I CSK 508/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka, "F." sp. z o.o. w upadłości, dochodziła od Skarbu Państwa odszkodowania w kwocie 390 339,35 zł z odsetkami, zarzucając szkodę spowodowaną wadliwym nadzorem sędziego-komisarza nad syndykiem masy upadłości w postępowaniu upadłościowym. Sąd Okręgowy w W. oddalił powództwo, uznając, że działania sędziego-komisarza były prawidłowe i nie nosiły znamion bezprawności, a powódka nie wykazała wysokości szkody ani związku przyczynowego. Sąd Apelacyjny w [...] zmienił wyrok, zasądzając dochodzoną kwotę, wskazując na naruszenie obowiązków przez sędziego-komisarza, który nie podjął działań zmierzających do zaspokojenia wierzycieli po wpływie znaczących środków na rachunek upadłego. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną Skarbu Państwa, oddalił ją. Sąd Najwyższy uznał, że zarzut naruszenia art. 361 § 1 k.c. dotyczący związku przyczynowego jest chybiony, gdyż zmierza do zakwestionowania podstawy faktycznej. Podkreślono, że odpowiedzialność Skarbu Państwa wynikała z zaniechania podjęcia właściwych czynności przez sędziego-komisarza po uzyskaniu informacji o wpływie środków, a nie z braku tych środków. Sąd Najwyższy rozróżnił odpowiedzialność syndyka od odpowiedzialności Skarbu Państwa za działania sędziego-komisarza, wskazując, że sędzia-komisarz jest samoistnym organem postępowania. Potwierdzono, że zaniechanie przez sędziego-komisarza działań zmierzających do realizacji obowiązków wynikających z przepisów prawa (np. nadzór nad syndykiem, reagowanie na uchybienia) stanowiło zachowanie bezprawne, rodzące odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 417 § 1 k.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie odpowiedzialności Skarbu Państwa za zaniechania sędziego-komisarza w postępowaniu upadłościowym, analiza związku przyczynowego w przypadku kumulatywnej odpowiedzialności.
Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego nadzoru w postępowaniu upadłościowym; wymaga wykazania konkretnych zaniechań sędziego-komisarza.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą za zaniechanie sędziego-komisarza w sprawowaniu nadzoru nad syndykiem masy upadłości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zaniechanie przez sędziego-komisarza podjęcia właściwych czynności nadzorczych po uzyskaniu informacji o wpływie znaczących środków na rachunek upadłego stanowiło zachowanie bezprawne, rodzące odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 417 § 1 k.c. Podkreślono, że obowiązki sędziego-komisarza są skonkretyzowane w przepisach prawa, a ich niewypełnienie jest naruszeniem.
Jaki jest zakres zastosowania art. 11 k.p.c. (związanie wyrokiem skazującym) w sprawie o odszkodowanie przeciwko Skarbowi Państwa za działania sędziego-komisarza?
Odpowiedź sądu
Wyrok skazujący syndyka za przywłaszczenie środków nie jest bezpośrednią podstawą odpowiedzialności Skarbu Państwa, ale ustalenia faktyczne mogą być wiążące. Skarb Państwa może powoływać się na okoliczności wyłączające lub ograniczające jego odpowiedzialność.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wskazał, że ustalenia wyroku skazującego wiążą sąd cywilny, a Skarb Państwa, jako dłużnik in solidum, mógłby zwolnić się z obowiązku zapłaty, wykazując, że szkoda została pokryta przez współdłużnika. Sąd Najwyższy nie skupił się na tym aspekcie jako podstawie oddalenia skargi kasacyjnej, ale podkreślił, że odpowiedzialność Skarbu Państwa wynikała z zaniechań sędziego-komisarza.
Czy zaniechanie przez sędziego-komisarza nakazania sporządzenia częściowego planu podziału wierzytelności, po wpływie znaczących środków na rachunek upadłego, stanowi podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zaniechanie podjęcia takich działań, które mogłyby doprowadzić do zaspokojenia wierzycieli i zakończenia postępowania, stanowi naruszenie obowiązków sędziego-komisarza.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że sędzia-komisarz, dowiedziawszy się o wpływie kwoty znacznie przewyższającej sumę wierzytelności, powinien był nakazać sporządzenie co najmniej częściowego planu podziału. Zaniechanie tej czynności po określonym terminie zostało uznane za naruszenie obowiązków.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| F. sp. z o.o. w W. | spółka | powódka |
| Skarb Państwa - Prezes Sądu Rejonowego w W. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (19)
Główne
k.c. art. 417 § § 1
Kodeks cywilny
Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej.
p.u.n. art. 152 § ust. 1
Ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze
Zakres kompetencji sędziego-komisarza obejmuje kierowanie tokiem postępowania, sprawowanie nadzoru nad czynnościami syndyka, zwracanie uwagi na popełnione przez nich uchybienia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398 § 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Niedopuszczalność kwestionowania podstawy faktycznej w skardze kasacyjnej.
k.p.c. art. 11
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie sądu cywilnego wyrokiem skazującym wydanym w sprawie karnej.
k.c. art. 361 § § 1
Kodeks cywilny
Zakres odszkodowania - tylko normalne następstwa działań lub zaniechań, z których wynikła szkoda.
k.k. art. 284 § § 2
Kodeks karny
Przestępstwo przywłaszczenia.
k.k. art. 294 § § 1
Kodeks karny
Przywłaszczenie mienia znacznej wartości.
k.k. art. 231 § § 1 i 2
Kodeks karny
Nadużycie uprawnień przez funkcjonariusza publicznego.
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
Zasada kumulacji przepisów w prawie karnym.
k.k. art. 12
Kodeks karny
Czyn ciągły.
p.u.n. art. 160 § ust. 3
Ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze
Odpowiedzialność syndyka za szkodę wyrządzoną na skutek nienależytego wykonywania obowiązków.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez działanie lub zaniechanie organu władzy.
Konstytucja RP art. 178
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Niezawisłość sędziowska i niezależność sądów.
p.u.n. art. 335
Ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze
Plan podziału funduszy masy upadłości.
p.u.n. art. 337 § ust. 1
Ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze
Zaspokojenie wierzycieli.
k.c. art. 441 § § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność solidarna wielu sprawców szkody.
p.u.n. art. 168 § ust. 3 i 5
Ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze
Zatwierdzanie sprawozdania rachunkowego przez sędziego-komisarza.
p.u.n. art. 169a
Ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze
Upominanie syndyka i nakładanie grzywny.
k.c. art. 417¹ § § 2 i 3
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność za niezgodność z prawem orzeczenia lub niewydanie orzeczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zaniechanie przez sędziego-komisarza podjęcia właściwych czynności nadzorczych po uzyskaniu informacji o wpływie znaczących środków na rachunek upadłego stanowiło podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa. • Obowiązki sędziego-komisarza są skonkretyzowane w przepisach prawa, a ich niewypełnienie jest naruszeniem rodzącym odpowiedzialność. • Szkoda powstała w wyniku dwóch samodzielnych zdarzeń sprawczych (działanie syndyka i zaniechanie sędziego-komisarza) rodzących kumulatywną odpowiedzialność.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 361 § 1 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu związku przyczynowego pomiędzy zaniechaniem nadzoru przez sędziego-komisarza a szkodą powódki wywołaną bezpośrednio przestępczym działaniem syndyka. • Naruszenie art. 417 § 1 k.c. w zw. z art. 152 p.u.n. poprzez niewłaściwe zastosowanie. • Naruszenie art. 178 Konstytucji w zw. z art. 154 p.u.n. poprzez błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że odpowiedzialność Skarbu Państwa za niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy sądowniczej nie jest uzależniona od kwalifikowanego charakteru naruszeń prawa. • Naruszenie art. 417 § 1 k.c. w zw. z art. 152 i art. 347 p.u.n. poprzez błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że podstawą odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa może być zaniechanie wykonania nieskonkretyzowanego, wyprowadzonego z celu postępowania upadłościowego, obowiązku podjęcia przez sędziego-komisarza działań zobowiązujących syndyka do sporządzenia częściowego planu podziału sum pieniężnych.
Godne uwagi sformułowania
Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. • Zaniechanie działania władzy publicznej obejmuje tylko te sytuacje, w których obowiązek określonego działania jest skonkretyzowany w przepisie prawa. • Relacje kauzalne często są wieloczłonowe, a ich elementy mogą występować jednocześnie lub układać się w łańcuch przyczynowo-skutkowy, ale wówczas wszystkie ogniwa łańcucha zdarzeń podlegają ocenie z punktu widzenia kryterium normalności. • Sędzia-komisarz jest samoistnym organem drugiego etapu postępowania upadłościowego.
Skład orzekający
Władysław Pawlak
przewodniczący
Grzegorz Misiurek
członek
Anna Owczarek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności Skarbu Państwa za zaniechania sędziego-komisarza w postępowaniu upadłościowym, analiza związku przyczynowego w przypadku kumulatywnej odpowiedzialności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego nadzoru w postępowaniu upadłościowym; wymaga wykazania konkretnych zaniechań sędziego-komisarza.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności państwa za błędy urzędników sądowych, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne i prawnicze. Pokazuje, jak zaniechania mogą prowadzić do znaczących szkód finansowych.
“Czy państwo zapłaci za błąd sędziego? Sąd Najwyższy rozstrzyga o odpowiedzialności za wadliwy nadzór nad upadłością.”
Dane finansowe
WPS: 390 339,35 PLN
odszkodowanie: 390 339,35 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.