I CSK 445/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Telekomunikacji Polskiej S.A. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który oddalił apelację skarżącej od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie. Sprawa wywodziła się z wyroku sądu polubownego, który zasądził od Telekomunikacji Polskiej S.A. na rzecz Syndyka Masy Upadłości PIA P. S.A. kwotę 19.202.077,30 zł tytułem odszkodowania za niezgodne z umową zrealizowanie gwarancji bankowej. Sąd polubowny odrzucił powództwo wzajemne pozwanej i oddalił pozostałe roszczenia powódki. Sądy obu instancji (Okręgowy i Apelacyjny) utrzymały w mocy wyrok sądu polubownego. Telekomunikacja Polska S.A. w skardze kasacyjnej zarzucała m.in. naruszenie przepisów k.p.c. dotyczących nieważności postępowania z powodu niewłaściwej obsady sądu, naruszenie przepisów o ustroju sądów powszechnych i Radzie Ministrów, a także naruszenie przepisów dotyczących zapisu na sąd polubowny i braku możliwości obrony praw. Sąd Najwyższy, po cofnięciu przez pełnomocnika pozwanego zarzutu o nieważności postępowania w związku z uchwałą SN dotyczącą delegowania sędziów, rozpoznał pozostałe zarzuty. Uznano, że zapis na sąd polubowny obejmował spory wynikające z umowy i aneksów, w tym kwestie związane z gwarancją bankową. Zarzut pozbawienia strony możliwości obrony praw uznano za niezasadny, gdyż nierozpoznanie powództwa wzajemnego było uzasadnione ogłoszeniem upadłości powoda głównego. Sąd Najwyższy podkreślił ograniczony zakres kontroli orzeczeń sądu polubownego przez sądy powszechne, wskazując, że kontrola ta dotyczy uchybień kwalifikowanych, a nie merytorycznej oceny sprawy. Zarzuty naruszenia art. 705 § 2 k.p.c. (obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy) i art. 712 § 1 pkt 4 k.p.c. (uchybienie praworządności) uznano za niezasadne, gdyż nie doszło do rażącego pominięcia dowodów czy materiału dowodowego. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną i zasądził od Telekomunikacji Polskiej S.A. na rzecz Syndyka Masy Upadłości PIA P. S.A. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zakresu kontroli sądów powszechnych nad orzeczeniami sądów polubownych, zasady dotyczące odpowiedzialności za naruszenie umowy gwarancji bankowej, dopuszczalność powództwa wzajemnego w przypadku upadłości strony.
Dotyczy specyficznej sytuacji sporu związanego z gwarancją bankową w kontekście umowy o roboty budowlane i postępowania arbitrażowego.
Zagadnienia prawne (4)
Czy zapis na sąd polubowny obejmuje spory wynikające z gwarancji bankowej, której obowiązek ustanowienia wynika z aneksu do umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, szeroka formuła zapisu na sąd polubowny obejmuje także dodatkowe kwestie wprowadzone aneksami, w tym spory dotyczące realizacji gwarancji bankowej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny trafnie wskazał, że podstawą kompetencji sądu polubownego był § 8 umowy podstawowej, który obejmował rozstrzyganie sporów wynikających z umowy. Szeroka formuła tego zapisu uzasadnia stanowisko, że obejmuje on także kwestie wprowadzone aneksami, jak obowiązek ustanowienia gwarancji bankowej.
Czy nierozpoznanie powództwa wzajemnego lub zarzutu potrącenia przez sąd polubowny, z powodu ogłoszenia upadłości strony przeciwnej, stanowi podstawę do uchylenia wyroku sądu polubownego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nierozpoznanie powództwa wzajemnego było uzasadnione ogłoszeniem upadłości powoda głównego, co wymaga zgłoszenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym. Zarzut potrącenia, możliwy do rozpoznania tylko w formie powództwa wzajemnego, również nie mógł być uwzględniony.
Uzasadnienie
Rozpoznanie powództwa wzajemnego przeciwko stronie powodowej było niedopuszczalne ze względu na ogłoszenie jej upadłości. Wszelkie wierzytelności przeciwko upadłemu należało zgłaszać sędziemu komisarzowi. Skoro regulamin sądu polubownego pozwalał na zgłoszenie zarzutu potrącenia tylko w formie powództwa wzajemnego, pretensje o nierozpoznanie tego zarzutu są nieuzasadnione.
Czy brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy przez sąd polubowny, w tym pominięcie części materiału dowodowego, stanowi uchybienie praworządności uzasadniające uchylenie wyroku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie art. 705 § 2 zdanie trzecie k.p.c. może stanowić podstawę skargi z art. 712 § 1 pkt 4 k.p.c. tylko wtedy, gdy ma charakter rażący, np. zupełne pominięcie wyjaśnienia okoliczności lub zignorowanie całego materiału dowodowego. Wadliwa ocena dowodów, nawet podzielana przez jednego arbitra, nie jest podstawą skargi kasacyjnej ani skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że kontrola orzeczeń sądu polubownego przez sądy powszechne jest ograniczona do uchybień kwalifikowanych. Naruszenie obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy musi mieć charakter rażący, a nie polegać na wadliwej ocenie dowodów, która jest domeną sądu polubownego i nie podlega kontroli kasacyjnej.
Czy naruszenie przepisów dotyczących delegowania sędziów może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania przed sądem powszechnym?
Odpowiedź sądu
Po uchwale pełnego składu SN z dnia 14 listopada 2007 r., zarzut ten stał się bezprzedmiotowy w kontekście możliwości wykonywania delegacji.
Uzasadnienie
Pełnomocnik pozwanego cofnął zarzut skargi o nieważności postępowania w związku z uchwałą Sądu Najwyższego dotyczącą delegowania sędziów, co uczyniło dalsze ustosunkowywanie się do tego zarzutu bezprzedmiotowym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Telekomunikacja Polska S.A. | spółka | skarżący |
| Syndyk Masy Upadłości PIA P. S.A. | inne | poborowy |
Przepisy (21)
Główne
k.p.c. art. 712 § § 1 pkt 1-4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 705 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p.c. art. 488 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 488 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
u.p.s.p. art. 77 § § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
u.o.R.M. art. 37 § ust. 1, 2 i 5
Ustawa o Radzie Ministrów
Regulamin Sądu Arbitrażowego art. 36 § ust. 1 pkt 1
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 20
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 22
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 173 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.c. art. 3983 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 1184 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 706
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Szeroka klauzula arbitrażowa obejmuje spory wynikające z aneksów do umowy. • Nierozpoznanie powództwa wzajemnego z powodu upadłości strony jest uzasadnione. • Brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy przez sąd polubowny nie stanowi podstawy uchylenia wyroku, jeśli nie jest rażące. • Wadliwa ocena dowodów przez sąd polubowny nie podlega kontroli kasacyjnej.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania z powodu wadliwej delegacji sędziów (cofnięty) • Naruszenie praworządności przez sąd polubowny z powodu pominięcia dowodów. • Sprzeczność wyroku sądu polubownego z zasadami współżycia społecznego.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: • Panuje zgoda co do tego, że to uprawnienie kontrolne nie dotyczy ani kwestii prawidłowości rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, ani przestrzegania przepisów procesowych. • Podstawą takiej kontroli mogą być tylko uchybienia kwalifikowane, o szczególnej doniosłości i wadze – takie, które stanowią jednocześnie uchybienie praworządności. • Należy przy tym podkreślić, że jeśliby użyte w art. 705 § 2 sformułowanie o „niemożności zaniechania wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy” rozumieć dosłownie, to oznaczałoby, że wspomniana powinność spoczywa w całości na sądzie polubownym, a tym samym, że sąd ten ma bardzo szeroko zakrojony obowiązek prowadzenia ustaleń z urzędu - koniecznych do wyjaśnienia sprawy. • W rzeczywistości zaś zasady kontradyktoryjności i dyspozycyjności obowiązują także w postępowaniu arbitrażowym.
Skład orzekający
Zbigniew Strus
przewodniczący
Mirosław Bączyk
członek
Antoni Górski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu kontroli sądów powszechnych nad orzeczeniami sądów polubownych, zasady dotyczące odpowiedzialności za naruszenie umowy gwarancji bankowej, dopuszczalność powództwa wzajemnego w przypadku upadłości strony."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sporu związanego z gwarancją bankową w kontekście umowy o roboty budowlane i postępowania arbitrażowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy sporu o dużą kwotę pieniędzy wynikającego z gwarancji bankowej i umowy o roboty budowlane, a także analizuje granice kontroli sądowej nad orzeczeniami sądów polubownych, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Ponad 19 milionów złotych o odszkodowanie za gwarancję bankową – Sąd Najwyższy rozstrzyga spór między gigantami.”
Dane finansowe
WPS: 19 202 077,3 PLN
odszkodowanie za niezgodne z umową zrealizowanie gwarancji bankowej: 19 202 077,3 PLN
Zdanie odrębne
Jeden z arbitrów złożył zdanie odrębne, kwestionując ocenę dowodów dokonaną przez większość składu orzekającego i wskazując, że powódka nie wykonała obowiązków wynikających z umowy w okolicznościach, za które ponosi pełną odpowiedzialność.
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.