I CSK 498/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną powódki H. C. od postanowienia Sądu Apelacyjnego, które oddaliło jej zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego o odrzuceniu pozwu o ochronę dóbr osobistych. Sądy niższych instancji uznały, że brak jest jurysdykcji sądu polskiego, ponieważ wypowiedzi stanowiące podstawę żądania zostały zamieszczone w opinii sporządzonej dla sądu włoskiego. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienia, wskazując na naruszenie przepisów postępowania. Podkreślono, że odmowa ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika dla strony, która nie jest w stanie samodzielnie podjąć skutecznej obrony swoich praw, zwłaszcza w skomplikowanej sprawie wymagającej zastosowania prawa europejskiego, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania. W tej konkretnej sprawie powódka działała bez profesjonalnego pełnomocnika i nie miała środków na jego ustanowienie, co utrudniało jej obronę. Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji powinny były z urzędu zbadać, czy postępowanie nie było dotknięte nieważnością z tego powodu. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienia, zniósł postępowanie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie konieczności zbadania z urzędu nieważności postępowania w przypadku odmowy ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika dla strony w skomplikowanej sprawie, zwłaszcza gdy dotyczy ona prawa europejskiego i strona nie ma środków na jego ustanowienie.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i zastosowania przepisów o jurysdykcji w sprawach cywilnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy odmowa ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika dla strony, która nie jest w stanie samodzielnie podjąć skutecznej obrony swoich praw w skomplikowanej sprawie, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w wyjątkowych sytuacjach, gdy skomplikowany charakter sprawy uniemożliwia stronie podjęcie racjonalnej obrony swoich praw bez pomocy fachowego pełnomocnika, odmowa jego ustanowienia może być źródłem nieważności postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że w sytuacji, gdy powódka działała bez profesjonalnego pełnomocnika, nie miała środków na jego ustanowienie, a sprawa dotyczyła zastosowania prawa europejskiego w kwestii jurysdykcji, odmowa ustanowienia pełnomocnika mogła pozbawić ją możności obrony praw. Sądy niższych instancji powinny były z urzędu zbadać tę kwestię.
Czy sąd polski posiada jurysdykcję do rozpoznania sprawy o ochronę dóbr osobistych, gdy wypowiedzi stanowiące podstawę żądania zostały zamieszczone w opinii sporządzonej dla sądu zagranicznego?
Odpowiedź sądu
Kwestia jurysdykcji krajowej powinna być rozważana w kontekście przepisów prawa europejskiego (np. rozporządzenia nr 1215/2012) i prawa krajowego, z uwzględnieniem miejsca, gdzie nastąpiło lub może nastąpić zdarzenie wywołujące szkodę.
Uzasadnienie
Sądy niższych instancji odrzuciły pozew z powodu braku jurysdykcji, opierając się na przepisach dotyczących jurysdykcji w sprawach cywilnych i handlowych. Sąd Najwyższy uchylił to postanowienie, ale nie rozstrzygnął bezpośrednio kwestii jurysdykcji, skupiając się na naruszeniu prawa procesowego związanym z brakiem pełnomocnika.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. C. | osoba_fizyczna | powódka |
| A. P. | osoba_fizyczna | powódka |
| A. B. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 398³ § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398¹⁵ § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p.c. art. 117 § 5
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 378 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 379 § 5
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 1099
Kodeks postępowania cywilnego
u.p.p.m. art. 16 § 2
Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe
rozporządzenie nr 1215/2012 art. 7
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012
rozporządzenie nr 44/2001 art. 5 § 3
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa procesowego przez sądy niższych instancji, które nie zbadały z urzędu nieważności postępowania wynikającej z odmowy ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika dla powódki. • Skomplikowany charakter sprawy i brak środków finansowych powódki na ustanowienie pełnomocnika, co uniemożliwiało jej skuteczną obronę.
Godne uwagi sformułowania
odmowa ustanowienia dla strony adwokata lub radcy prawnego zasadniczo nie usprawiedliwia zarzutu nieważności postępowania wynikającej z pozbawienia możności obrony swych praw • w pewnych wyjątkowych sytuacjach, w których sąd, mimo spełnienia przez wnioskującego określonych warunków, nie przyzna mu pomocy fachowego pełnomocnika, można w tej decyzji procesowej upatrywać źródła nieważności postepowania • zajęcie przez powódkę, działającą bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, stanowiska w kwestii łączącej się z zastosowaniem prawa europejskiego było nader utrudnione i uniemożliwiało jej podjęcie skutecznej obrony swych praw
Skład orzekający
Władysław Pawlak
przewodniczący
Grzegorz Misiurek
sprawozdawca
Anna Owczarek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie konieczności zbadania z urzędu nieważności postępowania w przypadku odmowy ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika dla strony w skomplikowanej sprawie, zwłaszcza gdy dotyczy ona prawa europejskiego i strona nie ma środków na jego ustanowienie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i zastosowania przepisów o jurysdykcji w sprawach cywilnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawo do obrony i pomoc prawna, nawet w sprawach międzynarodowych, podkreślając rolę Sądu Najwyższego w zapewnieniu sprawiedliwości procesowej.
“Czy brak pieniędzy na prawnika może unieważnić całe postępowanie? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.