Orzeczenie · 2026-04-22

I CSK 605/26

Sąd
Sąd Najwyższy
Miejsce
Warszawa
Data
2026-04-22
SNCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
skarga kasacyjnaSąd Najwyższyniezawisłość sędziegobezstronność sędziegoKRStest niezawisłościwyłączenie sędziegoTSUEkoszty postępowania

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną K.W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi w sprawie o zapłatę. Głównym zarzutem skargi było rzekome naruszenie nieważności postępowania z uwagi na udział w składzie sądu osoby powołanej na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, uznając ten zarzut za prawnie chybiony i procesowo nielojalny. W uzasadnieniu wskazano, że obowiązujące przepisy (art. 42a p.u.s.p. i art. 49 k.p.c.) przewidują mechanizmy weryfikacji niezawisłości i bezstronności sędziego na etapie postępowania przed sądami merytorycznymi, a nie dopiero w nadzwyczajnym środku zaskarżenia. Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, miała możliwość skorzystania z tych instrumentów, czego nie uczyniła. Sąd Najwyższy podkreślił, że milczenie strony na wcześniejszym etapie i podniesienie zarzutu dopiero w skardze kasacyjnej stanowi nadużycie prawa procesowego. Odwołując się do orzecznictwa europejskiego, w tym wyroku TSUE w sprawie C-521/21, wskazano, że nieprawidłowość przy powołaniu sędziego nie wystarcza do stwierdzenia, że nie jest on niezawisły, a konieczna jest indywidualna ocena. Sąd Najwyższy uznał, że zarzut opiera się na niedopuszczalnym automatyzmie i abstrahuje od realiów sprawy oraz standardów europejskich, co skutkuje odmową przyjęcia skargi do rozpoznania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego i TSUE w kwestii oceny wadliwości powołania sędziego oraz dopuszczalności podnoszenia takich zarzutów w skardze kasacyjnej.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji podniesienia zarzutu wadliwości powołania sędziego w skardze kasacyjnej, przy jednoczesnym braku skorzystania z dostępnych środków na wcześniejszym etapie postępowania.

Zagadnienia prawne (2)

Czy zarzut wadliwości powołania sędziego na urząd, wynikający z udziału w procedurze nominacyjnej Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania i kwestionowania prawomocnego orzeczenia w drodze skargi kasacyjnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut taki jest prawnie chybiony i procesowo nielojalny, a strona powinna skorzystać z dostępnych mechanizmów na etapie postępowania rozpoznawczego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że istnieją mechanizmy procesowe (test niezawisłości, wyłączenie sędziego) umożliwiające kwestionowanie udziału sędziego na etapie postępowania merytorycznego. Brak skorzystania z tych środków i podniesienie zarzutu dopiero w skardze kasacyjnej stanowi nadużycie prawa procesowego. Orzecznictwo europejskie, w tym TSUE, wymaga indywidualnej oceny, a nie automatycznego kwestionowania statusu sędziego z powodu wadliwości procedury nominacyjnej.

Czy orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (w tym wyrok w sprawie C-521/21) dopuszcza automatyczne kwestionowanie statusu sędziego jako sądu ustanowionego ustawą w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w procedurze jego powołania z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, TSUE odrzucił pogląd o automatycznym kwestionowaniu statusu sędziego i podkreślił konieczność indywidualnej oceny konkretnego przypadku oraz wykorzystania krajowych procedur weryfikacyjnych.

Uzasadnienie

TSUE w wyroku C-521/21 jednoznacznie przesądził, że nieprawidłowość przy powołaniu sędziego nie wystarcza sama w sobie do stwierdzenia, że nie jest on niezawisły. Konieczna jest całościowa, zindywidualizowana ocena okoliczności, a także wykorzystanie krajowych mechanizmów weryfikacyjnych na etapie postępowania.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej
Strona wygrywająca
pozwana K.W. (w zakresie odmowy przyjęcia skargi)

Strony

NazwaTypRola
Bank spółki akcyjnej w W.spółkapowód
K.W.osoba_fizycznapozwana

Przepisy (3)

Główne

k.p.c. art. 398 § 9

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Pomocnicze

k.p.c. art. 49

Kodeks postępowania cywilnego

Instytucja wyłączenia sędziego jako mechanizm kwestionowania udziału sędziego w postępowaniu.

p.u.s.p. art. 42a

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Procedura tzw. testu niezawisłości i bezstronności jako mechanizm badania skutków nieprawidłowości w procesie powołania sędziego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak skorzystania przez stronę z dostępnych mechanizmów procesowych (test niezawisłości, wyłączenie sędziego) na etapie postępowania rozpoznawczego. • Podniesienie zarzutu wadliwości powołania sędziego dopiero w skardze kasacyjnej stanowi nadużycie prawa procesowego i naruszenie zasady lojalności wobec sądu. • Orzecznictwo TSUE wymaga indywidualnej oceny, a nie automatycznego kwestionowania statusu sędziego z powodu wadliwości procedury nominacyjnej.

Odrzucone argumenty

Wyrok został wydany w stanie nieważności postępowania, ponieważ w składzie sędziowskim zasiadała osoba powołana na urząd sędziego Sądu Apelacyjnego na wniosek KRS ukształtowanej w trybie przewidzianym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

Godne uwagi sformułowania

argumentacji nie tylko prawnie chybionej, ale wręcz procesowo nielojalnej i systemowo szkodliwej • klasyczny przykład nadużycia prawa procesowego i naruszenia zasady lojalności wobec sądu • nie służą ochronie praw strony, lecz podważają fundamenty wymiaru sprawiedliwości: pewność prawa, trwałość orzeczeń oraz zaufanie obywateli do sądów • nie może budzić wątpliwości, że ustawodawca wyposażył strony w konkretne, adekwatne instrumenty służące weryfikacji niezawisłości i bezstronności sędziego – i to na etapie postępowania przed sądami meriti, a nie dopiero w nadzwyczajnym środku zaskarżenia • TSUE wyraźnie odrzucił pogląd, że sam udział KRS w obecnym składzie w procedurze nominacyjnej – nawet w połączeniu z brakiem skutecznego środka odwoławczego dla kandydatów – uzasadnia automatyczne kwestionowanie statusu.

Skład orzekający

Mariusz Załucki

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego i TSUE w kwestii oceny wadliwości powołania sędziego oraz dopuszczalności podnoszenia takich zarzutów w skardze kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podniesienia zarzutu wadliwości powołania sędziego w skardze kasacyjnej, przy jednoczesnym braku skorzystania z dostępnych środków na wcześniejszym etapie postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezawisłością sędziowską i praworządnością, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie prawników i opinii publicznej.

Sąd Najwyższy: Zarzut wadliwości sędziego w skardze kasacyjnej to nadużycie prawa i szkoda dla wymiaru sprawiedliwości.

Dane finansowe

zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 5400 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst