I CSK 530/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając brak przesłanek wskazujących na oczywistą zasadność lub istotne zagadnienie prawne, a także odstąpił od obciążenia powoda kosztami postępowania ze względu na jego trudną sytuację materialną.
Powód wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie o zadośćuczynienie i rentę. Sąd Najwyższy, analizując przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów, nieważność postępowania, oczywista zasadność), uznał, że żadna z nich nie została spełniona. Podkreślono, że skarga kasacyjna jest środkiem nadzwyczajnym, wymagającym wykazania kwalifikowanego naruszenia prawa lub interesu publicznego, czego w tej sprawie zabrakło. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, ale odstąpił od obciążenia powoda kosztami postępowania ze względu na jego trudną sytuację materialną.
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną powoda J. F. od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie o zadośćuczynienie i rentę przeciwko Skarbowi Państwa. Zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, zachodzi nieważność postępowania, lub skarga jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy stwierdził, że w niniejszej sprawie nie występuje żadna z tych przesłanek. Choć skarżący powołał się na oczywistą zasadność skargi, sąd uznał, że nie zostały przytoczone wystarczające argumenty świadczące o kwalifikowanym naruszeniu prawa przez Sąd Apelacyjny. Podkreślono, że skarga kasacyjna służy zapewnieniu jednolitości wykładni i rozwojowi prawa, a jej rozpoznanie musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającej poza indywidualny interes skarżącego. Sąd odniósł się również do problematyki przeludnienia w zakładach karnych, wskazując, że choć jest to znany problem, to przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia należy uwzględniać całokształt okoliczności, a nie tylko niedostateczną powierzchnię w celi. Zasądzenie zadośćuczynienia ma charakter fakultatywny (art. 448 k.c.) i musi być współmierne do okoliczności. Ponieważ zaskarżone orzeczenie nie naruszało w sposób oczywisty prawa, a rozpoznanie skargi nie leżało w interesie publicznym, Sąd Najwyższy odmówił jej przyjęcia do rozpoznania. Mając na uwadze trudną sytuację materialną powoda, odstąpiono od obciążenia go kosztami postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie może zostać przyjęta do rozpoznania, jeśli nie wykazano oczywistej zasadności poprzez przedstawienie wystarczających argumentów świadczących o kwalifikowanym naruszeniu prawa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że skarga kasacyjna jest środkiem nadzwyczajnym, wymagającym wykazania oczywistej zasadności poprzez dowiedzenie niewątpliwego sprzeciwu orzeczenia z przepisami lub błędnej wykładni/zastosowania prawa, które jest od razu widoczne dla prawnika. Brak takich argumentów uniemożliwia przyjęcie skargi do rozpoznania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. F. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Dyrektor Generalny Służby Więziennej | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący fakultatywnego charakteru zasądzenia zadośćuczynienia.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odstąpienia od obciążenia strony kosztami postępowania w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z powodu naruszenia prawa przez Sąd Apelacyjny. Warunki odbywania kary pozbawienia wolności były rażąco niewłaściwe z powodu przeludnienia.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającej poza indywidualny interes skarżącego. Zasądzenie z tego tytułu odpowiedniej sumy ma po pierwsze charakter fakultatywny (art. 448 k.c.), a po wtóre musi uwzględniać całokształt okoliczności sprawy, a nie tylko niezagwarantowanie powodowi pozbawionemu wolności odpowiedniej powierzchni w celi. Kara pozbawienia wolności w systemie kar jest środkiem dolegliwym i w związku z tym, aby mogła spełniać swe funkcje resocjalizacyjne warunki jej odbywania muszą zasadniczo odbiegać na niekorzyść od poziomu życia przeważającej części polskiego społeczeństwa.
Skład orzekający
Jan Górowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku oczywistej zasadności i konieczności wykazania kwalifikowanego naruszenia prawa. Interpretacja przesłanek z art. 398^9 § 1 k.p.c. oraz uwzględnianie całokształtu okoliczności przy ustalaniu zadośćuczynienia za warunki w więzieniu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej i oceny zadośćuczynienia w kontekście warunków więziennych. Nie stanowi przełomu w orzecznictwie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie problemu warunków w polskich więzieniach i prawa do zadośćuczynienia, ale rozstrzygnięcie skupia się na formalnych przesłankach proceduralnych, a nie na meritum prawa do zadośćuczynienia.
“Czy przeludnienie w więzieniu to automatyczne zadośćuczynienie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I CSK 530/13 POSTANOWIENIE Dnia 27 marca 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jan Górowski w sprawie z powództwa J. F. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Generalnemu Służby Więziennej o zadośćuczynienie i rentę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 marca 2014 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt VI ACa […], I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i przyznaje adwokatowi A. S. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką pod adresem […] W., ul. […] od Skarbu Państwa Sądu Apelacyjnego w […] kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, II. odstępuje od obciążenia powoda kosztami postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania jeżeli: w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398 9 § 1 k.p.c.). Instytucja przedsądu, jak wynika z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, jest zgodna z normami konstytucyjnymi, a także z zaleceniami Rady Europy zezwalającymi na wprowadzenie środków eliminujących dostęp do sądu najwyższego szczebla. Skarga kasacyjna służy od prawomocnego orzeczenia, ma ograniczony zasięg, a jej podstawowym celem jest zapewnienie jednolitości wykładni i twórczy wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa. Choć skarżący odwołał się do oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, to nie występuje ta przesłanka przyjęcia jej do rozpoznania (art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c.). Zaskarżone skargą kasacyjną orzeczenie oczywiście narusza prawo, gdy jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, albo zostało wydane w wyniku błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest w sposób pewny i niewątpliwy z góry widoczne dla prawnika, bez potrzeby głębszej analizy jurydycznej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2003 r., I PKN 341/2001, OSNP 2004, nr 6, poz. 100.). W skardze nie zostały przytoczone wystarczające argumenty (wywód prawny) świadczące o takim kwalifikowanym naruszeniu prawa przez Sąd Apelacyjny. Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającej poza indywidualny interes skarżącego, a takich brak w sprawie. Problemy związane z przeludnieniem w polskich zakładach karnych, oraz wynikające z orzecznictwa skutki takiego niepożądanego stanu rzeczy są powszechnie znane. Zapewnienie przez państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych warunków demokratycznego państwa prawnego (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2007 r., II CSK269/07, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r., SK 25/07 i wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 22 października 2009 r. w sprawie Sikorski i Orchowski przeciwko Polsce nr 17885/043 i 17599/05). Niedomagania strukturalne polskiego więziennictwa, które nie mogą być rozwiązane z dnia na dzień, są także elementem, podobnie jak i niższa niż w państwach zachodnich stopa życiowa społeczeństwa, który powinien być uwzględniany przy przyznawaniu pokrzywdzonemu zadośćuczynienia. Zasądzenie z tego tytułu odpowiedniej sumy ma po pierwsze charakter fakultatywny (art. 448 k.c.), a po wtóre musi uwzględniać całokształt okoliczności sprawy, a nie tylko niezagwarantowanie powodowi pozbawionemu wolności odpowiedniej powierzchni w celi. Z wiążących ustaleń wynika, że choć warunki odbywania kary skarżącego były trudne, to miał jednak zapewnione korzystanie z urządzeń koniecznych dla egzystencji. Kara pozbawienia wolności w systemie kar jest środkiem dolegliwym i w związku z tym, aby mogła spełniać swe funkcje resocjalizacyjne warunki jej odbywania muszą zasadniczo odbiegać na niekorzyść od poziomu życia przeważającej części polskiego społeczeństwa. Określenie wysokości zadośćuczynienia należy do sądów meriti . Zakwestionowanie przez Sąd Najwyższy przyznanej z tego tytułu kwoty mogłoby nastąpić tylko wtedy, gdyby nie uwzględniało ono wszystkich aspektów sprawy i w wyniku tego byłoby rażąco w stosunku do nich niewspółmierne (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 1970 r., III PRN 39/70, OSNCP 10971, nr 3, poz. 53). Z tych względów nie można było uznać, że zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty dla prawnika narusza prawo, oraz że rozpoznanie skargi leży w interesie publicznym, stąd też Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia jej do rozpoznania (art. 398 9 § 2 k.p.c.). Mając na uwadze szczególny charakter sprawy i wyjątkowo trudną sytuację materialną powoda, odstąpiono od obciążenia go kosztami postępowania kasacyjnego (art. 102 k.p.c.). [aw] db
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI