I CSK 3113/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej banku, uznając, że nie zaszły przesłanki oczywistej zasadności, a umowa kredytu była kredytem denominowanym, a nie walutowym.
Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną banku od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie o zapłatę. Bank zarzucał sądowi drugiej instancji błędne zastosowanie art. 385(1) k.c. do umowy kredytu walutowego, twierdząc, że umowa była typowo walutowa i nie zawierała niedozwolonych klauzul. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi, stwierdzając, że umowa była kredytem denominowanym, a nie walutowym, co uzasadniało zastosowanie przepisów o abuzywności. Ponadto, nawet umowa walutowa może zawierać niedozwolone klauzule.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez Bank S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 2 lutego 2023 r. w sprawie z powództwa T. S. o zapłatę. Skarga kasacyjna została oparta na przesłance oczywistej zasadności, zgodnie z art. 398(9) § 1 pkt 4 k.p.c. Bank argumentował, że Sąd Apelacyjny błędnie zastosował przepisy o klauzulach niedozwolonych (art. 385(1) k.c.) do umowy kredytu walutowego, podczas gdy umowa ta miała charakter typowo walutowy i nie zawierała abuzywnych postanowień, co miało być sprzeczne z wcześniejszym orzecznictwem Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy nie podzielił tych argumentów. W pierwszej kolejności podkreślono, że w przypadku kredytu walutowego wypłata i spłata odbywają się w walucie obcej, podczas gdy w analizowanej umowie, mimo denominacji w CHF, wypłata środków nastąpiła w walucie krajowej (PLN) według kursu kupna, a spłata również miała być w PLN. Sąd uznał, że była to umowa kredytu denominowanego, a nie czysto walutowego. Podkreślono również, że nawet w przypadku umów walutowych możliwe jest stosowanie przepisów o klauzulach niedozwolonych. W związku z tym, Sąd Najwyższy stwierdził, że nie zaszła przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej i na podstawie art. 398(9) § 2 k.p.c. odmówił jej przyjęcia do rozpoznania. Zasądzono również koszty postępowania kasacyjnego od banku na rzecz powoda.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Umowa, w której kwota kredytu jest wyrażona w walucie obcej, a wypłata i spłata następuje w walucie krajowej, jest umową kredytu denominowanego, a nie czysto walutowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że kluczowe dla odróżnienia kredytu walutowego od denominowanego jest sposób wypłaty i spłaty. W analizowanej umowie, mimo denominacji w CHF, wypłata środków nastąpiła w PLN, co przesądza o charakterze denominowanym umowy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej
Strona wygrywająca
T. S.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. S. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 9 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 385 § 1 § 1
Kodeks cywilny
Pomocnicze
k.c. art. 805
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa kredytu była kredytem denominowanym, a nie walutowym, co uzasadniało zastosowanie przepisów o klauzulach niedozwolonych. Nawet umowa walutowa może zawierać klauzule niedozwolone. Nie zaszła przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.
Odrzucone argumenty
Sąd Apelacyjny błędnie zastosował art. 385(1) k.c. do umowy kredytu walutowego. Umowa była typową umową kredytu walutowego i nie zawierała niedozwolonych postanowień.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. O oczywistej zasadności skargi kasacyjnej można mówić, gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego, oczywistego naruszenia prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy jurydycznej.
Skład orzekający
Krzysztof Wesołowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja rozróżnienia między kredytem walutowym a denominowanym oraz stosowanie przepisów o klauzulach niedozwolonych do umów kredytowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego sposobu wypłaty i spłaty kredytu w PLN mimo denominacji w walucie obcej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczowe rozróżnienie między kredytem walutowym a denominowanym, co jest nadal gorącym tematem dla posiadaczy kredytów hipotecznych i prawników. Pokazuje też, jak Sąd Najwyższy podchodzi do kwestii abuzywności w takich umowach.
“Kredyt we frankach to nie zawsze kredyt walutowy! Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe różnice.”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I CSK 3113/23 POSTANOWIENIE 20 sierpnia 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Krzysztof Wesołowski na posiedzeniu niejawnym 20 sierpnia 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa T. S. przeciwko Bankowi S.A. w W. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu I Wydział Cywilny i Własności Intelektualnej z 2 lutego 2023 r., I ACa 81/21, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda tytułem kosztów postępowania kasacyjnego 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia postanowienia pozwanemu do dnia zapłaty. UZASADNIENIE W związku ze skargą kasacyjną pozwanego Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 2 lutego 2023 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 398 4 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłance uregulowanej w art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została spełniona. O oczywistej zasadności skargi kasacyjnej można mówić, gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego, oczywistego naruszenia prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy jurydycznej. Chodzi więc o szczególne, kwalifikowane przypadki naruszenia prawa przez sąd drugiej instancji, dostrzegalne w sposób oczywisty dla przeciętnego prawnika, zatem sytuacje, w których wyrok może być uznany za błędny lub wadliwy. Dotyczy to uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym, polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa. Może ona polegać także na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 1 marca 2002 r., I PKN 34/01; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, z 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, z 26 października 2022 r., I CSK 3332/22, z 29 stycznia 2021 r., I CSK 491/20, z 27 lutego 2019 r., I CSK 20/19, z 22 lutego 2024 r., I CSK 6877/22). Zdaniem skarżącego jego skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona ponieważ, Sąd Apelacyjny zastosował dyspozycję art. 385 1 § 1 k.c. do umowy kredytu stricte dewizowego (walutowego), z całkowitym pominięciem charakteru przedmiotowej umowy, jej specyfiki, jak również wyłącznie fakultatywnego charakteru postanowień dotyczących wypłaty i spłaty kredytu, które w toku postępowania zostały uznane za abuzywne, co stoi w całkowitej sprzeczności z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2020 r., III CSK 99/18, wydanym w sprawie, w której przedmiotem oceny była umowa kredytowa, tożsama co do treści stanowiących podstawę orzekania, jak umowa kredytu występująca w niniejszej sprawie (zawarta według tego samego wzorca stosowanego przez pozwanego), oceniona przez Sąd Najwyższy jako typowa umowa o kredyt walutowy i nie zawierająca niedozwolonych postanowień umownych. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że w kredycie walutowym kwota kredytu jest wyrażona w walucie obcej, wypłacana w walucie obcej i spłata również jest dokonywana w tej walucie. Natomiast jak słusznie wskazał Sąd drugiej instancji, wbrew stanowisku skarżącego, w okolicznościach niniejszej sprawy, została zawarta umowa o kredyt denominowany, w którym kwota kredytu została wyrażona w walucie obcej, a została wypłacona w walucie krajowej według klauzuli umownej opartej na kursie kupna waluty obcej obowiązującym na dwa dni robocze przed uruchomieniem, a spłata kredytu następuje w walucie krajowej. W spornej umowie pomimo określenia wysokości kredytu w walucie obcej (230 200,97 CHF) oraz transz w tej walucie, środki obejmujące poszczególne transze były przelewane na trzy rachunki - dwa na rachunek sprzedawcy lokalu mieszkalnego na rynku pierwotnym, zgodnie z przeznaczaniem kredytu oraz jeden należący do powoda, wszystkie prowadzone w walucie krajowej, co wynika z treści umowy (art. 3.07 ust. 2 i 3 umowy). Taki sposób - waluta - uruchomionego, udostępnionego powodowi kredytu znajduje potwierdzenie w art. 3.07 ust. 5 umowy, stanowiącym, że uruchomienie kredytu nastąpi na rachunek wskazany w ust. 3 w zależności od waluty rachunku: w złotych polskich przy wykorzystaniu bieżącego/negocjowanego kursu kupna dewiz dla CHF, obowiązującego w banku w dniu płatności ( ust. 5.1) lub w walucie kredytu ( 5.2). Mając na uwadze, że w umowie nie wskazano żadnego rachunku prowadzonego w walucie kredytu (CHF), jak też uwzględniając treść wniosku kredytowego, w którym powód wskazał jako kwotę kredytu 479 692,77 (należy przyjąć oznaczoną w PLN, skoro ta sama kwota została określona w innej rubryce, jako cena zakupu/koszt budowy nabywanego przez powoda lokalu w kraju, co wynika z treści umowy, a ponadto w dalszej części wniosku zostały wskazane transze wypłaty na rzecz sprzedającego - budującego lokal podmiotu wyrażone w PLN), wbrew twierdzeniom pozwanego, na podstawie postanowień zawartej 23 kwietnia 2008 r. umowy powód nie miał już możliwości wyboru w jakiej walucie nastąpi uruchomienie kredytu, gdyż przytoczone wyżej postanowienia umowy sposób wypłaty przesądzały. Było to także zgodne z intencją, wolą powoda, co wynika z treści wniosku kredytowego oraz zeznań powoda (których wiarygodności i mocy dowodowej pozwany skutecznie nie zakwestionował), że powód starał się o kredyt w polskich złotych, gdyż zapłata za mieszkanie miała nastąpić w tej walucie, a jedynie z uwagi na to, że powód nie posiadał zdolności kredytowej w polskich złotych, polecono powodowi kredyt we frankach szwajcarskich. Powód zeznał także, że spłaty kredytu miały być pobierane automatycznie z konta powoda, który miał już konto w banku kredytodawcy, gdyż to był jego bank. W związku z powyższym nie można uznać, że zawarta pomiędzy stronami umowa była umową kredytu „czysto” walutowego w CHF. Stanowi ona w istocie klasyczną umowę kredytu denominowanego, której dotyczą problemy abuzywności postanowień umowy i skutków tej abuzywności (zob. np. uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, uchwałę Sądu Najwyższego z 28 kwietnia 2022 r., III CZP 40/22; wyroki Sądu Najwyższego z 26 maja 2022 r., II CSKP 650/22; z 13 maja 2022 r.: II CSKP 293/22; II CSKP 405/22). Ponadto nawet, walutowy charakter umowy nie wyklucza możliwości zawarcia w niej niedozwolonych postanowień umownych. Artykuł 385 1 § 1 k.c. znajduje zastosowanie do oceny postanowień wszystkich umów zawieranych pomiędzy przedsiębiorcą, a konsumentem oraz niektórych umów zawieranych w obrocie obustronnie profesjonalnym (art. 805 k.c.). Nawet zatem udzielenie kredytu w walucie obcej nie wyklucza zastosowania do oceny takiej umowy art. 385 1 k.c. Nie sposób więc mówić o naruszeniu art. 385 1 k.c. tylko z tej przyczyny, że został zastosowany w odniesieniu do kredytu udzielonego w walucie obcej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 listopada 2023 r., I CSK 3420/23). Konkludując, należy przyjąć, że wbrew wywodom skarżącego nie można mówić o oczywistej zasadności jego skargi kasacyjnej. Wobec powyższego, na podstawie art. 398 9 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na postawie art. 98 k.p.c. [wr] [ms]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI