I CSK 434/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną uczestnika "E." S.A. od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie, które oddaliło jego zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie stwierdzające wykonalność wyroku sądu brytyjskiego. Dłużnik zarzucał naruszenie przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001, w tym pozbawienie możliwości obrony praw przez ograniczenie postępowania do jednoinstancyjnego i odrzucenie apelacji bez merytorycznego rozpoznania, a także doręczenie postanowienia o stwierdzeniu wykonalności bez uzasadnienia. Podnosił również, że niedopuszczono do udziału w sprawie interwenientów ubocznych. Sąd Najwyższy, analizując zarzuty, stwierdził, że postępowanie o stwierdzenie wykonalności na podstawie rozporządzenia nr 44/2001 ma charakter dwustronny, ale interwencja uboczna nie jest w nim dopuszczalna. Podkreślił, że brak merytorycznego rozpoznania apelacji przez sąd zagraniczny z powodu niestawiennictwa strony na rozprawie, mimo wcześniejszych wniosków o odroczenie, nie stanowi naruszenia porządku prawnego, jeśli przyczyny leżą po stronie strony, która miała wystarczający czas na ustanowienie nowego pełnomocnika. Sąd Najwyższy uznał również, że doręczenie postanowienia o stwierdzeniu wykonalności bez uzasadnienia nie było uchybieniem procesowym, które mogłoby stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej, a kwestia dwuinstancyjności postępowania w państwie pochodzenia nie jest przeszkodą dla stwierdzenia wykonalności, jeśli prawo tego państwa przewiduje możliwość kontroli instancyjnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów rozporządzenia WE nr 44/2001 dotyczących postępowania o stwierdzenie wykonalności, w szczególności dopuszczalności interwencji ubocznej, stosowania klauzuli porządku publicznego oraz kwestii pozbawienia możliwości obrony praw w postępowaniu zagranicznym.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów rozporządzenia WE nr 44/2001, które zostało zastąpione rozporządzeniem Bruksela I bis.
Zagadnienia prawne (4)
Czy interwencja uboczna jest dopuszczalna w postępowaniu o stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu zagranicznego na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, interwencja uboczna nie jest dopuszczalna w postępowaniu o stwierdzenie wykonalności prowadzonym na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) i literaturę prawniczą, stwierdził, że postępowanie o stwierdzenie wykonalności jest systemem autonomicznym i zamkniętym w zakresie środków zaskarżenia, a przepisy rozporządzenia wyłączają dopuszczalność wniesienia przez zainteresowany podmiot trzeci środka prawnego przeciwko orzeczeniu o stwierdzeniu wykonalności.
Czy pozbawienie strony możliwości obrony praw przez sąd zagraniczny (np. przez oddalenie apelacji bez merytorycznego rozpoznania z powodu niestawiennictwa) stanowi podstawę do odmowy stwierdzenia wykonalności orzeczenia w Polsce na podstawie klauzuli porządku publicznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli przyczyny takiego stanu rzeczy leżą po stronie strony, która miała możliwość obrony i wystarczający czas na podjęcie działań obronnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że klauzula porządku publicznego (art. 34 pkt 1 rozporządzenia) może być podstawą odmowy stwierdzenia wykonalności tylko w wyjątkowych, szczególnie rażących przypadkach. W tej sprawie dłużnik miał wystarczający czas na ustanowienie nowego pełnomocnika i podjęcie obrony, a jego niestawiennictwo na rozprawie apelacyjnej było spowodowane jego własnymi zaniedbaniami, a nie naruszeniem prawa przez sąd.
Czy doręczenie postanowienia o stwierdzeniu wykonalności orzeczenia sądu zagranicznego bez uzasadnienia stanowi uchybienie procesowe, które może być podstawą skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli sąd pierwszej instancji rozpoznał wniosek na posiedzeniu jawnym z udziałem wyłącznie wnioskodawcy, a dłużnikowi doręczono postanowienie bez uzasadnienia, co nie stanowi uchybienia sądu drugiej instancji i nie pozbawiło go możliwości obrony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że postępowanie o stwierdzenie wykonalności ma charakter ex parte, a przepisy rozporządzenia nie wymagają bezwzględnie doręczenia z uzasadnieniem w każdym przypadku. Nawet jeśli uznać doręczenie bez uzasadnienia za uchybienie, nie mogło ono stanowić skutecznej podstawy skargi kasacyjnej, gdyż nie było uchybieniem sądu drugiej instancji i dłużnik miał możliwość obrony poprzez wniesienie zażalenia.
Czy stwierdzenie wykonalności wyroku zasądzającego jedno świadczenie od kilku dłużników może nastąpić tylko wobec jednego z nich, jeśli wniosek nie obejmował wszystkich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli świadczenie pieniężne jest podzielne, wnioskodawca może wystąpić o stwierdzenie wykonalności wobec jednego lub niektórych dłużników.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że w przypadku świadczenia pieniężnego, które jest podzielne, wierzyciel może według swojego wyboru objąć wnioskiem o stwierdzenie wykonalności tylko jednego dłużnika lub niektórych z nich. W tej sprawie wniosek był skierowany tylko przeciwko jednemu z dłużników, co było zgodne z prawem.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| "T.L.D.T.C.p.l.c." | spółka | wnioskodawca |
| "E." S.A. | spółka | uczestnik |
| "E.F.B.V." | spółka | drugi dłużnik |
| "C.T." | spółka | pozwany |
| Dariusz S. | osoba_fizyczna | wierzyciel dłużnika |
Przepisy (33)
Główne
Rozporządzenie 44/2001 art. 1 § ust. 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Dotyczy spraw cywilnych i handlowych.
Rozporządzenie 44/2001 art. 34 § pkt 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Klauzula porządku publicznego jako podstawa odmowy stwierdzenia wykonalności.
Rozporządzenie 44/2001 art. 38 § ust. 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Legitymacja czynna wnioskodawcy.
Rozporządzenie 44/2001 art. 41 § zdanie drugie
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Postępowanie ex parte z wyłącznym udziałem wnioskodawcy.
Rozporządzenie 44/2001 art. 42 § ust. 2
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Wymóg doręczenia orzeczenia dłużnikowi.
Rozporządzenie 44/2001 art. 45 § ust. 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Podstawy odmowy stwierdzenia wykonalności.
Rozporządzenie 44/2001 art. 48 § ust. 2
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Częściowe stwierdzenie wykonalności na wniosek.
k.p.c. art. 3983 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy skargi kasacyjnej.
Konstytucja art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja art. 176 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego.
Pomocnicze
Rozporządzenie 44/2001 art. 35
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Merytoryczna kontrola orzeczenia zagranicznego jest zakazana.
Rozporządzenie 44/2001 art. 36
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Zakaz merytorycznej kontroli zagranicznego orzeczenia.
Rozporządzenie 44/2001 art. 39 § ust. 2
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Właściwość miejscowa sądu w przypadku siedziby dłużnika.
Rozporządzenie 44/2001 art. 40 § ust. 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Doręczenie orzeczenia dłużnikowi.
Rozporządzenie 44/2001 art. 40 § ust. 2
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Postępowanie dwustronne.
Rozporządzenie 44/2001 art. 42 § ust. 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Zawiadomienie wnioskodawcy o orzeczeniu.
Rozporządzenie 44/2001 art. 43 § ust. 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Możliwość wniesienia środka zaskarżenia.
Rozporządzenie 44/2001 art. 43 § ust. 5
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Prawidłowe doręczenie orzeczenia o stwierdzeniu wykonalności.
Rozporządzenie 44/2001 art. 44
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Sąd rozpoznający środek zaskarżenia może odmówić stwierdzenia wykonalności lub je uchylić.
Rozporządzenie 44/2001 art. 48 § ust. 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Częściowe stwierdzenie wykonalności z urzędu.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zastosowanie przepisów o procesie do postępowania nieprocesowego.
k.p.c. art. 76
Kodeks postępowania cywilnego
Udział osób trzecich.
k.p.c. art. 148
Kodeks postępowania cywilnego
Posiedzenia jawne i niejawne.
k.p.c. art. 357 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnianie postanowień.
k.p.c. art. 357 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Doręczanie postanowień z uzasadnieniem.
k.p.c. art. 357 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnianie postanowień.
k.p.c. art. 376
Kodeks postępowania cywilnego
Rozpoznanie sprawy bez względu na niestawiennictwo strony.
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Pozbawienie możności obrony praw.
k.p.c. art. 397 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie zażaleniowe.
k.p.c. art. 39813 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 1150
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie o stwierdzenie wykonalności.
k.p.c. art. 1151
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie o stwierdzenie wykonalności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Interwencja uboczna nie jest dopuszczalna w postępowaniu o stwierdzenie wykonalności. • Brak merytorycznego rozpoznania apelacji przez sąd zagraniczny z powodu niestawiennictwa strony nie stanowi naruszenia porządku prawnego, jeśli przyczyny leżą po stronie strony. • Doręczenie postanowienia o stwierdzeniu wykonalności bez uzasadnienia nie jest uchybieniem procesowym w kontekście skargi kasacyjnej. • Wniosek o stwierdzenie wykonalności może być skierowany tylko przeciwko jednemu z dłużników, jeśli świadczenie jest podzielne.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów rozporządzenia WE nr 44/2001 przez ograniczenie postępowania do jednoinstancyjnego. • Pozbawienie możliwości obrony praw przez sąd zagraniczny. • Doręczenie postanowienia o stwierdzeniu wykonalności bez uzasadnienia. • Niedopuszczenie do udziału w sprawie interwenientów ubocznych.
Godne uwagi sformułowania
interwencja uboczna nie jest dopuszczalna • klauzula porządku publicznego może stanowić podstawę odmowy stwierdzenia wykonalności tylko w wyjątkowych wypadkach • oczywista sprzeczność z porządkiem publicznym państwa uznającego • nie jest istotne, czy samo orzeczenie jest sprzeczne z tym porządkiem, lecz to, czy sprzeczność taka dotyczyłaby ewentualnego uznania (stwierdzenia wykonalności) orzeczenia • nie został pozbawiony możności obrony swych praw w postępowaniu apelacyjnym przed sądem angielskim
Skład orzekający
Tadeusz Wiśniewski
przewodniczący-sprawozdawca
Maria Grzelka
sędzia
Tadeusz Żyznowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów rozporządzenia WE nr 44/2001 dotyczących postępowania o stwierdzenie wykonalności, w szczególności dopuszczalności interwencji ubocznej, stosowania klauzuli porządku publicznego oraz kwestii pozbawienia możliwości obrony praw w postępowaniu zagranicznym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów rozporządzenia WE nr 44/2001, które zostało zastąpione rozporządzeniem Bruksela I bis.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii międzynarodowego prawa prywatnego i procedury cywilnej, w tym interpretacji unijnego rozporządzenia i jego wpływu na prawa stron. Pokazuje, jak polskie sądy podchodzą do uznawania zagranicznych orzeczeń i jakie są granice ochrony praw procesowych.
“Czy polski sąd musi uznać wyrok, jeśli strona nie miała szansy się obronić za granicą? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.