I CSK 54/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód Bank [...] dochodził od pozwanego Przedsiębiorstwa Produkcyjno Usługowo Handlowego "K." sp. j. zapłaty kwoty 1.111.546,41 zł wraz z odsetkami. Wcześniej wydany nakaz zapłaty został uchylony po wniesieniu zarzutów przez pozwanego. Sąd Okręgowy uznał umowy z 2008 r. za nieważne w świetle art. 58 § 2 k.c., wskazując na błąd pozwanej spółki przy ich zawieraniu oraz nielojalność i nierzetelność banku. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, utrzymując w mocy nakaz zapłaty, uznając pozwaną spółkę za podmiot profesjonalny, świadomy ryzyka i prawidłowo poinformowany o warunkach umów. Sąd Apelacyjny uznał, że umowy nie były sprzeczne z zasadami współżycia społecznego ani nie zawierały klauzul abuzywnych. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanego, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy wskazał na błędy w kwalifikacji prawnej umów przez Sąd Apelacyjny oraz na przedwczesne wykluczenie możliwości powołania się przez pozwanego na błąd jako wadę oświadczenia woli (art. 84 k.c.). Sąd Najwyższy podkreślił, że ocena błędu wymaga indywidualizacji jego elementów konstrukcyjnych i nie można go utożsamiać z ogólnym ryzykiem gospodarczym. Sąd Najwyższy zwrócił również uwagę na niejasności w zakresie podstawy prawnej skargi kasacyjnej oraz na potrzebę weryfikacji dat, od których mogą być dochodzone odsetki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących błędu jako wady oświadczenia woli w umowach bankowych, kwalifikacja prawna umów terminowych i opcyjnych, zasady oceny postanowień regulaminów bankowych.
Dotyczy specyficznych umów bankowych i okoliczności faktycznych sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy błąd przy zawieraniu umowy bankowej, nie wywołany przez kontrahenta, może stanowić podstawę do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny przedwcześnie wykluczył możliwość powołania się przez pozwanego na błąd zwykły w rozumieniu art. 84 k.c., co wymaga dalszego zbadania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że ocena błędu wymaga indywidualizacji jego elementów konstrukcyjnych i nie można go utożsamiać z ogólnym ryzykiem gospodarczym. Sąd Apelacyjny nieprawidłowo zinterpretował pojęcie błędu, skupiając się na konstrukcji prawnej umów i pomijając istotę błędnego wyobrażenia pozwanego co do zabezpieczającego charakteru umowy i rozmiaru ryzyka.
Czy postanowienia regulaminu bankowego dotyczące wcześniejszego rozwiązania umowy i sposobu obliczania należności mogą być uznane za sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty naruszenia tych postanowień nie mogły być podzielone, nawet przy odmiennej kwalifikacji prawnej umów. Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił, że kwestionowane postanowienia nie były sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że postanowienia te regulują sposób ustalenia rozmiaru świadczenia pieniężnego, które już obiektywnie powstało, a kontrahent ma prawo do weryfikacji tych wyliczeń. Sąd Apelacyjny prawidłowo uznał, że nie można doszukać się w nich sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.
Czy umowy bankowe zawarte w 2008 r. są nieważne w świetle art. 58 § 1 i § 2 k.c. z powodu naruszenia zasad etyki zawodowej, procedur bankowych lub dyrektyw unijnych?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uznał, że ustalenia faktyczne nie uzasadniają wniosków o nieważności umów w świetle art. 58 § 1 i § 2 k.c. Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił, że kwestionowane postanowienia nie były sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zarzuty dotyczące naruszenia etyki bankowej, procedur czy dyrektyw unijnych zostały sformułowane zbyt ogólnie i nie wykazały bliżej podstaw do stwierdzenia nieważności umów. Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił, że umowy zostały zawarte w ramach swobody kontraktowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bank [...] | spółka | powód |
| Przedsiębiorstwo Produkcyjno Usługowo Handlowe "K." sp. j. | spółka | pozwany |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 84
Kodeks cywilny
Dotyczy błędu jako wady oświadczenia woli, który może stanowić podstawę do uchylenia się od skutków prawnych czynności prawnej.
Pomocnicze
k.c. art. 86
Kodeks cywilny
Dotyczy podstępu jako wady oświadczenia woli.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej sprzecznej z ustawą.
k.c. art. 58 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zasady swobody umów.
k.c. art. 357 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy klauzuli rebus sic stantibus.
k.c. art. 388
Kodeks cywilny
Dotyczy wyzysku.
k.c. art. 355 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy staranności zawodowej.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 365
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 393 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy podstaw skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Regulamin TTiP art. 7 § a
Regulamin Transakcji Terminowych i Pochodnych
Dotyczy uprawnienia banku do wypowiedzenia umowy w przypadku naruszenia.
Regulamin TTiP art. 384 § 2
Regulamin Transakcji Terminowych i Pochodnych
Dotyczy możliwości wiązania klienta regulaminem, jeśli miał łatwy dostęp do jego treści.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedwczesne wykluczenie możliwości powołania się przez pozwanego na błąd jako wadę oświadczenia woli (art. 84 k.c.). • Niewłaściwa kwalifikacja prawna umów przez Sąd Apelacyjny. • Brak wystarczającej indywidualizacji błędu w oświadczeniu pozwanego przez Sąd Apelacyjny.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 233 k.p.c. w zw. z art. 391 k.p.c. w skardze kasacyjnej. • Zarzuty naruszenia art. 357^1 k.c. i art. 388 k.c. z uwagi na sposób ich podniesienia. • Zarzuty dotyczące nieważności umów w świetle art. 58 § 1 i § 2 k.c. • Zarzuty dotyczące naruszenia zasad etyki bankowej, procedur bankowych i dyrektyw MiFiD.
Godne uwagi sformułowania
przedwcześnie doszło do uznania za nietrafne przynajmniej niektórych zarzutów kasacyjnych • nie zawsze przestrzegano odpowiedniego reżimu prawnego w motywacji podstaw naruszenia przepisów k.p.c. i przepisów prawa materialnego • właściwa kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku powinna odbywać się w ramach właściwej kwalifikacji prawnej danej umowy bankowej • nie można podzielić zarzutów naruszenia grupy przepisów wskazanych w pkt 1 skargi • przedwcześnie wykluczono - w ocenie Sądu Najwyższego - możliwość powołania się pozwanego na błąd zwykły w rozumieniu art. 84 k.c.
Skład orzekający
Jan Górowski
przewodniczący
Mirosław Bączyk
sprawozdawca
Wojciech Katner
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących błędu jako wady oświadczenia woli w umowach bankowych, kwalifikacja prawna umów terminowych i opcyjnych, zasady oceny postanowień regulaminów bankowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych umów bankowych i okoliczności faktycznych sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych umów finansowych i potencjalnego błędu przy ich zawieraniu, co jest istotne dla profesjonalistów z branży finansowej i prawniczej. Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu niższej instancji, co zawsze budzi zainteresowanie.
“Sąd Najwyższy bada, czy bank wprowadził klienta w błąd przy skomplikowanych umowach walutowych.”
Dane finansowe
WPS: 1 111 546,41 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.