I CSK 5576/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie wykazano przesłanek do jej przyjęcia, w szczególności dotyczących rozbieżności w orzecznictwie w kwestii ujawniania praw osobistych w księgach wieczystych.
Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną dotyczącą wpisu do księgi wieczystej, który miał ujawnić prawo osobiste lub roszczenie. Sąd Rejonowy utrzymał wpis, ale Sąd Okręgowy go uchylił. Skarżąca spółka wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej, powołując się na potrzebę wykładni przepisów dotyczących ujawniania praw osobistych w księgach wieczystych. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi, stwierdzając, że nie wykazano przesłanek z art. 398^9 § 1 pkt 2 k.p.c. i powołując się na ugruntowaną linię orzeczniczą.
Sprawa dotyczyła wpisu do księgi wieczystej nr [...] dotyczącego zobowiązania spółki komandytowej do niezbywania działki bez zgody spółki "C.". Sąd Rejonowy utrzymał ten wpis w mocy, jednak Sąd Okręgowy we Wrocławiu uchylił go i oddalił wniosek o wpis. Spółka "C." wniosła skargę kasacyjną, argumentując, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych dotyczących możliwości ujawnienia prawa osobistego lub roszczenia w księdze wieczystej na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, gdy przepis rangi ustawowej nie zawiera wyraźnego upoważnienia do takiego wpisu. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, przypomniał, że skarga ta jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia służącym rozwojowi prawa i jednolitości orzecznictwa, a nie kolejną instancją. Instytucja przedsądu (art. 398^9 k.p.c.) ma na celu selekcję skarg. Sąd Najwyższy podkreślił, że powołanie się na przesłankę rozbieżności w orzecznictwie wymaga szczegółowego wykazania tych rozbieżności i ich przyczyn. W ocenie Sądu Najwyższego, skarżąca nie wykazała spełnienia tej przesłanki. Sąd odwołał się do najnowszego orzecznictwa, zgodnie z którym ujawnienie prawa osobistego lub roszczenia w księdze wieczystej jest możliwe tylko wtedy, gdy przepisy ustawowe wyraźnie to przewidują, a nie można tego wywodzić z natury prawa. W związku z tym, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, ujawnienie prawa osobistego lub roszczenia w księdze wieczystej jest możliwe tylko wtedy, gdy przepisy ustawowe wyraźnie przewidują taką możliwość. Możliwość wpisu nie może być wywodzona z natury lub cech danego prawa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na ugruntowaną linię orzeczniczą, zgodnie z którą do ujawnienia prawa osobistego lub roszczenia w księdze wieczystej konieczny jest przepis rangi ustawy wyraźnie dopuszczający taką możliwość. Nie można tego wywodzić z samej natury prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strona wygrywająca
Sąd Najwyższy (odmawiając przyjęcia skargi)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| "C." spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. | spółka | wnioskodawca/skarżąca |
| "I." spółka komandytowa w W. | spółka | uczestnik |
Przepisy (3)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wykładnia przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów jest przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Wymaga wskazania przepisu, określenia zakresu wykładni, wykazania poważnego charakteru wątpliwości oraz, w przypadku rozbieżności, wskazania i analizy rozbieżnych orzeczeń.
u.k.w.h. art. 16 § ust. 1 i 2
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Przepisy te należy rozumieć w ten sposób, że prawo osobiste lub roszczenie może zostać ujawnione w księdze wieczystej tylko wtedy, gdy przepisy ustawowe wyraźnie przewidują taką możliwość. Możliwość wpisu nie może być wywodzona z natury lub cech danego prawa.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wykazania przesłanek z art. 398^9 § 1 pkt 2 k.p.c. przez skarżącą. Ugruntowana linia orzecznicza Sądu Najwyższego dotycząca ujawniania praw osobistych w księgach wieczystych.
Odrzucone argumenty
Potrzeba wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów dotycząca możliwości ujawnienia prawa osobistego lub roszczenia w księdze wieczystej na podstawie art. 16 ust. 1 u.k.w.h. w przypadku braku wyraźnego upoważnienia ustawowego.
Godne uwagi sformułowania
skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 398^9 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. art. 16 ust. 1 i 2 u.k.w.h. należy rozumieć w ten sposób, że prawo osobiste lub roszczenie może zostać ujawnione w księdze wieczystej tylko wtedy, gdy przepisy ustawowe wyraźnie przewidują taką możliwość. Możliwość wpisu do księgi wieczystej nie może być natomiast wywodzona z natury lub cech danego prawa osobistego albo roszczenia.
Skład orzekający
Jacek Grela
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 16 ust. 1 u.k.w.h. w kontekście ujawniania praw osobistych i roszczeń w księgach wieczystych, a także zasady przyjmowania skarg kasacyjnych przez Sąd Najwyższy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku wyraźnego upoważnienia ustawowego do wpisu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczowe zasady dotyczące skargi kasacyjnej i wpisów do ksiąg wieczystych, co jest istotne dla praktyków prawa nieruchomości i postępowania cywilnego.
“Kiedy prawo osobiste trafi do księgi wieczystej? SN wyjaśnia kluczowe zasady.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I CSK 5576/22 POSTANOWIENIE 24 kwietnia 2023 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Jacek Grela na posiedzeniu niejawnym 24 kwietnia 2023 r. w Warszawie, w sprawie z wniosku "C." spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W.. z udziałem "I." spółki komandytowej w W. o wpis w dziale trzecim księgi wieczystej nr […], na skutek skargi kasacyjnej "C." spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. od postanowienia Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 27 kwietnia 2022 r., II Ca 775/22, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Postanowieniem z 18 stycznia 2022 r. Sąd Rejonowy utrzymał w mocy wpis w dziale trzecim księgi wieczystej nr […], informujący o zobowiązaniu „I.” spółki komandytowej w W. do niezbywania działki nr [...] na rzecz osób trzecich, do czasu zakończenia inwestycji, bez pisemnej zgody „C.” spółki w W., dokonany na podstawie umowy sprzedaży z 25 lipca 2019 r. Postanowieniem z 27 kwietnia 2022 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w ten sposób, że dokonany przez referendarza sądowego 23 grudnia 2021 r. wpis uchylił i wniosek o dokonanie tego wpisu oddalił. W skardze kasacyjnej wnioskodawczyni, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazała na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c. Zdaniem skarżącej istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, dotycząca możliwości ujawnienia prawa osobistego lub roszczenia w księdze wieczystej na podstawie art. 16 ust. 1 u.k.w.h. w przypadku, gdy przepis rangi ustawowej regulujący prawo osobiste lub roszczenie nie zawiera wyraźnego upoważnienia do dokonania takiego wpisu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 398 9 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 398 9 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. Powołanie się na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości, określenia zakresu koniecznej wykładni, wykazania, że wątpliwości interpretacyjne mają poważny charakter i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy, a jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni przepisu (zob. m.in. postanowienia SN: z 15 października 2002 r. II CZ 102/02; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07 i z 8 lipca 2008 r., I CSK 111/08). Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że powyższa przesłanka nie została wykazana. W skardze kasacyjnej nie powołano argumentów, które mogłyby świadczyć, że w sprawie spełniona została któraś z przesłanek przyjęcia sprawy do rozpoznania. Należy podkreślić, że w najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, iż art. 16 ust. 1 i 2 u.k.w.h. należy rozumieć w ten sposób, że prawo osobiste lub roszczenie może zostać ujawnione w księdze wieczystej tylko wtedy, gdy przepisy ustawowe wyraźnie przewidują taką możliwość. Możliwość wpisu do księgi wieczystej nie może być natomiast wywodzona z natury lub cech danego prawa osobistego albo roszczenia. Do ujawnienia prawa osobistego lub roszczenia konieczny jest przepis rangi ustawy wyraźnie dopuszczający taką możliwość (zob. postanowienie SN z 4 marca 2022 r., II CSKP 54/22). Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398 9 § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności, które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu. [SOP] [ł.n]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI