I CSK 5156/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPozwana Bank S.A. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie dotyczącego umowy kredytu hipotecznego powiązanego z frankiem szwajcarskim. Sprawa została przydzielona sędziemu Sądu Najwyższego X.Y. Sędzia X.Y. zawiadomił o okolicznościach uzasadniających jego wyłączenie od orzekania, wskazując, że sam zawarł w 2005 roku z tym samym bankiem 'pożyczkę hipoteczną' indeksowaną do franka szwajcarskiego, którą nadal spłaca. Podkreślił, że okoliczności i postanowienia tej umowy nie odbiegają od tych kwestionowanych w tzw. sprawach frankowych. Dodał, że prowadził negocjacje ugodowe z bankiem, które doprowadziły do zawarcia aneksu. Sędzia uznał, że jego udział w sprawie może stwarzać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności, zwłaszcza w kontekście publicznego zainteresowania sprawami frankowymi i potencjalnego wpływu orzeczeń SN na jego własną sytuację prawną. Sąd Najwyższy, analizując przepisy k.p.c. dotyczące wyłączenia sędziego, podkreślił, że ocena musi mieć charakter obiektywny i uwzględniać możliwość powstania uzasadnionej wątpliwości. Stwierdził, że sytuacja, w której sędzia jest stroną podobnej umowy, może uzasadniać wątpliwości co do bezstronności, szczególnie gdy sędzia prowadził negocjacje z bankiem lub może mieć wyrobione przekonanie co do zasadności roszczeń. W przypadku sędziów SN, ze względu na ich rolę w kształtowaniu orzecznictwa, standard oceny bezstronności powinien być wysoki. Sąd uznał, że możliwość dochodzenia przez sędziego analogicznych roszczeń w przyszłości, nawet jeśli nie wystąpił z nimi dotychczas, jest wystarczająca do powstania uzasadnionej wątpliwości. Podkreślono, że sam fakt zgłoszenia przez sędziego ryzyka braku bezstronności jest istotnym argumentem. W konsekwencji, Sąd Najwyższy wyłączył sędziego X.Y. od rozpoznania skargi kasacyjnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wyłączenia sędziego w sprawach frankowych, standardy bezstronności sędziowskiej, rola SN w kształtowaniu orzecznictwa.
Dotyczy specyficznej sytuacji sędziego SN będącego stroną podobnej umowy i prowadzącego negocjacje z bankiem.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sytuacja, w której sędzia jest stroną umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, podobnej do tej będącej przedmiotem sporu, może budzić uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, zwłaszcza gdy sędzia prowadził negocjacje z bankiem dotyczące tej umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, taka sytuacja może budzić uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego, szczególnie w przypadku sędziów Sądu Najwyższego, ze względu na ich rolę w kształtowaniu orzecznictwa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że obiektywna ocena możliwości powstania wątpliwości co do bezstronności sędziego jest kluczowa. Fakt, że sędzia jest stroną podobnej umowy i prowadził negocjacje z bankiem, może sugerować, że jego osobista sytuacja prawna może wpływać na jego osąd, nawet jeśli nie wystąpił z roszczeniem. W przypadku SN, wpływ orzeczeń na judykaturę dodatkowo podnosi standard oceny.
Czy fakt, że sędzia jest stroną umowy analogicznej do tej będącej przedmiotem sporu, uzasadnia jego wyłączenie od orzekania?
Odpowiedź sądu
Zazwyczaj nie, chyba że istnieją dodatkowe okoliczności wskazujące na realną obawę braku bezstronności, np. prowadzenie negocjacji lub występowanie z roszczeniami.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że od sędziego można wymagać obiektywizmu niezależnie od jego przynależności do określonej grupy społecznej czy uwikłania w relacje prawne. Jednakże, w przypadku umów kredytowych, podobieństwo umowy sędziego do umowy będącej przedmiotem sporu może budzić wątpliwości, jeśli istnieją dodatkowe czynniki, jak prowadzenie negocjacji z bankiem.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.K. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (5)
Pomocnicze
k.p.c. art. 51
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 49 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 48 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
u.SN art. 1 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
lit. a
Konst. RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sędzia jest stroną umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, podobnej do tej będącej przedmiotem sporu. • Sędzia prowadził negocjacje ugodowe z bankiem dotyczące swojej umowy. • Udział sędziego w rozpoznaniu sprawy może stwarzać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w odbiorze zewnętrznym. • Orzeczenie SN mogłoby pośrednio wpływać na ocenę własnej sytuacji prawnej sędziego. • Spory frankowe budzą duże zainteresowanie społeczne i emocje, a w debacie publicznej kwestionuje się udział sędziów będących stronami takich umów. • Pozycja ustrojowa SN wymaga wysokiego standardu oceny bezstronności, aby zapewnić zaufanie do wymiaru sprawiedliwości. • Możliwość dochodzenia przez sędziego analogicznych roszczeń w przyszłości, nawet jeśli nie wystąpił z nimi dotychczas, jest wystarczająca do powstania wątpliwości. • Sam fakt dostrzeżenia przez sędziego możliwości powstania wątpliwości co do jego bezstronności przemawia na rzecz wyłączenia.
Godne uwagi sformułowania
zapewnieniu, aby osąd ten prezentował się jako bezstronny w ocenie opinii publicznej • rozstrzygający charakter ma w tej mierze możliwość powstania uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego, nie zaś to, czy sędziemu można in casu postawić zasadny zarzut braku obiektywizmu • Nie bez znaczenia mogą być w tym zakresie także pozory lub przypuszczenia, jeśli są obiektywnie uzasadnione • Standard tej oceny powinien być wysoki, chodzi bowiem nie tylko o zapewnienie rzeczywiście neutralnego rozstrzygnięcia sprawy, lecz także dbałość o wizerunek sądu jako bezstronnego • Od sędziego można bowiem i należy wymagać, aby podejmując decyzję potrafił zachować obiektywizm i neutralną postawę niezależnie od przynależności do określonej grupy społecznej • z punktu widzenia strony może powstać realna i obiektywnie uzasadniona obawa, że przełoży on pogląd prawny, wynikający z dokonanej uprzednio na własny użytek oceny zawartej przezeń umowy, na rozstrzyganą sprawę • nie można wykluczyć obawy, że uczestnicząc w kształtowaniu kierunku orzecznictwa w sprawach dotyczących umów kredytu powiązanych z frankiem szwajcarskim sędzia Sądu Najwyższego byłby postrzegany jako kierujący się innymi względami niż wyłącznie merytoryczne, jeżeli kierunek ten może wpływać na jego sytuację prawną wynikającą z zawarcia takiej umowy, a tym samym na osobisty interes sędziego • Rzeczywista zasadność tej obawy nie ma znaczenia; rozstrzygająca jest możność jej powstania i obiektywnie niepodważalny charakter. […]
Skład orzekający
Paweł Grzegorczyk
przewodniczący
X.Y.
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego w sprawach frankowych, standardy bezstronności sędziowskiej, rola SN w kształtowaniu orzecznictwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sędziego SN będącego stroną podobnej umowy i prowadzącego negocjacje z bankiem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia bezstronności sędziowskiej w kontekście powszechnych umów frankowych, co ma ogromne znaczenie praktyczne i budzi społeczne emocje.
“Sędzia Sądu Najwyższego wyłączony od sprawy frankowej. Czy jego własny kredyt był powodem?”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.