I CSK 5658/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej banku w sprawie o zapłatę, uznając, że podniesione zagadnienia prawne dotyczące abuzywności umów kredytowych nie spełniają wymogów nowości i nie wymagają wykładni.
Bank spółka akcyjna złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku w sprawie o zapłatę przeciwko T. D. i A. D. Skarżący powołał się na istotne zagadnienia prawne dotyczące umów indeksowanych lub denominowanych kredytów hipotecznych pod kątem abuzywności ich postanowień. Sąd Najwyższy, analizując przedstawione argumenty, stwierdził, że kwestie te zostały już wielokrotnie rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, nie spełniając tym samym wymogu nowości i istotności zagadnienia prawnego. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną wniesioną przez Bank S.A. z siedzibą w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 29 kwietnia 2022 r., wydanego w sprawie o zapłatę przeciwko T. D. i A. D. Bank argumentował, że skarga kasacyjna powinna zostać przyjęta do rozpoznania ze względu na występowanie istotnych zagadnień prawnych dotyczących następstw badania umów indeksowanych lub denominowanych kredytów hipotecznych pod kątem abuzywności ich postanowień, a także potrzebę dokonania wykładni przepisów prawa. Skarżący wskazał również, że skarga jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy, po analizie przedstawionych argumentów, stwierdził, że wymagania dotyczące istotnego zagadnienia prawnego i potrzeby wykładni przepisów prawa, jako przyczyn przyjęcia skargi kasacyjnej, nie są spełnione. Podkreślono, że problem prawny przedstawiony do rozstrzygnięcia nie może być już rozwiązany w orzecznictwie, a w przypadku przesłanki z art. 398^9^ § 1 pkt 2 k.p.c. (rozbieżność w orzecznictwie) nie można traktować jako takiej rozbieżności pojedynczych orzeczeń odbiegających od powszechnie przyjętego stanowiska. Sąd Najwyższy zauważył, że kwestie dotyczące abuzywności klauzul przeliczeniowych w umowach kredytów indeksowanych lub denominowanych do waluty obcej, w tym następstwa stwierdzenia abuzywności i możliwość orzeczenia nieważności umowy, doczekały się już licznych wypowiedzi zarówno Sądu Najwyższego, jak i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Wskazano, że utrwalił się pogląd o niedozwolonym charakterze klauzul ustalających kurs waluty w sposób pozostawiający bankowi swobodę, a także o tym, że klauzule przeliczeniowe określają główne świadczenie kredytobiorcy. Podkreślono również, że po wyłączeniu klauzuli abuzywnej umowa nie może obowiązywać w zaktualizowanym kształcie, chyba że konsument wyraźnie zamanifestuje wolę utrzymania umowy, a jej nieważność skutkowałaby jego pokrzywdzeniem, co jest zgodne z linią orzeczniczą TSUE. Sąd Najwyższy odniósł się także do możliwości stosowania powództwa z art. 189 k.p.c. oraz prawa zatrzymania, wskazując, że w tych kwestiach również istnieją już ugruntowane stanowiska orzecznicze. Ponadto, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że niedopuszczalne jest przywoływanie tych samych argumentów na poparcie tezy o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego i oczywistej zasadności skargi. W związku z brakiem wykazania przez skarżącego występowania nowych, nierozstrzygniętych przez Sąd Najwyższy kwestii prawnych, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398^9^ § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przedstawione zagadnienia prawne nie spełniają wymogów nowości i istotności, gdyż zostały już wielokrotnie rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że kwestie dotyczące abuzywności klauzul przeliczeniowych w umowach kredytów indeksowanych lub denominowanych do waluty obcej, w tym następstwa stwierdzenia abuzywności i możliwość orzeczenia nieważności umowy, doczekały się już licznych wypowiedzi orzeczniczych. Podkreślono, że problem prawny przedstawiony do rozstrzygnięcia nie może być już rozwiązany w orzecznictwie, a argumenty skarżącego nie wskazują na potrzebę zmiany ustalonej linii orzeczniczej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bank spółki akcyjnej w W. | spółka | powód |
| T. D. | osoba_fizyczna | pozwany |
| A. D. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 398^9^ § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przyjęcie skargi do rozpoznania może uzasadniać występowanie istotnego zagadnienia prawnego, które nie zostało jeszcze rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 398^9^ § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przyjęcie skargi do rozpoznania może uzasadniać potrzeba dokonania wykładni przepisów prawa, w oparciu o które sformułowano zagadnienia.
k.p.c. art. 398^9^ § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Przyjęcie skargi do rozpoznania może uzasadniać oczywista zasadność skargi.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^9^ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^9^ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 353^1^
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
p.b. art. 69
Prawo bankowe
Dotyczy umowy kredytu bankowego.
k.c. art. 498
Kodeks cywilny
Dotyczy potrącenia wzajemnych wierzytelności.
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Dotyczy powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego następstw badania umów indeksowanego lub denominowanego kredytu hipotecznego pod kątem abuzywności ich postanowień. Potrzeba dokonania wykładni przepisów prawa w zakresie umów kredytowych. Oczywista zasadność skargi kasacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
przymiot nowości problem prawny przedstawiony do rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy nie może być już rozwiązany w orzecznictwie rozbieżność występująca w orzecznictwie Sądu Najwyższego lub sądów powszechnych pojedynczych orzeczeń odbiegających od powszechnie przyjętego stanowiska klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści i przez to pozwala na pełną swobodę decyzyjną przedsiębiorcy w kwestii bardzo istotnej dla konsumenta, dotyczącej kosztów kredytu, jest klauzulą niedozwoloną po wyłączeniu klauzuli abuzywnej umowa nie może obowiązywać w zaktualizowanym kształcie
Skład orzekający
Adam Doliwa
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku nowości i istotności zagadnień prawnych, które zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a nie meritum sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie dotyczy ważnej i wciąż aktualnej problematyki abuzywności umów kredytowych, choć Sąd Najwyższy podkreśla utrwalenie się linii orzeczniczej w tym zakresie.
“Sąd Najwyższy: Czy Twoja umowa kredytowa jest abuzywna? Sprawdź, co już wiemy.”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I CSK 5658/22 POSTANOWIENIE 25 stycznia 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Adam Doliwa na posiedzeniu niejawnym 25 stycznia 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa Banku spółki akcyjnej w W. przeciwko T. D. i A. D. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 29 kwietnia 2022 r., V ACa 759/21, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Powód Bank S.A. z siedzibą w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sadu Apelacyjnego w Gdańsku z 29 kwietnia 2022 r., wydanego w sprawie przeciwko T. D. i A. D. o zapłatę. Skarżący uzasadnił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania szeregiem szczegółowych zagadnień prawnych dotyczących następstw badania umów indeksowanego lub denominowanego kredytu hipotecznego pod kątem abuzywności ich postanowień. Dostrzegł również potrzebę dokonania wykładni przepisów prawa, w oparciu o które sformułował zagadnienia. Ponadto powód wskazał, że w jego ocenie skarga jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Choć wymagania stawiane istotnemu zagadnieniu prawnemu i potrzebie dokonania wykładni przepisów prawa jako przyczynom przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie są tożsame, to w obu przypadkach musi występować przymiot nowości a tym samym problem prawny przedstawiony do rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy nie może być już rozwiązany w orzecznictwie (zob. np. postanowienia SN z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22; z 29 sierpnia 2023 r., I CSK 4599/22; z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22; z 18 sierpnia 2023 r., I CSK 4091/22; z 2 sierpnia 2023 r., I CSK 6585/22; z 13 lipca 2023 r., I CSK 2570/22; z 30 maja 2023 r., I CSK 5362/22; z 24 kwietnia 2023 r., I CSK 5428/22; z 25 października 2023 r., I CSK 2989/23; z 27 września 2023 r., I CSK 4679/22, z 17 sierpnia 2023 r., I CSK 5668/22). W przypadku przesłanki z art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c. przyjęcie skargi do rozpoznania może uzasadniać rozbieżność występująca w orzecznictwie Sądu Najwyższego lub sądów powszechnych (zob. np. postanowienia SN z 30 czerwca 2023 r., I CSK 3515/22; z 6 grudnia 2023 r., I CSK 555/23; z 20 września 2023 r., I CSK 22/23). Za taką rozbieżność nie uważa się jednak istnienia pojedynczych orzeczeń odbiegających od powszechnie przyjętego stanowiska (zob. np. postanowienie SN z 28 lipca 2023 r., I CSK 519/23). W każdym natomiast przypadku, jeśli skarżący dąży do zakwestionowania ustalonej już linii orzeczniczej, to powinien przedstawić istotne argumenty, ze względu na które zmiana stanowiska Sądu Najwyższego jawi się jako zasadna (zob. np. postanowienia SN z 16 listopada 2023 r., I CSK 3453/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1658/23; z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1105/23). Skarżący przedstawił szereg wątpliwości natury prawnej odnoszących się do następstw stwierdzenia abuzywności niektórych postanowień umów kredytu zabezpieczonego hipoteką, w których wszystkie lub wybrane świadczenia stron były wyrażone w walucie obcej lub do tej waluty przeliczane. Kwestie jednak doczekały się już licznych wypowiedzi nie tylko Sądu Najwyższego, ale też Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Aktualnie zatem nie budzi wątpliwości, że choć umowa kredytu przewidująca tzw. spread walutowy mieści się w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego i stanowi jej możliwy wariant (art. 353 1 k.c. w zw. z art. 69 p.b.), to mechanizm ustalania przez bank kursów waluty, który pozostawia bankowi swobodę, jest w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta, zaś klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści i przez to pozwala na pełną swobodę decyzyjną przedsiębiorcy w kwestii bardzo istotnej dla konsumenta, dotyczącej kosztów kredytu, jest klauzulą niedozwoloną (por. wyroki SN z 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18, OSP 2021, z. 2, poz. 7; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22; z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22; z 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22, z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22; z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22; z 8 marca 2023 r., II CSKP 1095/22; z 12 kwietnia 2023 r., II CSKP 1531/22; z dnia 18 kwietnia 2023 r., II CSKP 1511/22). Również pogląd, że klauzule przeliczeniowe zastrzeżone w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego do waluty obcej wyroku określają główne świadczenie kredytobiorcy utrwalił się już w wypowiedziach Sądu Najwyższego (zob.m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18; z 30 września 2020 r., I CSK 556/18; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 415/22; z 28 lipca 2023 r., II CSKP 611/22; z 6 czerwca 2023 r., II CSKP 1159/22; z 7 lutego 2023 r., II CSKP 1541/22). Jeżeli po wyłączeniu klauzuli abuzywnej umowa nie może obowiązywać w zaktualizowanym kształcie, należy orzec jej nieważność. Wyjątkiem od tej zasady byłoby jedynie wyraźne zamanifestowanie woli konsumenta w przedmiocie utrzymania umowy, w sytuacji, w której sąd rozpoznający sprawę stwierdził, że stwierdzenie nieważności umowy skutkowałoby pokrzywdzeniem konsumenta, zaś konsument podzielałby to stanowisko. Wynika to z utrwalonej linii orzeczniczej TSUE, na którą złożyły się m.in. wyroki z 3 października 2019 r., C-260/18, Kamil Dziubak i Justyna Dziubak; z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, Bank BPH; z 21 września 2023 r., C-139/22, A.M. i P.M. przeciwko mBank S.A.; z 15 czerwca 2023 r., C-520/21, Arkadiusz Szcześniak przeciwko Bankowi M. S.A. W orzeczeniach tych TSUE opowiedział się przeciw możliwości zastąpienia usuniętych nieuczciwych postanowień umownych normami dyspozytywnymi o charakterze ogólnym lub innymi postanowieniami samej umowy, których celem była regulacja innych kwestii. Stanowisko to potwierdził Sad Najwyższy w wyroku z 26 kwietnia 2022 r., II CSKP 550/22. Wątpliwości nie budzi już również kwestia możliwości stosowania powództwa z art. 189 k.p.c. obok lub w miejsce roszczenia majątkowego (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 12 stycznia 2022 r., II CSKP 212/22; z 17 marca 2022 r., II CSKP 474/22; z 19 maja 2022 r., II CSKP 797/22; z 18 maja 2022 r., II CSKP 1030/22). Odnosząc się natomiast do wątpliwości związanych z dopuszczalnością i zakresem zastosowania prawa zatrzymania do roszczeń, których źródłem było zawarcie umowy kredytu, której postanowienia okazały się abuzywne, Sąd Najwyższy wskazał, że co do zasady skorzystanie z tej instytucji prawnej jest możliwe również w odniesieniu do roszczeń wynikających z kredytów denominowanych lub indeksowanych do waluty obcej, jednak jeśli obie wierzytelności istnieją i są jednorodzajowe (obie strony są zobowiązane do wzajemnego spełnienia świadczeń pieniężnych), to w Kodeksie cywilnym przewidziano dalej idącą instytucję, a mianowicie potrącenie wzajemnych wierzytelności (art. 498 i nast. k.c.). Wówczas nie zastrzega się prawa zatrzymania ze względu na możliwość skorzystania z instytucji potrącenia (zob. np. wyrok SN z 17 marca 2022 r., II CSKP 474/22, OSNC-ZD 2022 nr 4, poz. 44) . Na marginesie należy podkreślić, że niedopuszczalne jest przywoływanie tych samych argumentów na poparcie tezy o występowaniu w sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz przekonania o oczywistej zasadności skargi. Nie można bowiem równocześnie twierdzić, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym wyroku było efektem oczywistego naruszenia przepisów rozumianego jako widoczna, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c.), oraz sugerować, iż prawo to wymaga wykładni w ramach istotnego zagadnienia prawnego, które występuje wszakże tylko wtedy, gdy stosowanie konkretnych przepisów budzi poważne wątpliwości (art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c.) – zob. np. postanowienia SN z 3 października 2023 r., II PSK 46/23 i z 16 listopada 2022 r., III USK 74/22). W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zabrakło zatem kwestii prawnych, które nie zostały jeszcze rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy. Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 9 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, o kosztach postępowania kasacyjnego nie rozstrzygał zaś ze względu na brak wniosku o ich zasądzenie, który obejmowałby wydanie orzeczenia o odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania. [SOP]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI