I CSK 537/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że pozwany nie wykazał istnienia przesłanek uzasadniających jej merytoryczne rozpoznanie, w szczególności nie wykazał rozbieżności w orzecznictwie dotyczących zadośćuczynienia za śmierć bliskiej osoby przed 3 sierpnia 2008 r.
Pozwany wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, domagając się jej przyjęcia do rozpoznania z uwagi na rzekome rozbieżności w orzecznictwie dotyczące możliwości przyznania zadośćuczynienia najbliższym członkom rodziny osoby zmarłej w wyniku wypadku komunikacyjnego przed wprowadzeniem art. 446 § 4 k.c. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi, stwierdzając, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest jednolity pogląd o możliwości przyznania takiego zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c., nawet przed wprowadzeniem wspomnianego przepisu.
Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną wniesioną przez pozwanego P. [...] S.A. od wyroku Sądu Apelacyjnego, który zmieniał wyrok Sądu Okręgowego. Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego celem jest ochrona interesu publicznego poprzez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania prawa. Aby skarga kasacyjna została przyjęta do rozpoznania, strona musi wykazać istnienie istotnego zagadnienia prawnego, potrzebę wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania lub oczywistą zasadność skargi. Pozwany powołał się na potrzebę wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie, wskazując na kwestię możliwości przyznania zadośćuczynienia najbliższym członkom rodziny osoby zmarłej w wyniku wypadku komunikacyjnego przed dniem 3 sierpnia 2008 r. (przed wprowadzeniem art. 446 § 4 k.c.). Sąd Najwyższy stwierdził jednak, że w jego orzecznictwie ugruntowany jest jednolity pogląd, iż spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dobra osobistego członków rodziny i uzasadniać przyznanie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. Sąd przywołał szereg uchwał i wyroków potwierdzających tę linię orzeczniczą, również w kontekście roszczeń dochodzonych bezpośrednio od ubezpieczycieli. W związku z tym Sąd Najwyższy uznał, że pozwany nie wykazał istnienia przesłanki uzasadniającej przyjęcie skargi do rozpoznania i odmówił jej przyjęcia, zasądzając jednocześnie od pozwanego na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest jednolity pogląd, że spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dobra osobistego członków rodziny i uzasadniać przyznanie im zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c., nawet jeśli śmierć nastąpiła przed dniem 3 sierpnia 2008 r.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przywołał szereg uchwał i wyroków potwierdzających jednolity pogląd dotyczący możliwości przyznania zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. w przypadku śmierci osoby bliskiej na skutek deliktu, niezależnie od daty wprowadzenia art. 446 § 4 k.c. Podkreślono, że dotyczy to również roszczeń dochodzonych od ubezpieczycieli.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej
Strona wygrywająca
powodowie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. S. | osoba_fizyczna | powód |
| Z. S. | osoba_fizyczna | powód |
| P. [...] S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 398¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez stronę, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych, budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 398¹ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Na postanowienie odmawiające przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania strona może zaskarżyć zażaleniem.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Uzasadnia przyznanie zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, w tym więzi rodzinnych, nawet przed wprowadzeniem art. 446 § 4 k.c.
Pomocnicze
k.c. art. 446 § § 4
Kodeks cywilny
u.u.o. art. 34 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
W brzmieniu sprzed dnia 11 lutego 2012 r. nie wyłączał z zakresu ochrony ubezpieczeniowej zadośćuczynienia za krzywdę osoby, wobec której ubezpieczony ponosił odpowiedzialność na podstawie art. 448 k.c.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 108
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Jednolity pogląd Sądu Najwyższego co do możliwości przyznania zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. za śmierć osoby bliskiej przed 3 sierpnia 2008 r. Brak wykazania przez stronę pozwaną istnienia rozbieżności w orzecznictwie.
Odrzucone argumenty
Twierdzenie strony pozwanej o istnieniu rozbieżności w orzecznictwie co do możliwości przyznania zadośćuczynienia najbliższym członkom rodziny osoby zmarłej w wyniku wypadku komunikacyjnego przed dniem 3 sierpnia 2008 r.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, silnie nacechowanym pierwiastkiem publicznoprawnym, a jej rolą nie jest korygowanie wszelkich orzeczeń sądowych zawierających ewentualne uchybienia. Skarga kasacyjna służy ochronie interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania prawa oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój jurysprudencji i prawa pozytywnego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest jednolity pogląd, że spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dobra osobistego członków rodziny zmarłego w postaci szczególnej więzi rodzinnej łączącej ich ze zmarłym i uzasadniać przyznanie im zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c., jeżeli śmierć nastąpiła na skutek deliktu przed dniem 3 sierpnia 2008 r.
Skład orzekający
Agnieszka Piotrowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie jednolitej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej na podstawie art. 448 k.c. przed wprowadzeniem art. 446 § 4 k.c. oraz kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego i orzeczniczego sprzed daty wydania orzeczenia, choć potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczowe kryteria przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, co jest istotne dla praktyków. Dodatkowo, potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą w ważnej dla wielu osób kwestii zadośćuczynienia za śmierć bliskiego.
“Kiedy Sąd Najwyższy przyjmie Twoją skargę kasacyjną? Kluczowe kryteria i pułapki.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I CSK 537/13 POSTANOWIENIE Dnia 29 kwietnia 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Agnieszka Piotrowska w sprawie z powództwa G. S. i Z. S. przeciwko P. […] S.A. w W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 kwietnia 2014 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt I ACa […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanego na rzecz każdego z powodów po 900 (dziewięćset) złotych, łącznie 1.800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE W związku z wniesieniem przez pozwanego P. […] S.A. skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 16 maja 2013 roku zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 12 lipca 2012 r. zważyć należy, co następuje: Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, przysługującym od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, silnie nacechowanym pierwiastkiem publicznoprawnym, a jej rolą nie jest korygowanie wszelkich orzeczeń sądowych zawierających ewentualne uchybienia, ponieważ tę funkcję realizują zwyczajne środki zaskarżenia i skarga o wznowienie postępowania. Skarga kasacyjna służy ochronie interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania prawa oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój jurysprudencji i prawa pozytywnego. Taka konstrukcja i rola skargi kasacyjnej, powoduje konieczność poddania jej kontroli wstępnej pod kątem spełniania kryteriów, kwalifikujących do przedstawienia skargi Sądowi Najwyższemu w celu merytorycznego rozpoznania. Stosownie do 398 9 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez stronę, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych, budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący powołał się na potrzebę wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie, co wymagało wykazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne kontrowersje, nie doczekał się jeszcze wykładni bądź też jego niejednolita interpretacja prowadzi do wydawania przez sądy odmiennych rozstrzygnięć w sprawach o identycznym lub zbliżonym stanie faktycznym. Należy jednak przytoczyć przykłady takich orzeczeń i wykazać istniejące między nimi rozbieżności (por. nie publikowane postanowienia SN z dnia 24 października 2012 r., I PK 144/12, z dnia 13 czerwca 2008 roku, III CSK 104/08, z dnia 28 marca 2007 roku, II CSK 84/07, z dnia 12 grudnia 2008 roku, II PK 220/08). Skarżącego obarcza przy tym ciężar przedstawienia wyodrębnionej i pogłębionej argumentacji prawnej, wyszczególniającej dostrzegane przez stronę poważne wątpliwości interpretacyjne (por. niepublikowane postanowienia SN z dnia 8 lipca 2009 roku, I CSK 111/09, z dnia 12 grudnia 2008 roku, II PK 220/08). Skarżący wskazał, że występują rozbieżności w orzecznictwie co do możliwości przyznania zadośćuczynienia najbliższym członkom rodziny osoby zmarłej w wyniku wypadku komunikacyjnego przed dniem 3 sierpnia 2008 roku, a więc przed wprowadzeniem do systemu prawa cywilnego kodeksu cywilnego art. 446 § 4 k.c. Wbrew jednak stanowisku skarżącego w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest jednolity pogląd, że spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dobra osobistego członków rodziny zmarłego w postaci szczególnej więzi rodzinnej łączącej ich ze zmarłym i uzasadniać przyznanie im zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c., jeżeli śmierć nastąpiła na skutek deliktu przed dniem 3 sierpnia 2008 r. (por. uchwały Sądu Najwyższego: z dnia 22 października 2010 r., III CZP 76/10, OSNC-ZD 2011, nr B, poz. 42 i z dnia 13 lipca 2011 r., III CZP 32/11, OSNC 2012, nr 1 poz. 10 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 14 stycznia 2010 r., IV CSK 307/09, OSNC-ZD 2010, nr C, poz. 91, z dnia 25 maja 2011 r., II CSK 537/10, nie publ., z dnia 11 maja 2011 r., I CSK 621/10, nie publ. i z dnia 15 marca 2012 r., I CSK 314/11, nie publ.). Wszystkie przytoczone orzeczenia zostały wydane w sprawach, w których roszczenia z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej sprawcy wypadku komunikacyjnego, w tym o zadośćuczynienie za krzywdę wywołaną zerwaniem więzi rodzinnych w wyniku śmierci osoby bliskiej, dochodzone były bezpośrednio od ubezpieczycieli. W uchwale z dnia 20 grudnia 2012 r. (III CZP 93/12, OSNC 2013, nr 7-8, poz. 84) Sąd Najwyższy stwierdził, że artykuł 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. Nr 124, poz. 1152 ze zm.) - w brzmieniu sprzed dnia 11 lutego 2012 r. - nie wyłączał z zakresu ochrony ubezpieczeniowej zadośćuczynienia za krzywdę osoby, wobec której ubezpieczony ponosił odpowiedzialność na podstawie art. 448 k.c. W tej sytuacji uznać należy, że pozwany nie wykazał istnienia powołanej w skardze kasacyjnej przesłanki, uzasadniającej przyjęcie jej do rozpoznania, stąd na podstawie art. 398 9 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego na rzecz powodów, którzy wnieśli odpowiedź na skargę kasacyjną, orzeczono na podstawie art. 98 i art. 99 w związku z art. 108 w związku z art. 398 21 k.p.c. [aw] jw
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI