I CSK 4177/23
Podsumowanie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej dotyczącej nieważności postępowania przed sądem drugiej instancji, uznając, że przepis o jednoosobowych składach sądu w okresie pandemii był zgodny z prawem.
Wnioskodawca złożył skargę kasacyjną, zarzucając nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu rozpoznania sprawy przez jednoosobowy skład sądu na podstawie specustawy COVID-19. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi, powołując się na własną uchwałę, która nie miała zastosowania do orzeczeń wydanych przed jej datą, oraz podkreślając, że przepisy epizodyczne są prawem, a wprowadzanie jednoosobowych składów miało na celu zapewnienie sprawnego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną Z.B. od postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie, które dotyczyło zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Głównym zarzutem skargi była nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji, która miała wynikać z rozpoznania sprawy przez jednoosobowy skład sądu na podstawie art. 15 zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Sąd Najwyższy, odwołując się do swojej uchwały z dnia 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22), stwierdził, że choć przepis ten mógł być uznany za nieproporcjonalny, to zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, skutki tej uchwały dotyczą tylko orzeczeń wydanych po jej dacie. Ponieważ zaskarżone postanowienie zostało wydane w grudniu 2022 r., nie było podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania. Sąd podkreślił również, że przepisy epizodyczne są prawem, a wprowadzanie jednoosobowych składów miało na celu zapewnienie sprawnego działania wymiaru sprawiedliwości, co jest zrozumiałe z punktu widzenia interesów stron. W związku z powyższym, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli orzeczenie zostało wydane przed datą uchwały Sądu Najwyższego III PZP 6/22.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na własną uchwałę, która nie miała zastosowania do orzeczeń wydanych przed jej datą. Podkreślono, że przepisy epizodyczne są prawem, a wprowadzanie jednoosobowych składów było uzasadnione potrzebą zapewnienia sprawnego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej
Strona wygrywająca
Skarb Państwa
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.B. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| M.B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Z.B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| U. T. | inne | uczestnik |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis regulujący podstawy odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
ustawa COVID-19 art. 15 zzs^1 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis ten zezwalał na rozpoznawanie spraw przez jednoosobowe składy sądów w określonych okolicznościach.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący stosowania przepisów o postępowaniu w sprawach, w których przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
Dz. U. z 2024 r. poz. 763
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Podstawa do orzeczenia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Orzeczenie sądu drugiej instancji zostało wydane przed datą uchwały Sądu Najwyższego III PZP 6/22, co wyłącza jej zastosowanie. Przepis art. 15 zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19 był przepisem prawa, a jego stosowanie było uzasadnione potrzebą zapewnienia sprawnego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu rozpoznania sprawy przez jednoosobowy skład sądu na podstawie specustawy COVID-19.
Godne uwagi sformułowania
uchwała wywołuje skutki tylko w stosunku do orzeczeń, które zapadły po dacie jej wydania uchwała wywołuje skutki tylko w stosunku do orzeczeń, które zapadły po dacie jej wydania, tj. po 26 kwietnia 2023 r. nie istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania na tej podstawie nie ma też jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że ustawa epizodyczna nie jest ustawą; przepisem prawa jest też przepis ustawy epizodycznej Sprawne działanie wymiaru sprawiedliwości miało podstawowe znaczenie w okresie pandemii, jak i w czasach, w których nie występują żadne nadzwyczajne wydarzenia lub stany. ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie składów jednoosobowych.
Skład orzekający
Adam Doliwa
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawach dotyczących stosowania przepisów epizodycznych (np. specustawy COVID-19) w kontekście składów orzekających i ich wpływu na ważność postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego okresu i specustawy, a także interpretacji uchwały Sądu Najwyższego III PZP 6/22.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z funkcjonowaniem sądów w okresie pandemii i stosowaniem przepisów epizodycznych, co miało szeroki wpływ na wiele postępowań.
“Czy skład jednoosobowy sądu w czasie pandemii mógł unieważnić postępowanie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
SN I CSK 4177/23 POSTANOWIENIE 10 lipca 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Adam Doliwa na posiedzeniu niejawnym 10 lipca 2025 r. w Warszawie w sprawie z wniosku M.B. i Z.B. z udziałem U. T. o zmianę postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku po M.B., na skutek skargi kasacyjnej Z.B. od postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z 8 grudnia 2022 r., XXVII Ca 717/21, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie na rzecz adwokata R.M. 180 (sto osiemdziesiąt) złotych powiększonych o należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE Z.B., wnioskodawca w sprawie o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po M.B., wywiódł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z 8 grudnia 2022 r. Jako przyczynę uzasadniającą przyjęcie skargi do rozpoznania wnioskodawca wskazał nieważność postępowania przeprowadzonego przed Sądem drugiej instancji, która wystąpiła na skutek rozpoznania sprawy przez Sąd odwoławczy w składzie jednoosobowym na podstawie art. 15 zzs 1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w sprawie orzeczeń sądów odwoławczych wydanych w składzie jednoosobowym na podstawie art. 15 zzs 1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. W uchwale z 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22, OSNP 2023 nr 10, poz. 104, Sąd Najwyższy uznał wprowadzenie tego przepisu za środek nieproporcjonalny do celu, którym jest zapewnienie ochrony zdrowia, jednak zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego uchwała wywołuje skutki tylko w stosunku do orzeczeń, które zapadły po dacie jej wydania, tj. po 26 kwietnia 2023 r. (zob. m.in. postanowienia SN: z 21 października 2024 r., II PSK 101/23; z 21 marca 2024 r., I CSK 6767/22; z 23 stycznia 2024 r., I CSK 6308/22; z 15 stycznia 2024 r., I CSK 5857/22; z 2 sierpnia 2023 r., III USK 18/23). Zważywszy, na to że zaskarżone skargą kasacyjną postanowienie zostało wydane 8 grudnia 2022 r., nie istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania na tej podstawie. Brak też jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że ustawa epizodyczna nie jest ustawą; przepisem prawa jest też przepis ustawy epizodycznej. Sprawne działanie wymiaru sprawiedliwości miało podstawowe znaczenie w okresie pandemii, jak i w czasach, w których nie występują żadne nadzwyczajne wydarzenia lub stany. Jest więc całkowicie zrozumiałe, że mając na względzie interesy stron, ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie składów jednoosobowych. Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 9 § 1 i 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O wynagrodzeniu pełnomocnika reprezentującego wnioskodawcę z urzędu Sąd Najwyższy orzekł stosownie do § 2, § 4 ust. 1, § 12 pkt 2 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024 r. poz. 763). (P.H.) [SOP] [r.g.]
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę