Orzeczenie · 2023-03-03

I CSK 4778/22

Sąd
Sąd Najwyższy
Miejsce
Warszawa
Data
2023-03-03
SNCywilnezobowiązaniaŚrednianajwyższy
kredyt indeksowanyabuzywnośćklauzula niedozwolonaskarga kasacyjnaSąd Najwyższyprawo bankowekonsumentkurs waluty

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez pozwany Bank S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2022 r. (sygn. akt I ACa 892/21). Sprawa dotyczyła powództwa M. M. i W. M. o ustalenie i zapłatę. Sąd Apelacyjny, zmieniając wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, wyeliminował z niego wyraz „solidarnie” w odniesieniu do zasądzenia odsetek i oddalił powództwo o zapłatę kwoty 192 850 zł, a także zniósł wzajemnie koszty procesu między stronami. Pozwany bank wniósł skargę kasacyjną, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku. Jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, bank wskazał na istotne zagadnienia prawne dotyczące m.in. wiązania sądu krajowego żądaniem konsumenta stwierdzenia nieważności umowy z powodu abuzywności, oceny możliwości dalszego wykonywania umowy po stwierdzeniu abuzywności, abuzywności postanowień odwołujących się do tabel kursowych banku, stosowania art. 385 § 2 k.c. w indywidualnej kontroli umów, sposobu usuwania abuzywnych norm umownych oraz skutków abuzywności klauzuli różnicy kursowej dla klauzuli ryzyka kursowego. Bank powołał się również na potrzebę wykładni przepisów art. 385¹ § 1 i 2 k.c. w zakresie rekonstrukcji woli stron po usunięciu klauzul indeksacji oraz art. 69 ust. 2 pkt 4a w zw. z art. 69 ust. 3 i zw. z art. 75b Prawa bankowego w kontekście nowelizacji ustawy i możliwości dochodzenia przez kredytobiorców odszkodowania za przeliczenie rat według tabel kursowych. Sąd Najwyższy, działając na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 marca 2023 r., odrzucił skargę kasacyjną w zakresie zaskarżenia rozstrzygnięcia o oddaleniu powództwa, wskazując na brak interesu prawnego strony pozwanej. W pozostałym zakresie odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdzając, że podniesione zagadnienia prawne nie spełniają kryteriów istotności i nie wymagają wykładni, a część z nich została już rozstrzygnięta w najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego. Sąd podkreślił, że postępowanie kasacyjne nie jest postępowaniem instancyjnym, a jego celem jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa i jednolitości orzecznictwa. Sąd Najwyższy zaznaczył, że nie zastępuje strony w poszukiwaniu argumentów przemawiających za przyjęciem skargi i że sama polemika z rozstrzygnięciem sądu niższej instancji nie jest wystarczająca do uwzględnienia wniosku. Sąd wskazał, że w orzecznictwie nie budzi wątpliwości niedozwolony charakter postanowień umownych pozwalających bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, a stwierdzenie abuzywności może uzasadniać nieważność umowy. Z przytoczonych względów skarga kasacyjna nie została przyjęta do rozpoznania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu niespełnienia przesłanek formalnych, w tym braku istotnych zagadnień prawnych lub potrzeby wykładni przepisów.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie nie rozstrzyga merytorycznie podniesionych zagadnień prawnych, a jedynie odmawia ich rozpoznania.

Zagadnienia prawne (9)

Czy żądanie konsumenta stwierdzenia nieważności umowy jako skutku zarzucanej abuzywności niektórych jej postanowień wiąże Sąd krajowy i zwalnia z obowiązku badania, czy zastosowanie środków przewidzianych przez właściwe przepisy krajowe pozwala na przywrócenie sytuacji prawnej i faktycznej konsumenta, jaka istniałaby w braku tego nieuczciwego warunku, czy też oceny możliwości dalszego wykonywania umowy po stwierdzeniu abuzywności części jej postanowień Sąd bada niezależnie od żądania konsumenta, kierując się zasadą prymatu utrzymania umowy długoterminowej w mocy i oceniając sprawę obiektywnie, z zastosowaniem regulacji i przepisów krajowych oraz z uwzględnieniem postanowień „pozostałych", w tym zawartych w wiążącym strony regulaminie?

Odpowiedź sądu

Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej do rozpoznania, ale w uzasadnieniu wskazał, że w orzecznictwie nie budzi wątpliwości niedozwolony charakter postanowień umownych pozwalających bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, a stwierdzenie abuzywności może uzasadniać nieważność umowy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy nie rozpoznał merytorycznie zagadnienia, odrzucając skargę kasacyjną z powodów proceduralnych. Wskazał jednak na utrwalone orzecznictwo dotyczące abuzywności klauzul walutowych i możliwości stwierdzenia nieważności umowy.

Czy abuzywne są postanowienia odwołujące się do kursów z tabel kursowych Banku, pomimo określenia w umowie weryfikowalnych zasad i kryteriów określania kursów w tabelach kursowych Banku?

Odpowiedź sądu

Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Zagadnienie nie zostało merytorycznie rozpoznane z powodu odrzucenia skargi kasacyjnej.

Czy w przypadku badania wzorca umownego w trybie tzw. „indywidualnej" kontroli stosuje się art. 385 § 2 k.c., w tym czy zasada dokonywania wykładni postanowień „niejednoznacznych" na korzyść konsumenta ma pierwszeństwo przed badaniem wzorca umownego w trybie kontroli tzw. „indywidualnej"?

Odpowiedź sądu

Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Zagadnienie nie zostało merytorycznie rozpoznane z powodu odrzucenia skargi kasacyjnej.

Czy w przypadku uznania abuzywności jedynie dającej się wyinterpretować „normy" umownej, należy usunąć całą treść postanowienia, czy jedynie wyinterpretowaną z postanowienia „normę", z pozostawieniem pozostałej treści postanowienia w mocy, jeżeli taki zabieg pozwala z jednej strony usunąć przyczynę abuzywności i przywrócić równowagę kontraktową, a z drugiej strony pozwala na utrzymanie umowy w pozostałej części w mocy, bez zmiany jej charakteru i bez nadmiernej ingerencji w nawiązany przez strony stosunek umowny?

Odpowiedź sądu

Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Zagadnienie nie zostało merytorycznie rozpoznane z powodu odrzucenia skargi kasacyjnej.

Czy abuzywność klauzuli różnicy kursowej skutkuje abuzywnością klauzuli ryzyka kursowego, a jeśli tak to czy klauzula ryzyka kursowego upada w całości czy w części oraz czy w przypadku abuzywności klauzuli ryzyka kursowego w całości lub w części, zastosowanie znajdą postanowienia Umowy (Regulaminu) dotyczące oprocentowania dla kredytów złotówkowych czy dla kredytów indeksowanych do waluty obcej?

Odpowiedź sądu

Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Zagadnienie nie zostało merytorycznie rozpoznane z powodu odrzucenia skargi kasacyjnej.

Czy art. 385¹ § 1 i 2 k.c. pozwala na rekonstrukcję woli stron umowy w sytuacji usunięcia z umowy klauzul indeksacji jedynie w zakresie odniesienia do stosowania przez bank tabel kursowych w sposób, który będzie respektował wolę obu stron umowy co do istotnych postanowień umowy kredytu oraz uwzględniał charakter, ogólną systematykę i całokształt postanowień umowy, także jeżeli rezultat takiej rekonstrukcji jest mniej korzystny dla konsumenta niż w przypadku wyeliminowania klauzuli indeksacyjnej w całości?

Odpowiedź sądu

Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Zagadnienie nie zostało merytorycznie rozpoznane z powodu odrzucenia skargi kasacyjnej.

Czy art. 385¹ § 1 i 2 k.c. stanowi podstawę dla orzeczenia o nieważności umowy w sytuacji, gdy nie jest już możliwe przywrócenie stronom sytuacji, w jakiej znajdowałyby się w braku zawarcia umowy?

Odpowiedź sądu

Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Zagadnienie nie zostało merytorycznie rozpoznane z powodu odrzucenia skargi kasacyjnej.

Czy art. 69 ust. 2 pkt 4a w zw. z art. 69 ust. 3 i zw. z art. 75b ustawy Prawo bankowe oraz w zw. z art. 4 ustawy o zmianie ustawy - Prawo bankowe stanowią podstawę do uznania, że wraz z wejściem w życie nowelizacji Prawa bankowego ustała - ex lege - abuzywność postanowień umów kredytów indeksowanych, regulujących przeliczenia międzywalutowe, w szczególności w świetle przyznania kredytobiorcom na jej mocy uprawnienia do spłaty kredytu bezpośrednio w walucie indeksacyjnej?

Odpowiedź sądu

Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Zagadnienie nie zostało merytorycznie rozpoznane z powodu odrzucenia skargi kasacyjnej.

Czy art. 69 ust. 2 pkt 4a w zw. z art. 69 ust. 3 i zw. z art. 75b ustawy Prawo bankowe oraz w zw. z art. 4 ustawy o zmianie ustawy - Prawo bankowe stanowi podstawę do uznania, że wskutek nowelizacji Prawa bankowego, w razie stwierdzenia abuzywności postanowień indeksacyjnych kredytobiorcy mogą ewentualnie domagać się od banku innego przeliczenia rat spłaconych według tabel kursowych banków jedynie w okresie od dnia zawarcia umowy do czasu wejścia w życie ustawy antyspreadowej?

Odpowiedź sądu

Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Zagadnienie nie zostało merytorycznie rozpoznane z powodu odrzucenia skargi kasacyjnej.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odrzucenie i odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej
Strona wygrywająca
Bank spółka akcyjna w W. (w zakresie odrzucenia skargi)

Strony

NazwaTypRola
M. M.osoba_fizycznapowód
W. M.osoba_fizycznapowód
Bank spółka akcyjna w W.spółkapozwany

Przepisy (12)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 385¹ § § 2

Kodeks cywilny

Prawo bankowe art. 69 § ust. 2 pkt 4a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe

Prawo bankowe art. 69 § ust. 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe

Prawo bankowe art. 75b

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe

Dz.U. Nr 165, poz. 984 art. 4

Ustawa z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw

Pomocnicze

k.c. art. 385 § § 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 358 § § 2

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 398⁹ § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398⁹ § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398⁶ § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398⁶ § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak interesu prawnego w zaskarżeniu rozstrzygnięcia o oddaleniu powództwa. • Podniesione zagadnienia prawne nie spełniają kryteriów istotności i nie wymagają wykładni przez Sąd Najwyższy. • Część podniesionych zagadnień została już rozstrzygnięta w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania. • Postępowanie kasacyjne przed Sądem Najwyższym nie stanowi postępowania instancyjnego w sprawie. • Sąd Najwyższy nie zastępuje strony skarżącej i nie jest jego rolą poszukiwanie ex officio argumentów przemawiających za przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania. • W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że postanowienia umowy (regulaminu) określające zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych. • Niedopuszczalne jest zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego postanowienia umowy innym mechanizmem wyliczenia kwoty raty kapitałowo-odsetkowej.

Skład orzekający

Kamil Zaradkiewicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu niespełnienia przesłanek formalnych, w tym braku istotnych zagadnień prawnych lub potrzeby wykładni przepisów."

Ograniczenia: Orzeczenie nie rozstrzyga merytorycznie podniesionych zagadnień prawnych, a jedynie odmawia ich rozpoznania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia abuzywności klauzul w umowach kredytów indeksowanych, choć Sąd Najwyższy nie rozpoznał jej merytorycznie. Pokazuje to jednak, jak Sąd Najwyższy selekcjonuje sprawy do rozpoznania.

Sąd Najwyższy odrzuca skargę kasacyjną banku w sprawie abuzywności kredytu - dlaczego?

Dane finansowe

WPS: 192 850 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst