V CSK 141/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że podniesione zagadnienia prawne dotyczące umowy o przekazanie gospodarstwa rolnego nie spełniają kryteriów istotnego zagadnienia prawnego ani potrzeby wykładni przepisów budzących rozbieżności w orzecznictwie.
Powódka wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie o zapłatę, wskazując na dwa istotne zagadnienia prawne dotyczące możliwości uznania umowy o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy za równoważną z darowizną w kontekście przepisów o zachowku. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, stwierdzając, że kwestia ta była już wielokrotnie rozstrzygana w orzecznictwie, a stanowisko Sądu Najwyższego jest jednolite i utrwalone, w szczególności w uchwale III CZP 29/12. Nie stwierdzono również występowania rozbieżności w orzecznictwie, które uzasadniałyby przyjęcie skargi.
Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 14 września 2016 r. (sygn. akt V CSK 141/16) odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Skarga została wniesiona przez powódkę od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie o zapłatę. Jako podstawę do przyjęcia skargi wskazano występowanie w sprawie dwóch istotnych zagadnień prawnych oraz potrzebę wykładni przepisów budzących rozbieżności w orzecznictwie. Sąd Najwyższy podkreślił, że zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c., przyjęcie skargi wymaga wykazania istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym. W niniejszej sprawie skarżąca podniosła kwestię możliwości uznania umowy o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy za skutkującą powstanie skutku równoważnego z umową darowizny w kontekście przepisów o zachowku (art. 993 k.c.). Sąd Najwyższy stwierdził, że problem ten był już przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego, które jednoznacznie potwierdziły autonomiczny charakter umów o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy z perspektywy przepisów o zachowku, wskazując, że nie mieszczą się one w ramach art. 993 k.c. Stanowisko to zostało potwierdzone w uchwale z dnia 21 czerwca 2012 r., III CZP 29/12, a także w późniejszym postanowieniu z dnia 20 maja 2016 r., V CSK 692/15. Sąd uznał, że trudno byłoby podzielić twierdzenia skarżącej o dezaktualizacji wcześniejszych poglądów Sądu Najwyższego. Ponadto, Sąd Najwyższy wskazał, że powołanie się na przesłankę potrzeby wykładni przepisów wywołujących rozbieżności w orzecznictwie wymaga wykazania istnienia takich rozbieżności. W ocenie Sądu, kwestia ta jest konsekwentnie i jednolicie rozumiana w aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego, co wyklucza istnienie rozbieżności zdań uzasadniających przyjęcie skargi. W związku z powyższym, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c. Pozwany wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, jednakże Sąd uznał, że w związku z treścią odpowiedzi na skargę, w której nie przedstawiono argumentacji uzasadniającej odmowę przyjęcia skargi, brak było podstaw do zasądzenia tych kosztów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, umowy o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy mają autonomiczny charakter i nie mieszczą się w ramach art. 993 k.c. w kontekście przepisów o zachowku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na utrwalone orzecznictwo, w tym uchwałę III CZP 29/12, stwierdził, że kwestia ta jest jednolicie rozumiana i nie budzi rozbieżności. Umowy te nie są traktowane jako darowizny na potrzeby ustalenia zachowku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| V. H. | osoba_fizyczna | powódka |
| G. G. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.c. art. 993
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zachowku, który nie obejmuje umów o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^4 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Cel wymagania przewidzianego w tym przepisie może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy nie jest darowizną w rozumieniu przepisów o zachowku. Kwestia ta jest jednolicie rozstrzygana w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Brak jest rozbieżności w orzecznictwie uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego umowy o przekazanie gospodarstwa rolnego. Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących rozbieżności w orzecznictwie.
Godne uwagi sformułowania
Cel wymagania przewidzianego w art. 398^4 § 2 k.p.c. może być wobec tego osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Obie kwestie wskazane przez skarżącą odnoszą się do pytania o możliwość uznania, że umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy wywoływała, z perspektywy art. 993 k.c., skutek równoważny z umową darowizny. Jednoznacznie potwierdziły one autonomiczny charakter umów o przekazaniu gospodarstwa rolnego następcy z perspektywy przepisów o zachowku, wskazując, że nie mieszczą się one w ramach art. 993 k.c. Biorąc pod uwagę datę tego orzeczenia trudno byłoby podzielić twierdzenia skarżącego co do dezaktualizacji wcześniejszych poglądów Sądu Najwyższego w obecnych warunkach społeczno-gospodarczych.
Skład orzekający
Karol Weitz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w kwestii traktowania umów o przekazanie gospodarstwa rolnego na potrzeby zachowku oraz kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej umów o przekazanie gospodarstwa rolnego i nie stanowi przełomu interpretacyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie jest istotne dla prawników zajmujących się prawem spadkowym i rodzinnym, ponieważ potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą w ważnej kwestii dotyczącej zachowku i umów rolnych. Brak jednak elementów zaskoczenia czy nowości dla szerszego grona odbiorców.
“Umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego a zachowek: Sąd Najwyższy potwierdza jednolite stanowisko.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt V CSK 141/16 POSTANOWIENIE Dnia 14 września 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Karol Weitz w sprawie z powództwa V. H. przeciwko G. G. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 września 2016 r., na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 20 listopada 2015 r., sygn. akt I ACa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. oddala wniosek pozwanego o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 398 4 § 2 k.p.c. może być wobec tego osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 20 listopada 2015 r. Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano na występowanie w sprawie dwóch istotnych zagadnień prawnych oraz potrzeby wykładni przepisów wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej (por. postanowienia z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151). Obie kwestie wskazane przez skarżącą odnoszą się do pytania o możliwość uznania, że umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy wywoływała, z perspektywy art. 993 k.c., skutek równoważny z umową darowizny. Problemy te były już jednak przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego, przytoczonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego. Jednoznacznie potwierdziły one autonomiczny charakter umów o przekazaniu gospodarstwa rolnego następcy z perspektywy przepisów o zachowku, wskazując, że nie mieszczą się one w ramach art. 993 k.c. Stanowisko to zostało potwierdzone także w aktualnych wypowiedziach Sądu Najwyższego, zwłaszcza w uchwale z dnia 21 czerwca 2012 r., III CZP 29/12 (OSNC 2013, nr 1, poz. 7). Biorąc pod uwagę datę tego orzeczenia trudno byłoby podzielić twierdzenia skarżącego co do dezaktualizacji wcześniejszych poglądów Sądu Najwyższego w obecnych warunkach społeczno-gospodarczych, zwłaszcza w związku z możliwością uzyskania pomocy finansowej przez rolników po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej. Aktualność tego stanowiska została potwierdzona przez Sąd Najwyższy w niedawnym postanowieniu z dnia 20 maja 2016 r., V CSK 692/15 (nie publ.), odmawiającym przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, w której analogiczny problem wskazano jako podstawę przesłanki z art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c. Po drugie, jak wynika z utrwalonego stanowiska judykatury, powołanie się na przesłankę określoną art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania, że w sprawie występuje kwestia z zakresu wykładni prawa wywołująca rozbieżność zdań lub mająca niejasną treść. Uzasadnienie występowania tej przesłanki powinno precyzować wątpliwości związane z konkretną regulacją oraz przytaczać rozbieżne poglądy, ewentualnie wskazywać wątpliwy fragment regulacji prawnej, który nie stał się jeszcze przedmiotem wyjaśnień (tak m.in. Sąd Najwyższy w postanowieniach: z dnia 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15, nie publ. oraz z dnia 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, nie publ.). Istnienia tej rozbieżności skarżąca upatruje w tym samym problemie, który wskazała jako podstawę obu zagadnień prawnych – a więc w pytaniu o możliwość uznania skutków umowy o przekazaniu gospodarstwa rolnego następcy za równoważne z darowizną, z perspektywy przepisów o zachowku. Kwestia ta, jak była mowa, jest jednak już konsekwentnie i jednolicie rozumiana w aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego. Brak w tym zakresie rozbieżności zdań, które mogłyby uzasadniać przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na przesłankę wskazaną w art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c. Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398 9 § 2 k.p.c.). Ze względu na treść odpowiedzi na skargę kasacyjną, w której nie przedstawiono argumentacji mającej uzasadniać odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, w sprawie brak było podstaw do zasądzenia od skarżącej na rzecz pozwanego kosztów postępowania kasacyjnego. aj
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI