I CSK 4563/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrzył wniosek pełnomocnika pozwanego o uzupełnienie postanowienia z dnia 20 lipca 2023 r. w przedmiocie podatku VAT od wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Pełnomocnik domagał się powiększenia zasądzonej kwoty o 23% podatek VAT, argumentując, że jest to obowiązek ustawowy. Sąd Najwyższy oddalił wniosek, powołując się na art. 351 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 398^21 k.p.c. Wskazał, że wniosek o uzupełnienie postanowienia jest dopuszczalny tylko w ściśle określonych sytuacjach, a w niniejszej sprawie sąd orzekł o całości żądania, choć uznał je za zasadne jedynie w części. Sąd podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, w przypadku wydania jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w zakresie kosztów, nawet niezgodnego z intencją strony, nie przysługuje wniosek o uzupełnienie, lecz ewentualnie zażalenie. Sąd wyjaśnił, że w postanowieniu z 20 lipca 2023 r. nie doszło do pominięcia wniosku o powiększenie wynagrodzenia o VAT, lecz do uznania go za niezasadny, co wynikało z przyjętego stanowiska, iż w przypadku przyznania pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia na zasadach ogólnych, powiększenie o VAT jest nieuzasadnione. Sąd odniósł się również do kwestii podstawy prawnej ustalenia wynagrodzenia, wskazując na analogiczne stosowanie § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, wobec stwierdzonej niezgodności z Konstytucją przepisów rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Sąd podkreślił, że obowiązek podwyższenia wynagrodzenia o VAT wynikał z § 4 ust. 3 Rozporządzenia o stawkach z urzędu, który miał zastosowanie tylko do stawek określonych w tym rozporządzeniu. Ponieważ w niniejszej sprawie zastosowano przepisy Rozporządzenia o stawkach z wyboru, zastosowanie § 4 ust. 3 Rozporządzenia o stawkach z urzędu było wykluczone. Sąd uznał, że oczekiwane przez pełnomocnika orzeczenie nie miałoby podstaw prawnych, a tworzenie hybrydowej konstrukcji byłoby sprzeczne z brzmieniem przepisów i systemem ustalania kosztów zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaDopuszczalność wniosku o uzupełnienie postanowienia w zakresie kosztów zastępstwa procesowego oraz zasady ustalania wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, w tym kwestię podatku VAT.
Dotyczy specyficznej sytuacji luki prawnej i analogicznego stosowania przepisów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniosek o uzupełnienie postanowienia w przedmiocie przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu o podatek VAT jest dopuszczalny, gdy sąd orzekł o całości żądania, ale uznał je za zasadne jedynie w części?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek o uzupełnienie postanowienia nie jest dopuszczalny w takiej sytuacji. Sąd orzekł o całości żądania, a kwestia podatku VAT została uznana za niezasadną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na art. 351 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 398^21 k.p.c., wskazując, że wniosek o uzupełnienie jest dopuszczalny tylko w ściśle określonych przypadkach. W sytuacji, gdy sąd orzekł o całości żądania, nawet jeśli tylko w części uwzględnił wniosek, nie zachodzą podstawy do uzupełnienia. Stronie przysługuje ewentualnie zażalenie.
Czy wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu, ustalone na podstawie przepisów Rozporządzenia o stawkach z wyboru (w drodze analogii), powinno być powiększone o podatek VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie powinno być powiększone o podatek VAT.
Uzasadnienie
Obowiązek podwyższenia wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu o VAT wynikał z § 4 ust. 3 Rozporządzenia o stawkach z urzędu, który miał zastosowanie tylko do stawek określonych w tym rozporządzeniu. Ponieważ w niniejszej sprawie wynagrodzenie zostało ustalone na podstawie Rozporządzenia o stawkach z wyboru, zastosowanie § 4 ust. 3 Rozporządzenia o stawkach z urzędu było wykluczone. Zastosowane przepisy Rozporządzenia o stawkach z wyboru stanowią regulację kompletną, nieprzewidującą powiększenia o VAT.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. spółka akcyjna w W. | spółka | powód |
| P.R. | osoba_fizyczna | pozwany |
| A.S. | inne | pełnomocnik pozwanego z urzędu |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 351 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wniosku o uzupełnienie orzeczenia, który jest dopuszczalny tylko w ściśle określonych przypadkach.
Rozporządzenie o stawkach z wyboru art. 2 § pkt 6
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Podstawa ustalenia wysokości wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu w drodze analogii.
Rozporządzenie o stawkach z wyboru art. 10 § ust. 4 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Podstawa ustalenia wysokości wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu w drodze analogii.
Pomocnicze
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w postępowaniu kasacyjnym.
Rozporządzenie o stawkach z urzędu art. 4 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją.
Rozporządzenie o stawkach z urzędu art. 8
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją.
Rozporządzenie o stawkach z urzędu art. 4 § ust. 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu
Przepis nakazujący podwyższenie wynagrodzenia o VAT, który nie miał zastosowania w tej sprawie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o uzupełnienie postanowienia jest niedopuszczalny, gdy sąd orzekł o całości żądania, nawet jeśli tylko w części je uwzględnił. • Obowiązek podwyższenia wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu o VAT wynikał z przepisów, które nie miały zastosowania w niniejszej sprawie. • Zastosowanie przepisów Rozporządzenia o stawkach z wyboru (w drodze analogii) stanowiło kompletną regulację, nieprzewidującą powiększenia o VAT.
Odrzucone argumenty
Wniosek o uzupełnienie postanowienia o podatek VAT jest zasadny, ponieważ sąd nie orzekł o całości żądania. • Podwyższenie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu o podatek VAT jest obowiązkiem ustawowym, niezależnym od wyboru radcy prawnego.
Godne uwagi sformułowania
Sąd orzekł o całości zgłoszonego żądania, tyle że wniosek o przyznanie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej został oceniony jako zasadny jedynie w części. • W przypadku wydania jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w zakresie kosztów procesu, także niezgodnego z intencją strony, zainteresowanemu nie przysługuje wniosek o uzupełnienie orzeczenia. • W niniejszej sprawie ustalenie wysokości wspomnianej opłaty nastąpiło na podstawie § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 Rozporządzenia o stawkach z wyboru, wobec czego wykluczona była możliwość zastosowania § 4 ust. 3 Rozporządzenia o stawkach z urzędu. • Zastosowane w sprawie – korzystne dla wnioskodawczyni – unormowanie zawiera bowiem regulację kompletną, nieprzewidującą powiększania wynikającej z niego kwoty o jakiekolwiek wartości, w tym VAT.
Skład orzekający
Beata Janiszewska
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Dopuszczalność wniosku o uzupełnienie postanowienia w zakresie kosztów zastępstwa procesowego oraz zasady ustalania wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, w tym kwestię podatku VAT."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji luki prawnej i analogicznego stosowania przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy praktycznego problemu związanego z kosztami pomocy prawnej z urzędu i podatkiem VAT, co jest istotne dla prawników praktyków. Wyjaśnia niuanse proceduralne i interpretacyjne przepisów.
“Czy pełnomocnikowi z urzędu należy się VAT? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu: 2700 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.