślono, że skarga kasacyjna nie jest trzecią instancją, a zagadnienie prawne musi być precyzyjnie sformułowane i uzasadnione w oparciu o orzecznictwo i doktrynę. Wobec braku spełnienia wymogów formalnych, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądził od powódki na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa koszty postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, samo sformułowanie wniosku i przyjęcie skargi wskazuje, że profesjonalny pełnomocnik skarżącej nie dostrzegł ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego i poglądów doktryny.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że powołane przez skarżącą przepisy i zagadnienia prawne nie spełniają wymogów do przyjęcia skargi kasacyjnej, gdyż nie wykazano istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani potrzeby wykładni przepisów w sposób profesjonalny i zgodny z ugruntowanym orzecznictwem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strona wygrywająca

Skarb Państwa - Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa

Strony

NazwaTypRola
J. D.osoba_fizycznapowódka
Skarb Państwa - Minister Skarbu Państwaorgan_państwowypozwany
Skarb Państwa - Prokuratoria Generalna Skarbu Państwaorgan_państwowypełnomocnik pozwanego

Przepisy (12)

Główne

u.z.n.c.z.n.k. art. 7

Ustawa o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju

Kluczowy przepis, którego wykładni domagała się skarżąca, ale Sąd Najwyższy uznał, że nie ma podstaw do przyjęcia skargi w celu jego interpretacji.

k.p.c. art. 398¹ § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu niespełnienia przesłanek.

k.p.c. art. 398¹ § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do orzeczenia o kosztach.

Pomocnicze

k.c. art. 417

Kodeks cywilny

Niewłaściwa wykładnia w związku z przepisami Konstytucji i art. 14 EKPC.

k.c. art. 417¹

Kodeks cywilny

W związku z art. 2 i 7 oraz innymi przepisami Konstytucji.

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

Zastosowany przy rozstrzyganiu o kosztach.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zastosowany przy rozstrzyganiu o kosztach.

k.p.c. art. 398²¹

Kodeks postępowania cywilnego

Zastosowany przy rozstrzyganiu o kosztach.

k.p.c. art. 386 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut naruszenia przepisów postępowania.

k.p.c. art. 328 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut naruszenia przepisów postępowania.

k.p.c. art. 229

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut naruszenia przepisów postępowania.

k.p.c. art. 228 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut naruszenia przepisów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niespełnienie przez skargę kasacyjną przesłanek formalnych określonych w art. 398¹ § 1 k.p.c. Brak wykazania istnienia istotnego zagadnienia prawnego Brak wykazania potrzeby wykładni przepisów Ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego i poglądy doktryny w kwestii roszczeń reprywatyzacyjnych i odpowiedzialności Skarbu Państwa.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 417 k.c., art. 417¹ k.c., Konstytucja, EKPC) i przepisów postępowania (art. 386 § 4, art. 328 § 2, art. 229, art. 228 § 1 k.p.c.) Argument o bezczynności legislacyjnej i niewykonaniu art. 7 ustawy z 2001 r.

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, dotycząc prawomocnych orzeczeń sądowych. W szczególności nie jest trzecią instancją. Zagadnienie prawne winno być zatem precyzyjnie sformułowane i uzasadnione w oparciu o orzecznictwo i stanowisko doktryny, stanowiąc profesjonalny wywód prawny. Nie wystarczy powołać się na wybrane orzeczenia, pomijając inne, zwłaszcza te, w których znalazła się już odpowiedź na podnoszoną kwestię prawną. Brak jest zatem interesu publicznego, który przemawiałby za przyjęciem skargi w celu wyjaśnienia problematycznych lub niejasnych elementów obowiązującego systemu prawnego.

Skład orzekający

Wojciech Katner

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Niska

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty wnoszenia skargi kasacyjnej i wymogi formalne dotyczące istnienia zagadnienia prawnego."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy skarga kasacyjna nie spełnia wymogów formalnych. Nie rozstrzyga meritum sprawy dotyczącej nacjonalizacji lasów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy istotnego historycznie problemu nacjonalizacji mienia, jednak rozstrzygnięcie ma charakter proceduralny i nie wnosi nowych interpretacji prawnych.

Sąd Najwyższy odrzuca skargę ws. nacjonalizacji lasów. Czy sprawiedliwości stało się zadość?

Dane finansowe

WPS: 9 365 000 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I CSK 619/13
POSTANOWIENIE
Dnia 30 kwietnia 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Wojciech Katner
w sprawie z powództwa J. D.
‎
przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Skarbu Państwa
‎
o zapłatę,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 30 kwietnia 2014 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej powódki
‎
od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
‎
z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt I ACa […],
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej powódki
‎
do rozpoznania i zasądza od powódki na rzecz Skarbu Państwa
‎
- Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 1800,- (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem części kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 14 marca 2013 r. Sąd Apelacyjny w
[…]
oddalił apelację powódki J. D. od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 10 lipca 2012 r., którym oddalone zostało powództwo o zapłatę przez pozwany Skarb Państwa kwoty 9.365.000 złotych z tytułu bezprawnej nacjonalizacji lasów. Przyczyną oddalenia powództwa i apelacji był brak podstawy prawnej roszczeń powódki.
W skardze kasacyjnej powódka zarzuciła wyrokowi Sądu Apelacyjnego naruszenie prawa materialnego, tj. art. 417 k.c. w związku z art. 77 ust. 1 i innymi przepisami Konstytucji poprzez niewłaściwą wykładnię, wobec bezczynności legislacyjnej w zakresie art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju. Z tym przepisem powiązany jest zarzut naruszenia art. 417
1
k.c. w związku z art. 2 i 7 oraz innymi przepisami Konstytucji. Ostatni zarzut dotyczy naruszenia art. 417 k.c. w związku z powołanymi przepisami Konstytucji i art. 14 Konwencji o Ochronie  Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w związku z art. 1 Protokołu nr 1 Konwencji poprzez brak zastosowania, a także uznanie legalności dekretu z 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. Naruszenie przepisów postępowania dotyczy art. 386 § 4, art. 328 § 2, art. 229, art. 228 § 1 k.p.c. w związku z powołanym art. 7 ustawy z 2001 r. Skarżąca wniosła o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania.
W odpowiedzi na skargę Skarb Państwa - Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa wniósł o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie mogła zostać przyjęta do rozpoznania z uwagi na niespełnienie przesłanek określonych w art. 398
9
§ 1 k.p.c.
We wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania pełnomocnik skarżącej powołał się występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz na potrzebę wykładni przepisów (art. 398
9
§ 1 pkt 1 i 2 k.p.c.). Obie podstawy dotyczą art. 7 powołanej ustawy z 2001 r. Zagadnienie prawne dotyczy wyjaśnienia, czy wskazany przepis oznacza oświadczenie złożone w imieniu Państwa Polskiego, uznające co do zasady roszczenia dawnych właścicieli lasów. Potrzeba wykładni wskazanego przepisu odnosi się do zaniechania legislacyjnego i niewykonania art. 7 powołanej ustawy, daty wyrządzenia szkody i bezkarności „organów władz” i „bezradności władzy sądowniczej”, zwłaszcza że w odniesieniu do tzw. mienia zabużańskiego wydano przepisy regulujące rekompensaty.
Samo sformułowanie wniosku i przyjęcie skargi wskazuje, że profesjonalny pełnomocnik skarżącej nie dostrzegł ugruntowanego i znanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, a także podobnych poglądów doktryny o tym, jaka powinna być treść wniosku i jego uzasadnienie. Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, dotycząc prawomocnych orzeczeń sądowych. W szczególności nie jest trzecią instancją. Zagadnienie prawne winno być zatem precyzyjnie sformułowane i uzasadnione w oparciu o orzecznictwo i stanowisko doktryny, stanowiąc profesjonalny wywód prawny. Nie wystarczy powołać się na wybrane orzeczenia, pomijając inne, zwłaszcza te, w których znalazła się już odpowiedź na podnoszoną kwestię prawną. Wykazał to pozwany w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Brak jest zatem interesu publicznego, który przemawiałby za przyjęciem skargi w celu wyjaśnienia problematycznych lub niejasnych elementów obowiązującego systemu prawnego. Nie została również wykazana rozbieżność w orzecznictwie sądów, rozpoznających podobne sprawy. Należy natomiast przyznać rację skarżącej, że nie jest wystarczająco uregulowana sytuacja  w całym zakresie tzw. roszczeń reprywatyzacyjnych, jednak to nie oznacza odpowiedzialności cywilnej, która mogła powstać w okolicznościach niniejszej sprawy, nie uzasadniając jej ponownego badania poprzez zgłoszony wniosek.
Z tych względów należało na podstawie art. 398
9
§ 2 k.p.c. orzec jak w postanowieniu, rozstrzygając o kosztach należnych  od skarżącej na rzecz pozwanego z zastosowaniem art. 102 w związku z art. 391 § 1 i art. 398
21
k.p.c.
[aw]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI