I CSK 419/10

Sygn. akt I CSK 419/10 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
Dnia 1 grudnia 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Krzysztof Strzelczyk 
SSN Bogumiła Ustjanicz 
 
w sprawie z wniosku Ireny W. 
przy uczestnictwie Jana L. I innych,  
o stwierdzenie nabycia spadku, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej 
w dniu 1 grudnia 2011 r., 
skargi kasacyjnej wnioskodawczyni  
od postanowienia Sądu Okręgowego  
z dnia 16 kwietnia 2009 r.,  
 
oddala skargę kasacyjną. 
 
 
 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2009 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację 
wnioskodawczyni Ireny W. od postanowienia Sądu Rejonowego stwierdzającego 
dziedziczenie na podstawie testamentu na rzecz wnioskodawczyni i uczestników 
postępowania, w którym spadkodawczyni przeznaczyła wnioskodawczyni bliżej 
opisane mieszkanie, a uczestnikom postępowania określone kwoty dolarów USA, o 
łącznej wysokości 31000. Aprobował stanowisko Sądu Rejonowego, który kierując 

 
2 
się dyrektywą interpretacyjną zdania drugiego art. 961 k.c., określił przypadające 
wnioskodawczyni i uczestnikom części ułamkowe na podstawie stosunku wartości 
przeznaczonego im majątku spadkowego. 
Skarga kasacyjna wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego – 
oparta na podstawie pierwszej z art. 3983 k.p.c. – zawiera zarzut naruszenia art. 
961, 948 § 1, 2 k.c., i zmierza do uchylenia obu orzeczeń Sądów niższej instancji 
oraz przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Rację ma skarżąca jedynie o tyle o ile twierdzi, że w wypadku testamentu, 
którego tekst jest jasny i jednoznaczny, należy przyjąć, iż brzmienie testamentu 
odpowiada rzeczywistej woli spadkodawcy i nie wymaga specjalnej wykładni.  
Poza tym, że dyrektywa interpretacyjna zawarta w zdaniu drugim art. 961 k.c. 
ma zastosowanie – jak wynika z tego przepisu – wyłącznie w przypadku istnienia 
wątpliwości co do charakteru prawnego dokonanych rozrządzeń. Rzeczywiście, 
jeżeli rozrządzenia testatora nie budzą wątpliwości co do ich charakteru lub 
w drodze interpretacji testamentu charakter ten można ustalić, to, jak twierdzi 
skarżąca, wykluczone jest stosowanie tej dyrektywy.  
Natomiast wtedy, gdy testament może być tłumaczony zarówno jako 
powołanie do spadku jak i jako uczynienie zapisu, co ma miejsce w sprawie, 
znajduje zastosowanie dyrektywa zdania drugiego art. 961 k.c. Ma ona bowiem na 
celu usunięcie wątpliwości w sytuacji, gdy spadkodawca wprawdzie dokonał 
rozrządzeń, ale jednocześnie nie określił jednoznacznie ich charakteru. 
Zgodnie z powyższą dyrektywą jeżeli spadkodawca oznaczył w testamencie 
kilka osób i każdej z nich przeznaczył poszczególne prawa majątkowe które razem 
wziąwszy wyczerpują cały lub prawie cały spadek, a tekst testamentu nasuwa 
wątpliwości co do tego, czy spadkodawca chciał osoby te powołać do spadku, 
czy też uczynić je zapisobiercami, to poczytuje się je za spadkobierców powołanych 
do całego spadku w częściach ułamkowych, odpowiadających stosunkowi wartości 
przeznaczonych im praw. 
Skarżąca 
zarzucając 
naruszenie 
art. 
961, 
948 
k.c. 
pomija, 
że spadkodawczyni Janina L. w testamencie własnoręcznym sporządzonym w dniu 
7 marca 1997r. oznaczyła kilka osób i każdej z nich przeznaczyła poszczególne 

 
3 
prawa majątkowe (przedmioty majątkowe), które razem wziąwszy wyczerpują w 
zasadzie cały spadek. Wbrew zarzutom skarżącej tekst tego testamentu nie jest 
jasny i jednoznaczny. Pozbawione jakichkolwiek podstaw jest twierdzenie, że w 
sposób nie budzący wątpliwości spadkodawczyni rozrządziła całością spadku na 
rzecz skarżącej, i że co do części swego majątku ustanowiła zapis. Testament 
Janiny L. zawiera bowiem takie wyrażenia jak „przekazuje mieszkanie moje 
znajdujące się (...), całkowicie wyposażone, wraz z meblami, obrazami, mojej 
opiekunce Irenie W., która jest tutaj zameldowana i mieszka (....)”, a nie „powołuje 
do spadku (...)”, „ustanawia spadkobiercą” itd. W dalszym akapicie:  „podaję listę 
osób których chcę obdarzyć pieniędzmi (....)”. Niepodobna zatem przyjąć z jego 
brzmienia, którego częścią są  przytoczone wyrażenia, że wolą spadkodawczyni 
było uczynienie jedynie skarżącą następcą ogólnym. 
W tym stanie rzeczy, przy  wykładni  testamentu Janiny L. Sądy niższej 
instancji zasadnie odwołały się do dyrektywy interpretacyjnej zawartej w zdaniu 
drugim art. 961 k.c., w świetle której  osoby wymienione w testamencie 
(z wyjątkiem wynikającym jednoznacznie z jego brzmienia) są jej spadkobiercami. 
W konsekwencji, że wielkość ich udziałów, w jakich dziedziczą, zależy od wartości 
mieszkania z wyposażeniem oraz od wartości kwot dolarów pozostałych w spadku. 
I dalej, że te udziały wyrażają się ułamkami, w których licznik odpowiada wartości 
tych praw przeznaczonych każdemu z nich, a mianownik sumę liczników. 
Z tych przyczyn orzeczono, jak w postanowieniu.