I CSK 569/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu braku istotnych zagadnień prawnych i oczywistej bezzasadności, uznając umowę dotyczącą przyszłego świadczenia za nieważną z powodu braku konsensu.
Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, który utrzymał w mocy wyrok zasądzający od pozwanego 100 000 zł na rzecz powodów. Skarga kasacyjna dotyczyła ważności porozumienia, w którym pozwany zobowiązał się do przeniesienia własności mebli zabytkowych w przyszłości. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, stwierdzając, że brak konsensu co do przedmiotu świadczenia czyni umowę nieważną, a tym samym nie występują przesłanki do przyjęcia skargi kasacyjnej.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną R.S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 12 września 2022 r., który oddalił apelację pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z 5 lutego 2020 r. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego na rzecz powodów Z.L. i A.L. kwotę 100 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Skarga kasacyjna R.S. opierała się na zarzutach występowania istotnych zagadnień prawnych, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie oraz oczywistej zasadności skargi. Wszystkie te zarzuty koncentrowały się wokół skuteczności lub ważności paragrafu 2 pkt 7 porozumienia z 4 lipca 2014 r., które przewidywało spełnienie świadczenia o wartości 100 000 zł w postaci przeniesienia własności przyszłych, zaakceptowanych przez wierzyciela mebli zabytkowych. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 398^9^ § 1 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Uzasadnił to brakiem wystąpienia przesłanek wskazanych w ustawie, stwierdzając, że bezskuteczność lub nieważność spornego postanowienia nie budzi wątpliwości. Sąd podkreślił, że strony nie osiągnęły minimalnego zakresu konsensu niezbędnego do zawarcia umowy, ponieważ przedmiot świadczenia miał być uzgodniony dopiero w przyszłości, a brak było zobiektywizowanego mechanizmu jego określenia. W związku z tym postanowienie to nie mogło wywołać skutków prawnych. Sąd Najwyższy zaznaczył, że skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, służącym rozwojowi prawa i jednolitości orzecznictwa, a jej przyjęcie jest uzasadnione tylko w przypadkach, gdy mogą być zrealizowane te funkcje.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, takie porozumienie nie może zostać uznane za ważnie zawartą umowę zobowiązującą, ponieważ strony nie osiągnęły minimalnego zakresu konsensu co do elementów koniecznych umowy, a brak jest zobiektywizowanego mechanizmu określenia przedmiotu świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że brak konsensu co do przedmiotu świadczenia, który miał być uzgodniony w przyszłości, a także brak mechanizmu jego określenia, czyni umowę nieważną. Każda umowa musi określać elementy konieczne, do czego strony się zobowiązały.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strona wygrywająca
R.S. (w sensie, że jego skarga nie została przyjęta do rozpoznania, co oznacza utrzymanie w mocy orzeczenia sądu niższej instancji)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z.L. | osoba_fizyczna | powód |
| A.L. | osoba_fizyczna | powód |
| R.S. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (3)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 398^9 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W razie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania Sąd Najwyższy zamyka przewód sądowy.
Pomocnicze
k.c. art. 506 § 1
Kodeks cywilny
Odnowienie w rozumieniu art. 506 § 1 k.c. w postaci zobowiązania do spełnienia innego świadczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak konsensu stron co do przedmiotu świadczenia w umowie. Nieważność postanowienia dotyczącego przyszłego świadczenia z powodu braku elementów koniecznych umowy. Brak wystąpienia przesłanek z art. 398^9^ § 1 k.p.c. uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnych zagadnień prawnych związanych z ważnością porozumienia. Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie. Oczywista zasadność skargi kasacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
strony nie osiągnęły minimalnego zakresu konsensu, który jest konieczny do uznania, że doszło do zawarcia umowy w tym zakresie Każda czynność prawna, w tym umowa zobowiązująca, musi określać elementy konieczne wskazujące, do czego strony się zobowiązały Pozostawienie elementów koniecznych do przyszłych ustaleń oznacza w istocie, że do zawarcia umowy w tym zakresie nie doszło.
Skład orzekający
Marcin Krajewski
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów dotyczących konsensu stron przy zawieraniu umów, zwłaszcza tych dotyczących przyszłych świadczeń, oraz przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku określenia przedmiotu świadczenia w umowie i braku mechanizmu jego ustalenia. Nie dotyczy umów, gdzie przedmiot jest określony lub istnieje mechanizm jego ustalenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje kluczową zasadę prawa cywilnego dotyczącą konieczności istnienia konsensu co do istotnych postanowień umowy, co jest fundamentalne dla każdego prawnika. Pokazuje też, jak Sąd Najwyższy filtruje sprawy trafiające do rozpoznania.
“Czy umowa o przyszłe meble zabytkowe jest ważna? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowy wymóg konsensu.”
Dane finansowe
WPS: 100 000 PLN
zapłata: 100 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I CSK 569/23 POSTANOWIENIE 22 marca 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Krajewski na posiedzeniu niejawnym 22 marca 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa Z.L. i A.L. przeciwko R.S. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej R.S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 12 września 2022 r., V ACa 193/20, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. (E.M.) UZASADNIENIE Wyrokiem z 12 września 2022 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację R.S. od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z 5 lutego 2020 r., w którym Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powodów 100 000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Pozwany wniósł skargę kasacyjną od wyroku z 12 września 2022 r., powołując się na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych (art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c.), potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c.) oraz oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c.). Wszystkie wskazane podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania koncentrują się wokół kwestii skuteczności lub ważności paragrafu 2 pkt 7 porozumienia z 4 lipca 2014 r., w którym przewidziano, że pozwany spełni świadczenie o wartości 100 000 zł w postaci przeniesienia własności mebli zabytkowych, które zostaną zaoferowane w przyszłości przez pozwanego i zaakceptowane przez wierzyciela. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398 9 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Ograniczenie przesłanek do czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane te funkcje, a skarga kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. W sprawie nie wystąpiły żadne ze wskazanych przez pozwanego przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, gdyż bezskuteczność, ewentualnie nieważność, postanowienia, wokół którego się one koncentrują, nie budzi żadnych wątpliwości. W postanowieniu tym strony uzgodniły spełnienie świadczenia, którego przedmiot miał być między nimi uzgodniony dopiero w przyszłości. Oznacza to, że strony nie osiągnęły minimalnego zakresu konsensu, który jest konieczny do uznania, że doszło do zawarcia umowy w tym zakresie. Każda czynność prawna, w tym umowa zobowiązująca, musi określać elementy konieczne wskazujące, do czego strony się zobowiązały, w jaki sposób powinien zachować się dłużnik, aby spełnić świadczenie. Pozostawienie elementów koniecznych do przyszłych ustaleń oznacza w istocie, że do zawarcia umowy w tym zakresie nie doszło. Wyjątek może stanowić jedynie sytuacja, w której jednocześnie zostałby przewidziany zobiektywizowany mechanizm określenia przedmiotu świadczenia na wypadek, gdyby stronom nie udało się osiągnąć porozumienia. W niniejszej sprawie takiego mechanizmu nie ustalono. W tym stanie rzeczy zbędne były rozważania, czy wskazane powyżej postanowienie stanowiło odnowienie dotychczasowego zobowiązania, gdyż w ogóle nie mogło ono wywołać skutków prawnych. Jedynie na marginesie można zauważyć, że gdyby strony rzeczywiście uzgodniły przedmiot świadczenia rzeczowego, które miałoby zostać spełnione zamiast zwrotu pożyczki, stanowiłoby to klasyczny przypadek odnowienia w rozumieniu art. 506 § 1 k.c. w postaci zobowiązania do spełnienia innego świadczenia. Ze wskazanych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398 9 § 2 k.p.c.). (E.M.) [ms]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI