I CSK 53/14

Sygn. akt I CSK 53/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 stycznia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) w sprawie z powództwa Stowarzyszenia na Rzecz Ochrony Praw Konsumentów i Obywateli w B. przeciwko A. W.S.A. w W. o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 stycznia 2015 r., skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 6 lutego 2013 r., uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego. 2 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w W. – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyrokiem z dnia 30 maja 2012 r. - uwzględniając powództwo Stowarzyszenia Ochrony Praw Konsumentów i Obywateli w B. przeciwko „A. W.” spółce akcyjnej w W. – uznał za niedozwolone i zabronił pozwanej wykorzystywania w „Zasadach korzystania ze strony internetowej […]” postanowień wzorca umowy o treści: „A. W.S.A. nie ponosi odpowiedzialności za nieprawidłowe działanie niniejszej strony internetowej oraz za przerwy w dostępie do niej”. Sąd Okręgowy wskazał, że kwestionowany w pozwie zapis dotyczy umów o świadczenie usług drogą elektroniczną, których przedmiotem jest dostarczenie informacji na temat pozwanej i jej produktów. Między osobą korzystającą ze strony internetowej w celu uzyskania informacji a pozwaną dochodzi do nawiązania stosunku prawnego. „Zasady korzystania ze strony internetowej” są wzorcem umowy o dostarczenie tych informacji. Pozwana powinna zapewnić bezawaryjne działanie swojej strony i jej dostępność on-line. Wyłączenie odpowiedzialności pozwanej jest niedopuszczalne, gdyż narusza prawa konsumentów; kształtuje stosunek prawny w sposób nierównorzędny, sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco niekorzystny dla konsumenta. Wyrok powyższy zaskarżyła apelacją pozwana. Po wniesieniu apelacji, powód pismem procesowym z dnia 17 grudnia 2012 r. cofnął pozew i oświadczył, że zrzeka się roszczenia. Sąd Apelacyjny wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną oddalił apelację pozwanej. Wskazał, że w sprawie z powództwa o uznanie postanowień wzorca umowy z niedozwolone cofnięcie pozwu jest niedopuszczalne. Pozew ten ma na celu ochronę szeroko pojętych interesów konsumenta, a nie tylko interesów powoda. Wyrok uwzględniający powództwo w tego typu sprawach korzysta z rozszerzonej prawomocności materialnej (art. 47943 k.p.c.); nie może zostać wydany tylko na podstawie uznania powództwa; niedopuszczalne jest również zawarcie ugody (art. 47931 k.p.c.). 3 Odnosząc się do zarzutów apelacyjnych, w pełni podzielił ocenę noty prawnej zatytułowanej „Zasady korzystania ze strony internetowej […]” jako niedozwolonego wzorca umowy. W skardze kasacyjnej, opartej na obu podstawach określonych w art. 3983 § 1 k.p.c., pozwana zarzuciła naruszenie art. 47941 w związku z art. 47943 k.p.c. przez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że stanowią one podstawę do uznania cofnięcia pozwu za niedopuszczalne; powołując się na art. 380 w związku z art. 38921 k.p.c., wniosła o rozpoznanie postanowienia Sądu Apelacyjnego uznającego cofnięcie powództwa za niedopuszczalne. Z ostrożności procesowej - na wypadek uznania, że ocena niedopuszczalności cofnięcia pozwu została dokonana na podstawie art. 203 § 4 k.p.c. - pozwana podniosła zarzut naruszenia tego przepisu przez jego niewłaściwe zastosowanie. Według skarżącej, Sąd Apelacyjny naruszył również art. 386 § 3 w związku z art. 355 k.p.c. przez zaniechanie uchylenia zaskarżonego wyroku i umorzenia postępowania w sprawie. Podstawę kasacyjną naruszenia prawa materialnego skarżąca wypełniła zarzutami naruszenia art. 3851 § 1 i 3 k.c. w związku z art. 2 ust. 4 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz art. 3851 § 1 w związku z art. 3853 pkt 2 k.c. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Powołując się na tak ujęte podstawy kasacyjne, pozwana wniosła o uchylenie wyroków Sądów obu instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania albo wydanie orzeczenia co do istoty sprawy, tj. uwzględnienie apelacji i oddalenie powództwa w całości. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy rozpoznać zarzuty podniesione w ramach podstawy kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania. Zarzuty te skierowane zostały przeciwko ocenie skuteczności cofnięcia pozwu, dokonanej przez Sąd 4 Apelacyjny. Dopiero więc uznanie tej oceny za prawidłową otwiera drogę do rozważenia zarzutów naruszenia prawa materialnego. Sąd Apelacyjny stanął na stanowisku, że w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, służących ochronie szeroko pojętych interesów konsumentów, cofnięcie pozwu jest w ogóle niedopuszczalne. Odwołał się przy tym do treści art. 37943 k.p.c., określającego rozszerzoną prawomocność materialną wyroku uwzględniającego powództwo w takiej sprawie oraz art. 47941 k.p.c., wyłączającego możliwość oparcia wyroku na uznaniu powództwa a także zawarcia przez strony ugody. Trafnie zarzuciła skarżąca, że zapatrywanie to nie może być uznane za trafne. Cofnięcie pozwu jest wyrazem uprawnienia powoda do rezygnacji z kontynuowania postępowania zainicjowanego wniesionym przez niego pozwem. Cofając pozew, powód odstępuje od żądanie udzielenia mu ochrony prawnej na podstawie okoliczności określonych w pozwie; dokonuje więc czynności dyspozytywnej odpowiadającej swoim charakterem wniesieniu pozwu. Czynność ta może być dokonana w toku całego postępowania aż do uprawomocnienia się wyroku (art. 203 § 1 i art. 332 § 2 k.p.c.) i jest - w zasadzie – wiążąca dla sądu. Sąd może uznać ją za niedopuszczalną tylko w ściśle określonych przypadkach - w razie stwierdzenia na podstawie okoliczności sprawy, że jest ona sprzeczna z prawem, zasadami współżycia społecznego albo ma na celu obejście prawa (art. 203 § 4 k.p.c.). Odstępstwo od tej reguły, polegające na wprowadzeniu dalszej przesłanki uznania cofnięcia pozwu za niedopuszczane, przewidziane zostało w postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych (art. 469 k.p.c.). Przepisy regulujące postępowanie odrębne w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone nie zawierają unormowań szczególnych ograniczających lub wyłączających uprawnienie powoda do cofnięcia pozwu. Do czynności tej - wbrew odmiennemu zapatrywaniu Sądu Apelacyjnego - nie odnoszą się w żaden sposób ani art. 47943 , ani art. 47941 k.p.c. Przepisy te nie stanowią zatem właściwej płaszczyzny do oceny dopuszczalności cofnięcia pozwu w sprawie niniejszej, co nie pozwala odeprzeć zarzutu ich naruszenia. 5 Przed dokonaniem prawidłowej oceny skuteczności cofnięcia pozwu, uwzgledniającej wskazane wyżej zasady ogólne, bezprzedmiotowe jest - jak już wspomniano - odnoszenie się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Z tych względów Sąd najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.