I CSK 492/17

Sąd Najwyższy2017-12-04
SNCywilneodpowiedzialność odszkodowawczaWysokanajwyższy
skarga kasacyjnaSąd Najwyższyodpowiedzialność odszkodowawczaTrybunał Konstytucyjnyustawa o spółdzielniach mieszkaniowychprawomocnośćkoszty zastępstwa procesowego

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie zachodzą przesłanki oczywistej zasadności, a dochodzone odszkodowanie dotyczyło okresu, w którym stosowanie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją nie rodziło odpowiedzialności Skarbu Państwa.

Spółdzielnia Mieszkaniowa wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, domagając się odszkodowania od Skarbu Państwa za wydanie przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, które Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Konstytucją. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując, że przesłanka oczywistej zasadności nie została wykazana. Podkreślono, że w okresie odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu przez Trybunał Konstytucyjny, przepis ten pozostaje prawem obowiązującym, a jego stosowanie nie rodzi odpowiedzialności Skarbu Państwa.

Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną Spółdzielni Mieszkaniowej przeciwko Skarbowi Państwa, dotyczącą żądania odszkodowania za wydanie przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, które zostały uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją. Sąd Najwyższy, działając na posiedzeniu niejawnym, postanowił odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Uzasadnienie opiera się na art. 398^9^ § 1 k.p.c., który wymaga istnienia istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważności postępowania lub oczywistej zasadności skargi. W tej sprawie skarżący powołał się na oczywistą zasadność, jednak Sąd Najwyższy uznał, że nie została ona wykazana. Sąd wyjaśnił, że oczywista zasadność oznacza, iż podstawy skargi prima facie zasługują na uwzględnienie, a uchybienia są widoczne bez głębszej analizy. W kontekście sprawy, Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, wskazując, że w okresie odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją, przepis ten pozostaje prawem obowiązującym. W związku z tym, stosowanie tych przepisów w okresie, za który skarżąca dochodziła odszkodowania, nie oznaczało bezprawności i nie rodziło odpowiedzialności Skarbu Państwa na podstawie art. 417^1^ § 1 k.c. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądził od strony powodowej na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 12 500 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, stosowanie przepisu w okresie odroczenia utraty jego mocy obowiązującej nie stanowi podstawy odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa, gdyż przepis ten pozostaje prawem obowiązującym.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę III CZP 125/07 i wyrok IV CSK 738/13, zgodnie z którymi przepis, którego utrata mocy obowiązującej została odroczona przez TK, pozostaje prawem obowiązującym i jego stosowanie nie rodzi bezprawności ani odpowiedzialności odszkodowawczej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strona wygrywająca

Skarb Państwa - Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej

Strony

NazwaTypRola
Spółdzielnia Mieszkaniowa z siedzibą w K.spółkapowód
Skarb Państwa - Ministerorgan_państwowypozwany

Przepisy (15)

Główne

k.p.c. art. 398^9 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

k.c. art. 417^1 § § 1

Kodeks cywilny

Przepis ten reguluje odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. W tej sprawie nie zastosowano go z uwagi na brak bezprawności.

Konstytucja art. 190 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przepis ten dotyczy odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją.

u.s.m. art. 12 § ust. 1

Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych

Przepis, którego stosowanie było przedmiotem sporu.

u.s.m. art. 17 § 14

Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych

Przepis, którego stosowanie było przedmiotem sporu.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398^4 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Cel wymagania przewidzianego w tym przepisie może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie przesłanek o charakterze publicznoprawnym.

k.c. art. 417 § § 1

Kodeks cywilny

Wspomniany w kontekście odpowiedzialności Skarbu Państwa.

Konstytucja art. 77 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wspomniany w kontekście odpowiedzialności Skarbu Państwa.

Ustawa o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw

Ustawa z dnia 14 czerwca 2007 r., która ustaliła brzmienie przepisów art. 12 ust. 1 i art. 17^14^ ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

Ustawa o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw

Ustawa z dnia 19 grudnia 2009 r., która zmieniła przepisy ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

k.p.c. art. 98 § § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje zasady zwrotu kosztów postępowania.

k.p.c. art. 99

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy kosztów poniesionych przez strony.

k.p.c. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy kosztów w postępowaniu apelacyjnym, stosowany odpowiednio w kasacyjnym.

k.p.c. art. 398^21

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy kosztów w postępowaniu kasacyjnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Stosowanie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją w okresie odroczenia ich utraty mocy obowiązującej nie rodzi odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa.

Odrzucone argumenty

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z uwagi na naruszenie przepisów prawa i podstawowych zasad praworządności.

Godne uwagi sformułowania

Cel wymagania przewidzianego w art. 398^4^ § 2 k.p.c. może być wobec tego osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie przesłanek o charakterze publicznoprawnym. W judykaturze Sądu Najwyższego wyjaśniono, że przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej oznacza, iż dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Oczywiste jest to, co jest widoczne bez potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. W judykaturze przyjęty jest pogląd, że w razie odroczenia przez Trybunał Konstytucyjny na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji utraty mocy obowiązującej przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją, przepis ten w okresie odroczenia - z zastrzeżeniem zmiany przez ustawodawcę - pozostaje prawem obowiązującym, stanowi legalną podstawę do podejmowania przewidzianych nim działań, wobec czego żadnemu zachowaniu, do którego się ten przepis odnosi, nie można przypisać znamion bezprawności, co wyklucza przypisanie z tego tytułu odpowiedzialności Skarbowi Państwa na podstawie art. 417^1^ § 1 w związku z art. 417 § 1 k.c.

Skład orzekający

Karol Weitz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności oczywistej zasadności, oraz zasady odpowiedzialności Skarbu Państwa za akty władzy publicznej w kontekście przepisów odroczonych przez Trybunał Konstytucyjny."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z odroczeniem utraty mocy obowiązującej przepisu przez TK oraz stosowania przepisów o spółdzielniach mieszkaniowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii odpowiedzialności Skarbu Państwa za akty prawne, które ostatecznie okazały się niezgodne z Konstytucją, a także procedury kasacyjnej przed Sądem Najwyższym. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie cywilnym i administracyjnym.

Czy Skarb Państwa zapłaci za przepisy uznane za niekonstytucyjne? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I CSK 492/17
POSTANOWIENIE
Dnia 4 grudnia 2017 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Karol Weitz
w sprawie z powództwa
[…]
Spółdzielni Mieszkaniowej z siedzibą w K.
‎
przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi
[…]
‎
o zapłatę,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 4 grudnia 2017 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej
‎
od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)
‎
z dnia 9 marca 2017 r., sygn. akt I ACa (…),
1.    odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od strony powodowej na rzecz Skarbu
‎
Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej
‎
Polskiej kwotę 12 500 zł (dwanaście tysięcy pięćset
‎
złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
‎
procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 398
9
§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Cel wymagania przewidzianego w art. 398
4
§ 2 k.p.c. może być wobec tego osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
W niniejszej sprawie nie
zachodzą przesłanki przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)  z dnia 9 marca 2017 r. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał się na jej oczywistą zasadność.
W
judykaturze Sądu Najwyższego wyjaśniono, że przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej oznacza, iż dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze
prima facie
zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka w szczególności istnieje wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły uchybienia, na które powołuje się skarżący, lub gdy jest pewne, że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione zarzuty oczywiście uzasadniają wniesiony środek zaskarżenia. Pamiętać przy tym trzeba, że oczywiste jest to, co jest widoczne bez potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań.
Skarżący musi zatem wykazać, że wyrok zapadł  z oczywistym, rażącym naruszeniem przepisów prawa lub podstawowych zasad obowiązujących w praworządnym państwie, widocznym na pierwszy rzut oka,   bez  konieczności przeprowadzenia bardziej szczegółowej analizy (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2008 r., III CSK 110/08, nie publ., z dnia 18 września 2012 r., II CSK 179/12, nie publ. i z dnia 13 marca 2017 r., I CSK 596/16, nie publ.).
Powołując się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej należy wykazać, że popełnione przy ferowaniu zaskarżonego orzeczenia uchybienia w zakresie stosowania prawa miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom, były więc dostrzegalne w sposób oczywisty dla przeciętnego prawnika (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000, V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156).
Bliższa analiza
uzasadnienia wniosku o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej nie pozwala przyjąć, by była ona - w powyższym rozumieniu - oczywiście uzasadniona. W judykaturze przyjęty jest pogląd, że w razie odroczenia przez Trybunał Konstytucyjny na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji utraty mocy obowiązującej przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją, przepis ten w okresie odroczenia - z zastrzeżeniem zmiany przez ustawodawcę - pozostaje prawem obowiązującym, stanowi legalną podstawę do podejmowania przewidzianych nim działań, wobec czego żadnemu zachowaniu, do którego się ten przepis odnosi, nie można przypisać znamion bezprawności, co wyklucza przypisanie z tego tytułu odpowiedzialności Skarbowi Państwa na podstawie art. 417
1
§ 1 w związku z art. 417 § 1 k.c. (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2007 r., III CZP 125/07, OSNC 2008, nr 12, poz. 138, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2014 r., IV CSK 738/13, nie publ.). Z tego powodu nie może być mowy - w okolicznościach sprawy - o naruszeniu art. 417
1
§ 1 k.c. i art. 190 ust. 3 w związku z art. 77 ust. 1 Konstytucji. Skarżąca dochodziła odszkodowania za wydanie przepisów art. 12 ust. 1 i art. 17
14
ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (jedn. tekst: Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1116 ze zm.) w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 14 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 125, poz. 873), uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 21 ust. 2 Konstytucji w wyroku z dnia 17 grudnia 2008 r., P 16/08 (OTK-A 2008, nr 10, poz. 181). Utratę mocy obowiązującej wskazanych przepisów Trybunał Konstytucyjny odroczył na okres 12 miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, co nastąpiło w dniu 30 grudnia 2008 r., w związku z czym termin 12 miesięcy upływał w dniu 31 grudnia 2009 r. Przedmiotowe przepisy uległy ponadto zmianie z dniem 30 grudnia 2009 r. na mocy ustawy z dnia 19 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 223, poz. 1779). W związku z tym odszkodowanie, którego żądała skarżąca, dotyczyło okresu, w którym stosowanie uznanych za niezgodne z Konstytucją przepisów nie oznaczało bezprawności i nie rodziło odpowiedzialności Skarbu Państwa na podstawie art. 417
1
§ 1 w związku z art. 417 § 1 k.c.
Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398
9
§ 2 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 w związku z art. 99 oraz art. 108 § 1 w związku z art. 391 § 1 i art. 398
21
k.p.c.
jw

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI