I CSK 478/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o wykreślenie z księgi wieczystej 96 służebności gruntowych obciążających nieruchomość nabytą przez wnioskodawców w postępowaniu upadłościowym. Służebności te były ustanowione na rzecz właścicieli lokali mieszkalnych. Sąd Rejonowy oraz Sąd Okręgowy oddaliły wniosek, opierając się na art. 1000 § 3 k.p.c., który reguluje utrzymanie się praw rzeczowych ograniczonych w postępowaniu egzekucyjnym. Wnioskodawcy w skardze kasacyjnej zarzucili błędną wykładnię tego przepisu, twierdząc, że dotyczy on wyłącznie praw związanych z umową dożywocia. Sąd Najwyższy nie podzielił tej argumentacji. W uzasadnieniu podkreślono, że art. 1000 k.p.c. ma charakter materialnoprawny i ma na celu wyważenie interesów nabywcy nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym oraz uprawnionych z tytułu praw rzeczowych ograniczonych, w tym służebności gruntowych. Sąd wskazał, że przepisy te, mimo zmian legislacyjnych, konsekwentnie obejmują wszystkie wymienione prawa, a możliwość ich utrzymania zależy od spełnienia określonych warunków, takich jak pierwszeństwo przed hipotekami lub pełne pokrycie wartości w cenie nabycia. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając brak podstaw do przyjęcia interpretacji sugerowanej przez skarżących.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 1000 k.p.c. w kontekście wykreślania służebności gruntowych w postępowaniu egzekucyjnym i upadłościowym, zwłaszcza gdy nie są one związane z umową dożywocia.
Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia nieruchomości w postępowaniu upadłościowym i obciążenia jej służebnościami gruntowymi.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 1000 § 3 k.p.c. ma zastosowanie do służebności gruntowych, które nie są związane z umową dożywocia, w kontekście wykreślenia ich z księgi wieczystej po nabyciu nieruchomości w postępowaniu upadłościowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 1000 § 3 k.p.c. ma zastosowanie do służebności gruntowych, niezależnie od tego, czy są one związane z umową dożywocia, czy też z innymi tytułami prawnymi.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 1000 k.p.c. ma charakter materialnoprawny i jego celem jest wyważenie interesów nabywcy nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym oraz uprawnionych z tytułu praw rzeczowych ograniczonych. Przepis ten obejmuje wszystkie wymienione w nim prawa, w tym służebności gruntowe, a ich utrzymanie zależy od spełnienia określonych warunków, a nie od tytułu prawnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. F. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. W. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| W. T. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (16)
Główne
k.p.c. art. 1000 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten ma charakter materialnoprawny i dotyczy utrzymania się praw rzeczowych ograniczonych (w tym służebności gruntowych) obciążających nieruchomość w postępowaniu egzekucyjnym lub upadłościowym, niezależnie od tytułu prawnego uprawnionego.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do oddalenia skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 1000 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje wygaśnięcie wszelkich praw i skutków ujawnienia praw i roszczeń osobistych ciążących na nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym.
k.p.c. art. 1001
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy sytuacji, w których służebności gruntowe mogą utrzymać się mimo przejścia własności na nabywcę, w tym na warunkach określonych przez sąd.
k.c. art. 908 § § 2
Kodeks cywilny
Wspomniany przez skarżących w kontekście zaliczania pewnych praw do treści prawa dożywocia.
d. k.p.c. art. 730 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dawnego k.p.c. dotyczący praw utrzymanych w mocy w postępowaniu egzekucyjnym.
pr. art. 279 § § 1
Prawo rzeczowe
Definicja ciężaru realnego jako prawa rzeczowego ograniczonego.
pr. art. 281 § § 2
Prawo rzeczowe
Umożliwiał stosowanie przepisów o ciężarze realnym do określenia uprawnień dożywotnika.
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny art. III § ust. 3
Dotyczy uchylenia przepisów prawa rzeczowego i konieczności dostosowania przepisów k.p.c.
k.p.c. art. 1025
Kodeks postępowania cywilnego
Określa zasady uczestniczenia uprawnionych w planie podziału sumy uzyskanej z egzekucji.
k.p.c. art. 1026
Kodeks postępowania cywilnego
Określa zasady uczestniczenia uprawnionych w planie podziału sumy uzyskanej z egzekucji.
u.k.w.h. art. 12
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Dotyczy pierwszeństwa wynikającego z wpisu.
k.p.c. art. 999 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stanowi tytuł do ujawnienia prawa własności nabywcy.
k.p.c. art. 1003 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wykreślenia obciążeń innych niż hipoteki po sporządzeniu planu podziału.
k.p.c. art. 6268 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uwzględnienia wniosku o wykreślenie służebności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 1000 § 3 k.p.c. ma zastosowanie do wszystkich służebności gruntowych, a nie tylko tych związanych z umową dożywocia. • Przepisy o wygaśnięciu praw w postępowaniu egzekucyjnym mają charakter materialnoprawny i służą wyważeniu interesów stron. • Brak podstaw do przyjęcia interpretacji, że uprawnieni z innych tytułów niż umowa dożywocia w każdym wypadku tracą swoje prawa.
Odrzucone argumenty
Art. 1000 § 3 k.p.c. dotyczy wyłącznie służebności gruntowych będących przedmiotem umowy dożywocia. • Służebności gruntowe ustanowione na rzecz właścicieli lokali mieszkalnych powinny zostać wykreślone z mocy prawa w postępowaniu upadłościowym.
Godne uwagi sformułowania
Regulacja zawarta w art. 1000 § 1-3 k.p.c. ma charakter materialnoprawny, gdyż dotyczy wygaśnięcia lub utrzymywania się praw rzeczowych ograniczonych oraz praw osobistych podlegających wpisowi w księdze wieczystej. • Realizm w ocenie skuteczności egzekucji nakazywał przypisanie takiego samego skutku, tj. wygaśnięcia ich praw wszystkim uprawnionym z tytułu użytkowania, służebności (...) oraz z tytułu dożywocia. • Nie ma żadnych podstaw do twierdzenia, że zmiana dokonana przy wprowadzaniu w życie nowego kodeksu postępowania cywilnego pozbawiała ochrony innych niż dożywotnicy uprawnionych z tytułu użytkowania lub służebności.
Skład orzekający
Zbigniew Strus
przewodniczący-sprawozdawca
Irena Gromska-Szuster
członek
Kazimierz Zawada
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 1000 k.p.c. w kontekście wykreślania służebności gruntowych w postępowaniu egzekucyjnym i upadłościowym, zwłaszcza gdy nie są one związane z umową dożywocia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia nieruchomości w postępowaniu upadłościowym i obciążenia jej służebnościami gruntowymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów k.p.c. w kontekście praw rzeczowych i postępowań egzekucyjnych/upadłościowych, co jest istotne dla praktyków prawa nieruchomości i upadłościowego.
“Czy służebności gruntowe zawsze wygasają w postępowaniu upadłościowym? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.