I CSK 5845/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez Bank S.A. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Toruniu. Sądy niższych instancji uznały klauzule indeksacyjne w umowie kredytu hipotecznego waloryzowanego kursem CHF za abuzywne, nieuzgodnione indywidualnie i niejednoznaczne. W konsekwencji, po wyeliminowaniu tych postanowień, umowa została uznana za niewykonalną, a świadczenia spełnione przez kredytobiorcę za nienależne, co skutkowało zasądzeniem od banku zwrotu spłaconych rat. Bank w skardze kasacyjnej podniósł istotne zagadnienia prawne dotyczące m.in. upadku umowy ubezpieczeniowej oraz momentu powstania opóźnienia w spłacie odsetek. Sąd Najwyższy, powołując się na uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej z dnia 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), stwierdził, że w przypadku abuzywności klauzuli walutowej, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie, co uniemożliwia przyjęcie skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy podkreślił, że nie ma podstaw do pozbawienia kredytobiorcy odsetek za okres przed potwierdzeniem przez niego woli upadku umowy, a umowa ubezpieczenia, ściśle związana z umową kredytu, również dzieli jej los. W związku z tym, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od banku na rzecz kredytobiorcy koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej nieważności umów kredytów CHF po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul walutowych oraz skutków dla umów akcesoryjnych.
Dotyczy umów kredytów indeksowanych lub denominowanych do walut obcych, zawartych przed wejściem w życie zmian w prawie bankowym lub w sytuacji braku indywidualnego uzgodnienia klauzul walutowych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy upadek umowy kredytu indeksowanego do CHF pociąga za sobą nieważność stosunków ubezpieczeniowych i powstanie roszczenia o zwrot składek ubezpieczeniowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa ubezpieczenia, ściśle związana z umową kredytu i niemająca ekonomicznego sensu bez tej umowy, dzieli los umowy kredytu i także jest nieważna, co skutkuje roszczeniem o zwrot składek.
Uzasadnienie
Umowa ubezpieczenia jest akcesoryjna wobec umowy kredytu. Jeśli umowa kredytu jest nieważna z powodu abuzywności klauzuli walutowej, umowa ubezpieczeniowa również staje się nieważna, a świadczenia z niej (składki) stają się nienależne.
W jakim momencie powstaje stan opóźnienia uzasadniający domaganie się odsetek ustawowych za opóźnienie w przypadku uznania umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej za nieważną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Stan opóźnienia uzasadniający możliwość domagania się odsetek powstaje od dnia wyznaczonego w wezwaniu do zapłaty lub od dnia doręczenia odpisu pozwu i upływu realnego terminu dla dłużnika na spełnienie świadczenia, a nie od dnia prawomocności wyroku czy od dnia złożenia oświadczenia o chęci skorzystania z ochrony dyrektywy.
Uzasadnienie
Artykuł 385¹ § 1 k.c. nie ustanawia wyjątków od zasady z art. 455 k.c. dotyczącej terminu spełnienia świadczeń powstających na skutek nieważności umowy lub jej części. Roszczenie konsumenta staje się wymagalne zgodnie z art. 455 k.c., tj. z upływem czasu koniecznego do oceny przez przedsiębiorcę zasadności żądania zapłaty.
Czy w przypadku uznania postanowienia umowy kredytu indeksowanego za niedozwolone, miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce abuzywnego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
Uzasadnienie
Jest to teza uchwały pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), która stanowi, że w przypadku abuzywności klauzuli walutowej, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie, co wyklucza możliwość uzupełnienia luki przez inne przepisy.
Czy w przypadku niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego, umowa wiąże w pozostałym zakresie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Jest to teza uchwały pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), która stanowi, że eliminacja abuzywnego postanowienia dotyczącego sposobu ustalania kursu waluty obcej prowadzi do nieważności całej umowy, jeśli nie można ustalić wiążącego kursu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.D. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy nieuzgodnione indywidualnie, kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszające jego interesy, nie są wiążące dla konsumenta. Dotyczy to w szczególności postanowień określających główne świadczenia stron.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia stosuje się do stosunków zobowiązaniowych powstałych w wyniku nienależnego świadczenia.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy odmówi przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jeżeli od niej zależy rozwiązanie istotnego zagadnienia prawnego, wywołuje ona potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołuje potrzebę usunięcia błędów w orzecznictwie sądów powszechnych.
Pomocnicze
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania tej korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, choćby nie poniósł żadnej szkody i choćby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
k.c. art. 120 § § 1
Kodeks cywilny
Odsetki ustawowe za opóźnienie są równe sumie stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Po zamknięciu rozprawy sąd wydaje wyrok, który po ogłoszeniu podlega wykonaniu z chwilą uprawomocnienia.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Oceny, czy postanowienie umowy zawiera klauzulę niedozwoloną, dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy; tę ocenę uwzględnia się także przy rozstrzyganiu o związaniu postanowieniem umowy po jego uznaniu za niedozwolone.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Dz.U. 2016 poz. 1668 art. 10 § 4
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie
Określa stawki minimalne opłat za czynności adwokackie w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN (III CZP 25/22) wyklucza możliwość dalszego wykonywania umowy po usunięciu abuzywnej klauzuli walutowej. • Umowa ubezpieczenia, jako akcesoryjna, dzieli los nieważnej umowy kredytu. • Roszczenie o zwrot nienależnych świadczeń staje się wymagalne zgodnie z art. 455 k.c.
Odrzucone argumenty
Argumenty banku dotyczące możliwości utrzymania umowy w mocy po wyeliminowaniu klauzuli walutowej lub dotyczące momentu powstania opóźnienia w spłacie.
Godne uwagi sformułowania
w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów • w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie • Umowa ubezpieczenia, ściśle związana z umową kredytu i niemająca ekonomicznego sensu bez tej umowy, dzieli los umowy kredytu i także jest nieważna
Skład orzekający
Dariusz Pawłyszcze
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej nieważności umów kredytów CHF po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul walutowych oraz skutków dla umów akcesoryjnych."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytów indeksowanych lub denominowanych do walut obcych, zawartych przed wejściem w życie zmian w prawie bankowym lub w sytuacji braku indywidualnego uzgodnienia klauzul walutowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów CHF i potwierdza stanowisko Sądu Najwyższego w kwestii ich nieważności, co jest nadal gorącym tematem dla wielu konsumentów i prawników.
“Kredyty CHF: Sąd Najwyższy potwierdza – umowa nieważna, bank musi oddać pieniądze!”
Dane finansowe
WPS: 117 326,6 PLN
zwrot spłaconych rat jako świadczenie nienależne: 117 326,6 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.