I CSK 531/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd pierwszej instancji oddalił powództwo o uznanie za niedozwolone postanowienia wzorca umowy, które określało powierzchnię użytkową lokalu na podstawie nieaktualnej polskiej normy PN-70/B-2365. Sąd ten uznał, że dezaktualizacja normy nie dyskwalifikuje jej stosowania, a postanowienie nie narusza dobrych obyczajów ani interesów konsumenta. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, uznając postanowienie za niedozwolone i zakazując jego stosowania, ponieważ uznał je za sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interesy konsumenta, a także za postanowienie niedotyczące głównych świadczeń stron. Sąd odwoławczy argumentował, że przeciętny konsument nie zna treści normy, a jej dostępność jest wątpliwa. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanego, uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny błędnie zakwalifikował istotę sprawy, nie stosując art. 386 § 4 k.p.c. i błędnie uznał, że sporne postanowienie nie dotyczy głównych świadczeń stron. Sąd Najwyższy podkreślił, że postanowienia określające główne świadczenia stron, w tym cenę, podlegają kontroli pod kątem ich jednoznaczności (art. 385¹ § 1 zd. 2 k.c.), a nie pod kątem sprzeczności z dobrymi obyczajami czy rażącego naruszenia interesów konsumenta (art. 385¹ § 1 zd. 1 k.c.), jeśli są sformułowane jednoznacznie. W związku z tym Sąd Apelacyjny niewłaściwie zastosował art. 385¹ § 1 zd. 1 k.c. i zaniechał zbadania przesłanek z art. 385¹ § 1 zd. 2 k.c. Sąd Najwyższy oddalił zarzuty dotyczące nieważności postępowania i naruszenia innych przepisów prawa materialnego, uznając, że Sąd Apelacyjny nie zakazywał stosowania normy, a jedynie sugerował inne sposoby określenia powierzchni.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 385¹ § 1 zd. 1 i 2 k.c. w kontekście postanowień wzorców umów dotyczących głównych świadczeń stron, w szczególności ceny i sposobu jej ustalania.
Dotyczy głównie umów z konsumentami, gdzie stosuje się przepisy o klauzulach niedozwolonych. Wymaga analizy, czy dane postanowienie faktycznie określa główne świadczenie i czy jest sformułowane jednoznacznie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postanowienie wzorca umowy określające sposób pomiaru powierzchni użytkowej lokalu, wpływające na jego cenę, może być uznane za niedozwolone na podstawie art. 385¹ § 1 zd. 1 k.c. (sprzeczność z dobrymi obyczajami i rażące naruszenie interesów konsumenta)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli postanowienie to określa główne świadczenie stron i jest sformułowane jednoznacznie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że postanowienia określające główne świadczenia stron (w tym cenę) podlegają kontroli pod kątem ich jednoznaczności (art. 385¹ § 1 zd. 2 k.c.), a nie pod kątem sprzeczności z dobrymi obyczajami czy rażącego naruszenia interesów konsumenta (art. 385¹ § 1 zd. 1 k.c.), o ile są sformułowane jednoznacznie. Błędne zastosowanie przez Sąd Apelacyjny art. 385¹ § 1 zd. 1 k.c. do postanowienia dotyczącego głównego świadczenia stanowiło podstawę do uchylenia wyroku.
Czy nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji uzasadnia uchylenie wyroku sądu drugiej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli sąd drugiej instancji nie zastosował art. 386 § 4 k.p.c. mimo nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że nierozpoznanie istoty sprawy może polegać na wadliwej kwalifikacji przez sąd odwoławczy istoty sprawy lub niedostatecznie ustalonym stanie faktycznym, co skutkuje wadliwą subsumpcją. W tym przypadku Sąd Apelacyjny błędnie uznał, że sporne postanowienie nie dotyczy głównych świadczeń stron, co stanowiło nierozpoznanie istoty sprawy w kontekście właściwej oceny prawnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. S. | osoba_fizyczna | powód |
| M. B. | osoba_fizyczna | powód |
| S. B. | osoba_fizyczna | powód |
| D. D. S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (20)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1 zd. 2
Kodeks cywilny
Wyłącza zastosowanie przesłanek z § 1 zd. 1 do postanowień określających główne świadczenia stron, jeśli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 1 zd. 1
Kodeks cywilny
Określa przesłanki uznania postanowienia wzorca umowy za niedozwolone (sprzeczność z dobrymi obyczajami, rażące naruszenie interesów konsumenta).
k.c. art. 535
Kodeks cywilny
k.c. art. 536 § § 1
Kodeks cywilny
Ustawa o ochronie nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego art. 39
Ustawa o normalizacji art. 5 § ust. 1 i 3
Konstytucja art. 10 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa o ochronie praw lokatorów art. 2 § ust. 1 pkt 7 i ust. 2
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 227-228
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 278
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 384 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 385 § § 2
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędne zakwalifikowanie przez Sąd Apelacyjny spornego postanowienia jako niebędącego głównym świadczeniem stron. • Niewłaściwe zastosowanie art. 385¹ § 1 zd. 1 k.c. do postanowienia dotyczącego głównego świadczenia. • Niezastosowanie art. 385¹ § 1 zd. 2 k.c. do postanowienia dotyczącego głównego świadczenia.
Odrzucone argumenty
Zarzut nieważności postępowania z powodu pozbawienia strony prawa do sądu. • Naruszenie przepisów materialnych dotyczących zakazu stosowania Polskiej Normy lub nakładania obowiązku stosowania rozwiązań ustawowych.
Godne uwagi sformułowania
zdanie drugie tego przepisu wyłącza zastosowanie zdania pierwszego art. 385¹ § 1 k.c. do postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, wprowadzając odrębną przesłankę ustawową dokonywania oceny abuzywności takich postanowień w postaci ich sformułowania w sposób jednoznaczny. • postanowienie wzorca wskazujące podstawę określenia powierzchni użytkowej lokalu jako elementu kształtującego bezpośrednio jego cenę należy uznać za postanowienie określające główne świadczenie stron. • wymóg jednoznacznego i w sposób zrozumiały sformułowania wzorca, określany zasadą transparentności wzorca, wyraźnie wyodrębnia te dwa elementy.
Skład orzekający
Zbigniew Kwaśniewski
przewodniczący-sprawozdawca
Jan Górowski
członek
Grzegorz Misiurek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 385¹ § 1 zd. 1 i 2 k.c. w kontekście postanowień wzorców umów dotyczących głównych świadczeń stron, w szczególności ceny i sposobu jej ustalania."
Ograniczenia: Dotyczy głównie umów z konsumentami, gdzie stosuje się przepisy o klauzulach niedozwolonych. Wymaga analizy, czy dane postanowienie faktycznie określa główne świadczenie i czy jest sformułowane jednoznacznie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony konsumentów – klauzul niedozwolonych w umowach, a Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową różnicę w ocenie postanowień dotyczących głównych świadczeń. Jest to istotne dla praktyków prawa konsumenckiego i deweloperów.
“Czy cena mieszkania może być ustalana na podstawie nieaktualnej normy? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice kontroli klauzul abuzywnych.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.